Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Rifat Ulusoy
17 theses · Çukurova University
Düzce ili fındık bahçelerinde zararlı böcek türlerinin tespiti
Bu çalışma, Düzce ili fındık alanlarında zararlı böcek türlerinin belirlenmesi amacıyla 2012 ve 2013 yıllarında üç farklı alt bölge (sahil, orta ve üst kuşak)'de yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, 4 takıma bağlı 12 familyaya ait 19 zararlı böcek türü tespit edilmiştir. Fındık bahçelerinde tespit edilen bu türlerden, Fındık kurdu (Curculio nucum L.) (Coleoptera: Curculionidae), Fındık kokarcası (Palomena prasina L.) (Hemiptera: Pentatomidae), Amerikan beyaz kelebeği (Hyphantria cunea Drury) (Lepidoptera: Arctiidae) ve Fındık yaprak biti (Myzocallis coryli Goetze) (Hemiptera: Aphididae) erginlerinin populasyon takibi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, Düzce ili fındık alanlarında P. prasina ve H. cunea'nın ekonomik anlamda önemli zararlılar olduğu, C. nucum ve M. coryli'nin ekonomik anlamda zararlar oluşturmadığı saptanmıştır. C. nucum'nun meyvedeki zararının, farklı alt bölgeler (sahil, orta ve üst kuşak )'deki yüksekliğe bağlı olarak değiştiği saptanmıştır.
Determination of: Anthomyiidae (Diptera) species, their predator and parasitoid in vegetable areas of in eastern mediterranean region
This study was conducted to determine the species of Anthomyiidae (Diptera) family and its parasitoit and predators in Adana, Mersin, Osmaniye and Hatay provinces in the eastern Mediterranean region of Turkey in 2013. Totally 202 samples were collected from the pest's hosts in the vegetable areas, especially from Crucifera (Cabbage), Cucurbitaceae (Cucumber), Alliaceae (Onion), Fabaceae (Legumes) and Solanoceae (Eggplant) families. Samplings were carried out every 15 days in the low population period of the pest, between the July and August, and one time in each week in the rest of months. In the study, although neither the predator nor parasitoit was not determined, 6 species belonging the Anthomyiidae family: Adia cinerella (Fallen, 1825), Anthomyia confusanea (Michelsen, 1985), Anthomyia pluvialis (Linnaeus, 1758), Delia platura (Meigen, 1826) Pegomya hyoscyami (Panzer, 1809), Phorbia fumigata (Meigen, 1826) were determined. Among these species, Adia cinerella (Fallen, 1825), Anthomyia confusanea (Michelsen, 1985) and Phorbia fumigata (Meigen, 1826) were determined as a first report for Turkey
Adana ili ve çevresinde Bemisia (Hemiptera:Aleyrodidae) türlerinin farklı konukçu bitkilerdeki morfolojik farklılıklarının belirlenmesi
Bu çalışma; 2015-2016 yılları arasında, Adana ili ve çevresinde bulunan Bemisia (Hemiptera: Aleyrodidae) türlerinin farklı konukçu bitkilerdeki morfolojik karakterlerinde olası farklıklıları belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Bemisia türlerinin konukçu bitkinin fenolojik özelliklerinden kaynaklanan morfolojik farklılıkları preparatları yapıldıktan sonra stereoskobik binoküler mikroskop altında çizimleri de yapılarak ortaya çıkarılmıştır. Çalışma sonucunda, 61 farklı bitki türünden 259 Bemisia örneği toplanmış ve 10 tür tespit edilmiştir. Bu türler; Bemisia afer Priesner ve Hosny, B. argentifolii Bellows ve Perring, B. berbericola Cockerell, B. giffardii Kotinsky, B. graminus David ve Winstone, B. hancocki Corbett, B. iole Danzig, B. mesasiatica Danzig, B. tabaci Gennadius ve B. tuberculata Bondar'dır. Bu türler arasından B. berbericola, B. iole ve B. mesasiatica Türkiye için ilk kayıt niteliğindedir. Farklı konukçu bitkilerde olası morfolojik karakter farklılıkları incelendiğinde B. argentifolii ve B. tabaci pupa yapılarında belirgin farklılıklar belirlenmiştir. Tüylü yapraklarda, her iki türün pupaları üzerinde bulunan kılların uzun yapıda olduğu, tüysüz yapraklarda ise kısa olduğu saptanmıştır. Buna göre, B. argentifolii'nin tüylü ve tüysüz yapraklarda morfolojik olarak farklı 2 pupa şeklinin, B. tabaci için ise 4 farklı pupa şeklinin olduğu tespit edilmiştir.
