Özgürlük, mahkûmiyet ve dinî hayat

Bu çalışmanın amacı özgürlük ve mahkûmiyet süreçlerinin bireylerin dinî hayatını nasıl etkilediğini anlamak ve açıklamaktır. Araştırmanın çalışma grubu Adana, Gaziantep ve Osmaniye illerinde ikamet eden ve mahkûmiyet yaşamış olan 31 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada nitel yöntem desenlerinden olan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanmak suretiyle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilerek elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilere içerik analizi uygulanırken QSR NVivo 10 programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre düşük eğitim seviyesi, yetersiz ekonomik şartlar, suç geçmişi olan yakın çevre ve kalabalık bir ailede büyüme mahkûmiyet yaşanmasında etkili olmuştur. Bireyler mahkûm olduklarında pişmanlık, dine sığınma ve dinden güç alma durumlarını yaşamıştır. Katılımcıların çoğunluğunda özgürlüğünü kaybettikten sonra yaratıcıya yaklaşma, ibadet ederek süreçle baş etme, psikolojik olarak inanılan dinden destek alma, manevî açıdan yükselme ve Allah'a bağlılık artışı yaşama durumları tespit edilmiştir. Mahkûm olduktan sonra ibadetlerde ve dinî uygulamalarda artış, davranışlarda dinî hassasiyet ve dinî bilgi öğrenme arzusu meydana gelmiştir. Bunun yanında katılımcılarda olgunlaşma, sabırlı olma, sakinleşme, empati yapma ve duygusallaşma gibi değişimler yaşandığı görülmüştür. Tekrar özgürlüğe kavuşan bireylerde dine bağlılık artışının gerekçeleri; özgürlükten dolayı yaratıcıya şükretme, yeni yaşamın yaratıcının hediyesi olarak görülmesi ve mahkûmken yaşanan dine yaklaşma durumlarıdır. Özgür olduktan sonra ibadetlerde yaşanan azalmanın sebepleri rahatlığa kavuşma, boş zaman azlığı ve günlük hayattaki meşguliyetlerdir. İnanılan dinin öğütlerine göre davranma, dinin kurallarına uyma ve yaratıcının rızasını kazanma amacıyla davranış sergileme durumu özgür olduktan sonra davranış noktasında yaşanan değişimlerdir. Ayrıca kitaplar, sosyal medya ve televizyon vasıtasıyla dinî bilgi seviyesini arttırma, özgürlükten sonra devam eden durumlardır. Katılımcıların cezaevinden çıktıktan sonra cezaevine girmelerine sebep olan fiili tekrar yapmama kararlarında dinen uygun olmaması, Allah korkusu, kişilikte değişim ve yaşanan zaman kaybı etkili olmuştur. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgular doğrultusunda mahkûmiyet sürecinin bireylerin duygu, düşünce ve davranış noktasında dine yönelmelerine pozitif etki ettiği tespit edilmiş, elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve yorumlanmıştır.