Özel sağlık hizmetlerinde görev yapan çalışanların duygusal emek deneyimleri ve aşırı iş yükünün etkisi

Duygusal emeğin çalışan bireyler için önemli bir stres etkeni olduğu bilinmektedir ve literatürde olumsuz sonuçlarla ilişkisi birçok araştırma tarafından doğrulanmıştır. Sağlık sektörü, duygusal emek olgusunun öne çıktığı sektörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Ancak literatürde yer alan pek çok araştırmanın duygusal emeğin sonuçlarına odaklanırken, duygusal emeğin oluşumunda birer faktör olarak ele alınabilecek öncüllerine ilişkin çalışmaların sınırlılık arz ettiği; bu sınırlılığın özellikle sağlık hizmetleri alanında yer aldığını söylemek mümkündür. Bu literatür boşluğundan ilhamını alan bu çalışma, odak noktasını sağlık çalışanlarında duygusal emek olgusuna yoğunlaştırmış ve duygusal emeği sağlık alanında önemli bir faktör olarak öne çıkabilecek olan iş yükü ile birlikte ele almıştır. Araştırmada, sağlık çalışanlarının aşırı iş yükü, duygusal emek ve duygusal emek alt boyutları (yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve samimi davranış) arasında ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca demografik ve mesleki özelliklerin bu değişkenler üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlara dönük olarak nicel araştırmada Likert esasına dayalı ölçekler çerçevesinde online (çevrimiçi) anket yöntemine dayalı olarak örnekleme yöntemleri içerisinden uygun örnekleme yoluyla birincil veri toplanmıştır. Özel sağlık alanında aktif olarak görev yapmakta olan sağlık çalışanlarına erişilmiş ve 391 katılımcının geçerli verilerine erişilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Aşırı iş yükünün duygusal emek ve alt boyutları ile ilişkisine yönelik olarak korelasyon ve regresyon analizleri, demografik ve mesleki özelliklerin bu değişkenler bakımından anlamlı fark gösterip göstermediğini tespit etmek için parametrik fark analizleri yapılmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre medeni durum, mesleki kıdem, çalışma şekli, meslek seçimi, birimde çalışma tercihi ve çalışma ortamından duyulan memnuniyet gibi değişkenler, katılımcıların iş yükü ve duygusal emek algılarında anlamlı farklılıklar göstermiştir. Korelasyon analizinden elde edilen bulgular aşırı iş yükünün, çalışanların duygusal emek kapsamında farklı davranış biçimlerini olumsuz etkilediğini göstermiştir. Aşırı iş yükü ile duygusal emek (r=-0,461, p=,000), yüzeysel rol yapma (r=-,410 p=,000), derinden rol yapma (r=-,381, p=,000) ve samimi davranış (r=-,390, p=,000) arasında negatif yönlü orta kuvvette anlamlı ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının iş yükü arttıkça duygusal emek ve boyutlarında daha az eğilimli olabilecekleri anlaşılmıştır. Regresyon analizleri de aşırı iş yükünün çalışanların duygusal emek ve boyutları üzerinde negatif yönde etkili olduğunu ve orta düzeylerde açıklayabildiğini göstermiştir. Elde edilen bu bulgular, sağlık çalışanları açısından çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve çalışan memnuniyetinin artırılması için iş yükü algısını azaltacak, duygusal destek sağlayacak politikaların ve uygulamaların önemine işaret etmektedir.