Organik kiraz yetiştiriciliğinde ana hastalık (Monilinia laxa aderh et ruhl) ve ana zararlı (Rhagoletis cerasi L.) türlerin popülasyon gelişmesi ve mücadelesi üzerine araştırmalar
Çalışma, 2015-2017 yılları arasında Pozantı (Adana) ve Darboğaz (Ulukışla/Niğde)'da iki farklı ekolojik alanda yürütülmüştür. Kiraz sineği (Rhagoletis cerasi L.)'nin ortaya çıkış zamanı ve popülasyon dalgalanmaları ile Kiraz sineği ve Monilya hastalığına karşı organik kiraz yetiştiriciliğinde kullanılabilecek mücadele yöntemlerinin etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Kiraz sineğine karşı mücadelede ağaçları örten net, malç tekstili, kitlesel yakalama tekniği, bitkisel kökenli insektisit ve insektisit uygulamalarının, Monilya hastalığına karşı ise kültürel önlem, kültürel önlem+biyo-fungusit, kültürel önlem+fungusit, biyo-fungusit ve fungusit uygulamalarının etkileri araştırılmıştır. Yapılan popülasyon takibi çalışmaları sonucunda Pozantı'da Kiraz sineği popülasyonu düşük düzeylerde, Darboğaz'da ise biraz daha yüksek düzeylerde seyretmiştir. Denemeye alınan alternatif mücadele yöntemleri ile kontrol karşılaştırıldığında istatistiksel olarak aralarında önemli fark olduğu saptanmıştır. Kiraz sineği ile mücadelede en etkili yöntemin net uygulaması olduğu tespit edilmiştir. Monilya hastalığı ile mücadelede ise kültürel önlem uygulaması ile birlikte biyo-fungusit uygulaması en iyi etkiyi göstermiştir. Sonuç olarak, denemeye alınan mücadele yöntemlerinin organik tarım uygulamalarında rahatlıkla kullanılabileceği kanaatine varılmıştır.
Doğu Akdeniz bölgesi sebze alanlarında zararlı unlubit Phenacoccus madeirensis Green (Hemiptera: Pseudococcıdae)'in mevcut durumu, biyolojisi, parazitoit ve predatörleri ile anagyrus amnestos rameshkumar noyes & poorani (Hymenoptera: Encytridae) üzerine araştırmalar
Bu çalışma, 2015-2018 yılları arasında Doğu Akdeniz Bölgesi'nde (Adana, Mersin, Osmaniye, Hatay) yürütülmüştür. Çalışmada Phenacoccus madeirensis Green (Hemiptera: Pseudococcidae)'in sörveyi, labaoratuvar koşullarında farklı sebze çeşitleri üzerinde biyolojisi, tarla koşularında farklı sebze çeşitleri üzerindeki popülasyon değişimi ve biyolojik mücadele olanakları araştırılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda P. madirensis'in Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay'da sebze ve süs bitkilerinde varlığı tespit edilmiştir. Yapılan laboratuvar çalışmaları sonucunda 4 farklı sebze çeşidinde (Domates, Biber, Patlıcan ve Pepino) yaşam çizelgesi oluşturulmuş ve bu zararlı için en uygun konukçu bitkinin Patlıcan olduğu tespit edilmiştir. Tarla kopşullarında yapılan popülasyon takibinde de patlıcanın en uygun konukçu olduğu kanısına varılmıştır. Ayrıca yapılan sörveylerde bu zararlının doğal düşmanları tespit edilmiş ve etkili parazitoiti Anagyrus amnestos Rameshkumar et al. (Hymenoptera: Encyrtidae)'un P.madirensis'i parazitlemede, unlubitin 3. dönem nimf ve ergin dişi dönemlerini tercih ettiği ve bu dönemlerden en çok ergin dişi bireyleri parazitlediği belirlenmiştir. Ayrıca, parazitoitin artan konukçu yoğunluklarına gösterdiği işlevsel tepki tipinin, Holling'in Tip II modeline uyumlu olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak ülkemize yakın zamanda giriş yapmış olan bu türün biyolojisi hakkında bilgi sahibi olunmuş ve biyolojik mücadelesi hakkında veri elde edilmiştir.
