Pamuk unlubiti, Phenacoccus solenopsis tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae) ile parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in bazı biyolojik özellikleri üzerinde araştırmalar

Bu tez çalışması 2017-2019 yılları arasında laboratuvar ve doğa koşullarında yürütülmüştür. Bu çalışmada öncelikle Phenacoccus solenopsis Tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae)'in Doğu Akdeniz Bölgesi'nde dağılımı ve doğal düşmanları araştırılmış ve parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in laboratuvar koşullarında konukçu-tercih denemeleri, farklı sıcaklıklarda gelişme süresi, sayısal-işlevsel tepkisi ve yaşam çizelgesi araştırılmıştır. Ayrıca, Adana ve Mersin illerinde 2017 ve 2018 yıllarında parazitoit salım çalışmaları yapılmıştır. Phenacoccus solenopsis'in Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay'da sebze ve süs bitkilerinde yayıılımı ile birlikte parazitoit ve predatörleri tespit edilmiştir. A.arizonensis laboratuvar çalışmaları sonucunda, bu parazitoitin unlubitin en çok 3. dönem nimf ve ergin dişi dönemini parazitlediği (%70-72) saptanmıştır. A. arizonensis için en uygun sıcaklığın 25 oC olduğu ve bu sıcaklıkta 16 günde pupadan çıkş yaptığı, ovipozisyon süresinin 26 gün, ergin dişi ömrünün 31 gün, erkek bireyin ise 18 gün olduğu belirlenmiştir. A. arizonensis'in yaşam çizelgesini oluşturmak için kalıtsal üreme yeteneği (rm) 0.135 gün-1, Doğal Artış Oranı (λ) 1.144 gün-1, Net Üreme Gücü (R0) 41.25 döl/birey, Ortalama Döl Süresi (T) 27.57 gün ve Toplam Üreme Oranı (GRR) 60.90 döl/birey olarak saptanmıştır. 2017 ve 2018 yılında yapılan salım çalışmaları sonucunda bu parazitoitin parazitleme oranının %80-82 seviyelerine çıktığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu parazitoitin P.solenopsis'in biyolojik mücadelesinde etkili olarak kullanılabilecek bir parazitoit olduğu kanısına varılmıştır.