Özel gereksinimli çocuğu olan babaların depresyon düzeyleri ve baba katılım düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğu olan babaların depresyon düzeyleri ve baba katılım düzeyleri arasındaki İlişkinin ortaya konmasıdır. Bu kapsamda bu araştırmanın örneklemini 2023 yılında İstanbul ilinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ya da özel özel eğitim rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören özel gereksinimli çocuk sahibi 96 baba oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Demografik Bilgi Formu, Beck Depresyon Ölçeği ve Baba Katılım Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 29.0 Paket Programı kullanılmıştır. Verilerin dağılımı kapsamında parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde t-testi, Kruskal-Wallis Testi, Pearson Correlation testi ve Post-Hoc test istatistiklerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular; özel gereksimli çocuk sahibi babaların depresyon düzeyleri ile baba katılımları arasında negatif bir ilişkinin olduğunu ortaya koymuştur. Baba katılımları arttıkça depresyon düzeyleri azalmaktadır. Çalışmada ayrıca babaların yaş, eğitim durumu, sahip oldukları çocuk sayısı ve ortalama aylık gelirleri ile depresyon ve baba katılım durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda sahip olunan çocuk sayısı ile baba katılım düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ancak, dört ve üzeri çocuğa sahip olan babaların depresyon düzeylerinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Baba katılım düzeyi ile aylık gelir arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ancak, yüksek gelirli ailelerde babaların geleneksel cinsiyet ideolojilerine daha az eğilimli olduğu ve bu durumun baba katılımını olumlu etkilediği tespit edilmiştir. Çocuğun yaşına bağlı olarak baba katılımının değişiklik gösterdiği belirlenmiştir. Özellikle, 3 yaşındaki çocuğu olan babaların katılım düzeyinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Baba depresyon düzeyi ile baba katılımı arasında negatif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Depresyonun artmasıyla birlikte baba katılımı, keyfi meşguliyet, ilgi ve yakınlık, temel bakım gibi alt boyutlarda azalmıştır. Bu bulgular, özel gereksinimli çocuğa sahip babaların depresyon düzeylerinin baba katılımını etkileyebileceğini ve ailelere yönelik müdahalelerde bu faktörlerin dikkate alınmasının önemli olduğunu vurgulamaktadır. Araştırma, özel gereksinimli çocuklara sahip ailelere destek sağlamak amacıyla baba katılımını artırmaya yönelik stratejiler geliştirmek için temel oluşturabilir. Anahtar Sözcükler: Baba Katılımı, Depresyon, Özel Gereksinimli Çocuklar