Paleolitik Çağ'da Güneybatı Marmara

Paleolitik Çağ insanlarının Eski Dünya'daki yayılımında zorunlu geçitlerden biri olan Anadolu, farklı ekolojik özelliklerdeki coğrafi birimlere ayrılmaktadır. Bu çalışmanın coğrafi sınırları, Anadolu yarımadasının kuzeybatı ucunda ve Marmara Bölgesi'nin güneybatısında konumlanan Çanakkale-Balıkesir çevresidir. Geniş vadi sistemleri ve ovalardan oluşan bölgenin kuzeyinde Marmara Denizi, batısında ise Ege Denizi yer alır. Pleyistosen süresince yaşanan iklim salınımları, bir iç deniz olan Marmara Denizi'nin su seviyesini çok daha fazla etkilemiştir; ancak Marmara Denizi hiçbir zaman Anadolu ile Balkan coğrafyaları arasında aşılması imkansız bir engel durumunda olmamıştır. Anadolu ve Yunanistan yarımadaları ise, soğuk dönemlerde, neredeyse Üst Pleyistosen'in başlarına kadar geniş karasal köprüler ile birbirine bağlılığını sürdürmüştür. 1980'li yıllarda bölgede yapılan ilk sistematik yüzey araştırmaları ile birlikte çok sayıda Paleolitik Çağ buluntu yeri tespit edilmiştir ve ulaşılan buluntular İÜ Prehistorya Laboratuvarı koleksiyonunda yer almaktadır. Bu tez çalışmasının çerçevesinde, Çanakkale ve Balıkesir'de tespit edilmiş olan yontmataşlar, hammadde ve teknolojik-tipolojik özellikleri bakımından incelenmiştir. Çalışmanın öncelikli amacı, bölgenin Paleolitik yontmataş geleneklerini tanımlamaktır. Araştırmanın yöntemleri arasında, 2017 yaz sezonunda Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü'nün desteği ile bölgede yapılan yeni bir arazi çalışması yer almaktadır. Çalışma kısa süreli olsa da yeni buluntu yerleri de tespit edilmiştir. Buluntu yerleri jeolojik açıdan in situ değildir ve fen bilimsel yöntemlerle tarihleme yapmak mümkün olmadığından, buluntuların teknolojik ve tipolojik özelliklerine bağlı olarak göreli tarihlendirme yapılmıştır. Çanakkale ve Balıkesir illerinde, genel toplamalar ve tekil buluntu yerlerinin haricinde toplam 35 farklı Paleolitik buluntu yeri tespit edilmiştir; bunlar eklendiğinde ise bu sayı 43'e çıkmaktadır. Paleolitik Çağ süresince asıl iskânın Orta Paleolitik dönemde olduğu, buluntuların yoğunluğu ve çeşitliliği dolayısıyla anlaşılmaktadır. Orta Paleolitik buluntulardaki teknolojik ve tipolojik çeşitlilik, neredeyse tüm buluntu yerlerinde görülmektedir. Alt Paleolitik ve Üst Paleolitik dönem buluntuları az orandadır. Alt Paleolitik dönem teknolojileri satır ve kıyıcılar ile daha az sayıdaki iki yüzeylilerle temsil edilmektedir ve bunlar Yenice Ovası ile Gönen, Güney Koca Çay ve Güney Susurluk havzalarında yoğunlaşır. Üst Paleolitik teknolojilerindeki buluntular ise Çan Ovası'nda yoğunlaşmaktadır.