Özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin algılanan stres düzeylerinin ve yeme davranışlarının incelenmesi

Stres, birçok insanda olduğu gibi özel gereksinimli çocuğa sahip kadınları da etkileyen bir kavramdır. Çocuklarının bakımından sorumlu annelerde kaygı, yalnızlık, ebeveyn stresi gibi duygular gelişebilmektedir. Bu çalışmanın amacı özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin algılanan stres düzeylerinin ve yeme davranışlarının incelenerek bunların birbiriyle ilişkisinin değerlendirilmesidir. Araştırmanın örneklemi Üsküdar' da bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinden hizmet alan bedensel engelli (80) ve mental retardasyonlu (89) çocuğu olan 169 anneden oluşmaktadır. Bu çalışmada Sosyodemografik Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Hollanda Yeme Davranış Anketi (DEBQ) şeklindeki anket formlarıyla yüz yüze görüşülerek bilgi alınmıştır. Vücut ağırlığı, boy uzunluğu, VKİ, bel çevresi şeklindeki antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Annelerin bireysel özellikleri, özel gereksinimli çocuklarının engel türü gibi verileri ile stres, yeme davranışları ve bunların birbirine olan etkisi de çalışmada incelenmiştir. Araştırmada mental retardasyonlu çocuğa sahip annelerin algılanan stres düzeyi puan ortalamaları (21,76±6,46), bedensel engelli çocuğu olanların stres düzeyine (19,43±6,85) göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların %36,7'si vücut ağırlığından memnundur. Vücut ağırlığından memnun olanların duygusal yeme davranışı puan ortalamaları (19,92±7,66), memnun olmayan (28,04±15,03) veya kararsız (25,54±14,46) olanlara göre anlamlı olarak daha düşük çıkmıştır (p<0,01). Çalışmada ASÖ ve DEBQ puanları arasındaki ilişki düzeyleri incelenmiştir. Kısıtlayıcı ve dışsal yeme davranışı ile algılanan stres arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Algılanan stres ve duygusal yeme davranışı düzeyleri arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,01). Ayrıca basit regresyon analiziyle duygusal yeme davranışları üzerine algılanan stres puanlarının etkisinin anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,01). Sonuç olarak bu tez çalışması özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin algıladıkları stres ve duygusal yeme davranışlarının birbiriyle ilişkili olduğunu desteklemektedir.