Özel hukuk ilişkisine dayalı olarak çalışanların buluşları

Patent hukukunda benimsenen gerçek buluş sahibi ilkesi uyarınca, buluş sahibi sıfatını kazanan çalışan ile bir buluşun gerçekleşmesi için gerekli imkânları sağlayan işverenin karşılıklı menfaatleri ve bu bağlamdaki hak ve yükümlülükleri meselesi, fikri mülkiyet hukuku ve iş hukuku başta olmak üzere birçok alanla ilişkili bir çalışma konusudur. SMK'nın 113. ilâ 122. maddeleri arasında düzenlenen "çalışanların buluşları" , PatKHK'nın aksine, tek bir kısım altında, esas olarak çalışan ve işverenin hak ve yükümlülükleri çerçevesinde düzenlenmiş; konunun süjelerinden biri olan "çalışan" kavramı ise, SMK 2/1-d hükmüyle tanımlanmıştır. Çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler, yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlara ilişkin SMK 121 ve kamu destekli projelerde gerçekleşen buluşlara yönelik SMK 122 hükümleri hariç olmak üzere, kendi içerisinde bütünlük arz edecek şekilde, mülga PatKHK ve mehaz kanun niteliğindeki GüA esas alınarak hukuki zemine kavuşturulmuştur. Her ne kadar temelde mezkûr düzenlemelere sadık kalınmışsa da, özellikle "işçi" kavramı yerine "çalışan" kavramının bilinçli tercihi ve çalışan ile işverenin hak ve yükümlülüklerinin sonuçları anlamında birtakım değişikliklere gidilmesi, SMK'ya bu anlamda incelenmeye değer bir hususiyet kazandırmıştır. Diğer taraftan, mülga PatKHK döneminde yürürlüğe konulamayan ikincil düzenlemelerin aksine, 29.09.2017 tarihinde "Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik" yürürlüğe girmiştir. Bu çalışmada, SMK'daki özgün nitelikteki hükümlere ve sonuçları itibarıyla sorun yaratabilecek düzenlemelere işaret edilmiş, yeri geldikçe Alman hukuku ve mülga PatKHK ile mukayese yapılarak, olan ve olması gereken hukuk ekseninde ayrıntılı bir değerlendirmede bulunulması amaçlanmıştır.