Pamir (Afganistan) Kırgız Türkleri ağzı

Bu tez; giriş, ses bilgisi, şekil bilgisi, sonuç, metinler ve sözlük bölümlerinden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Pamir bölgesi, coğrafî konumu ve yüzey şekilleri ile ele alınmış, Pamir Kırgız Türklerinin etnik durumu, hayat tarzları incelendikten sonra tarihçeleri sunulmuştur. Giriş bölümünde yapılan bu inceleme sonucunda Pamir Kırgız Türklerinin Kırgız kavminin Teyit ve Kesek uruklarından olduktan, ilk yurtlarının Abakan-Minusink vadisi olduğu, 18. yüzyılda Alay bölgesine gelip yerleştikleri, burada 19. yüzyılın sonuna kadar diğer Kırgız urukları gibi Hokand Hanlığına bağlı olarak yaşadı klan, bu yüzyılda başlayan Rus saldırılarından kurtulmak için Afganistan Pamirine göçtükleri, burada da Rus saldırılarının devam etmesi üzerine 1947 yılında Doğu Türkistan Pamirine göçtükleri, fakat 1949'da Çin'e komünist yönetimin hakim olması ve Doğu Türkistan'daki Türk direnişini kırması ile tekrar Afganistan Pamirine döndükleri, kaynaklara ve derleme metinlerindeki hatıralara dayanarak ortaya konmuştur. Pamir Kırgız Türklerinden 1300'ünün liderleri Rahmankul önderliğinde, 1978 yılında Pakistan'a iltica ettikleri, 1982 yılında ise Türkiye'ye kabul edilip Van'ın Erciş ilçesi yakınlarında yeni kurulan Ulu Pamir köyüne yerleştirildikleri; giriş bölümünde son bilgiler olarak verilmiştir. Ses bilgisi bölümü ünlüler ve ünsüzler alt bölümlerinden meydana gelmektedir. Bu ait bölümlerde ayn ayn her ses tanıtılmış ve ses hadiseleri incelenmiştir. Şekil bilgisi bölümü; isim, zamir, sıfat, zarf, fiil ve edat ait bölümlerinden meydana gelmektedir. İsim ait bölümünde isim yapım ekleri ve isim çekim ekleri; zamir ait bölümünde zamir türleri, şahıs ve işaret zamirierininn çekimleri; sıfat alt bölümünde sıfat türleri; zarf alt bölümünde zarf türleri; fiil alt bölümünde fiil yapım ekleri, şekil ve zaman ekleri, sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri ve nihayet edat alt bölümünde de edat türleri ve kullanılıştan incelenmiştir. Ses bilgisi ve şekil bilgisi bölümlerinde incelenen her konu, metinlerden örneklerle desteklenmiştir. Sonuç bölümünde, Pamir Kırgız Türkleri Ağzında tespit edilen önemli ses şekil bilgisi özellikleri sıralanmıştır.Kaynakçaya, bu araştırmanın yapılmasında faydalanılan eserlerin bibliyografik künyeleri alınmıştır. Bu arada, araştırmanın yapılması sırasında baş vurulmayan, ancak Pamir Kırgız Türkleri hakkında gramer dışında çeşitli konularda bilgi veren birkaç kaynak da eklenmiştir. Metinler, 1983 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında Karagündüz'de, 1984 yılının Haziran ayında da Malatya'da derlenmiştir. Bu bölüm Kırgız Türklerinin önemli şifahî mahsullerinden olan Manas Destanı ve Canayli comoğunun da bulunduğu çeşitli konularda derlenmiş metinlerden oluşmaktadır. Metinlerden sonra yer alan sözlük bölümünde, metinlerde geçen bütün kelimeler anlamlarıyla birlikte verilmiştir.