Özel güvenlik, piyasa ve yönetimsellik: Eskişehir örneği

Bu çalışmanın temel amacı Eskişehir'de son yıllarda artan bir şekilde hemen her alanda görünür olmaya başlayan özel güvenliğin ortaya çıkış koşullarını ve işleyişini irdeleme ve bu süreçleri eleştirel bir okumaya tabi tutmaktır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada veri toplamak amacıyla görüşme, gözlem ve doküman incelemesini içerisinde barındıran üçgenleme (triangulation) yöntemi temel alınmıştır. Çalışmanın örneklemini Eskişehir'de amaçlı örnekleme ile seçilen özel güvenlik hizmeti sunanlar ve özel güvenlik hizmeti tüketicileri oluşturmaktadır. Çalışmada örneklem grubuna ulaşmak için kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Temmuz-Ağustos 2018 tarihleri arasında Eskişehir'de üniversite, hastane, AVM, site, okul, fabrika, belediye, tesis gibi farklı alanlarda hizmet veren 22 özel güvenlik görevlisi, 5 özel güvenlik şirket ve eğitim kurumu yetkilisi ve 12 özel güvenlik tüketicisi olmak üzere toplam 39 kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, Eskişehir'de özel güvenliğin 1990lı yılların sonunda ortaya çıktığı; eğreti istihdam koşullarında özel güvenlik görevlilerinin ücretlerin düşük, çalışma saatlerinin uzun olması, maaşların gününde ve tam olarak ödenmemesi, iş güvencesinin olmaması, verilen eğitimin kısa ve yetersiz olması, iş değiştirmenin çok yaygın olması, örgütlülüğün sınırlı olması gibi teknik sorunların yanı sıra yapılan işin toplumda saygı görmemesi, statüsünün düşük olması ve tüm bu koşulların yarattığı sahip çıkılmama durumu sonucunda mesleğin saygı görmemesi ve ciddiye alınmaması gibi sorunlarla karşı karşıya oldukları görülmüştür. Ayrıca güvenlik görevlileri ve şirket yetkilileri ile ilgili veriler özel güvenlik alanının "devletin ne tam içinde ne de tam dışında" bir alan olduğunu, güvenliğin özelleşerek piyasaya sunulmasının sektörde sivilleşmenin önünü açacağı iddiasının aksine denetimin farklılaşmasına ve gündelik hayata daha derinden nüfuz etmesine yol açtığını göstermiştir. Özel güvenlik hizmeti tüketicilerine yönelik bulgular ise günümüz risk toplumunda öngörülemez risklerin yol açtığı korku kültürünün katılımcıları güvenlik endüstrisinin ürünlerini satın almaya ittiğini, yalnızca satın alabilenlerin sahip olabileceği bir hizmet olan güvenlik hizmetlerinin bireysel girişim sonucu elde edilen bir meta olarak sınıfsal bir ayrım doğurduğunu, özellikle özel güvenlikli sitede oturan katılımcıların güvenlik görevlisini dışarısı ve içerisi arasında bir kalkan olarak gördüğünu ve bu anlamda güvenlik görevlisinin toplumsal ayrışmayı körüklediğini ve pekiştirdiğini göstermektedir.