Adana ili soğan ekiliş alanlarında zararlı olan türler ile bunların parazitoit ve predatörlerinin saptanması
Bu çalışma 2017-2018 yıllarında Adana ili soğan ekim alanlarında zararlı türler ile bunların parazitoit ve predatörlerinin saptaması amacıyla yapılmıştır. Ayrıca soğanda, özelde Thrips tabaci Lindeman ve genelde diğer thrips türlerinin popülasyon gelişmesi Adana'nın üç farklı yöresinde Ekim 2017- Mayıs 2018 tarihleri arasında çalışılmıştır. Periyodik olmayan arazi çıkışları sörvey amaçlı yapılmış olup, periyodik çıkışlar ise soğanda zararlı thripslerin popülasyon gelişmesini takip etmek amacıyla Adana ilinin üç farklı yöresinde [(Sarıçam, Yüreğir (Misis), Karataş)] yapılmıştır. Çalışma sonucunda 4 takıma bağlı 9 familyadan 18 tür belirlenmiş olup; bu türler içerisinde soğanda en çok zarar yapan türlerin; Eobania vermiculata Müller, Thrips tabaci Lindeman ve Frankliniella occidentalis Pergande olduğu belirlenmiştir. Saptanan yararlı türler 4 takıma bağlı 6 familyadan olup, bunlardan; Aeolothrips collaris Priesner, A. fasciatus L., Aeolothrips ericae Bagnall, Orius niger Wolff ve Coccinella septempunctata L. olmak üzre 5 predatör türün teşhisi yapılmıştır. Adana ili soğan ekiliş alanlarında en yaygın thrips türleri de tespit edilmiş olup, bu türler arasında Thrips tabaci % 81 ile ilk sırayı aldığı, bunu %18 ile Frankliniella occidentalis'in izlediği, diğer türlerin ise ancak %1'lik bir oranda olduğu tespit edilmiştir. Thripslerin popülasyon yoğunluğu 3 soğan ekiliş alanında da yüksek bulunmuştur. Bu zararlıların soğan alanlarında yüksek yoğunlukta bulunmalarının nedeni gerek kışlama ve gerekse beslenme amacıyla soğan yapraklarının arasına gelmeleri şeklinde yorumlanmıştır.
Pamuk unlubiti, Phenacoccus solenopsis tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae) ile parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in bazı biyolojik özellikleri üzerinde araştırmalar
Bu tez çalışması 2017-2019 yılları arasında laboratuvar ve doğa koşullarında yürütülmüştür. Bu çalışmada öncelikle Phenacoccus solenopsis Tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae)'in Doğu Akdeniz Bölgesi'nde dağılımı ve doğal düşmanları araştırılmış ve parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in laboratuvar koşullarında konukçu-tercih denemeleri, farklı sıcaklıklarda gelişme süresi, sayısal-işlevsel tepkisi ve yaşam çizelgesi araştırılmıştır. Ayrıca, Adana ve Mersin illerinde 2017 ve 2018 yıllarında parazitoit salım çalışmaları yapılmıştır. Phenacoccus solenopsis'in Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay'da sebze ve süs bitkilerinde yayıılımı ile birlikte parazitoit ve predatörleri tespit edilmiştir. A.arizonensis laboratuvar çalışmaları sonucunda, bu parazitoitin unlubitin en çok 3. dönem nimf ve ergin dişi dönemini parazitlediği (%70-72) saptanmıştır. A. arizonensis için en uygun sıcaklığın 25 oC olduğu ve bu sıcaklıkta 16 günde pupadan çıkş yaptığı, ovipozisyon süresinin 26 gün, ergin dişi ömrünün 31 gün, erkek bireyin ise 18 gün olduğu belirlenmiştir. A. arizonensis'in yaşam çizelgesini oluşturmak için kalıtsal üreme yeteneği (rm) 0.135 gün-1, Doğal Artış Oranı (λ) 1.144 gün-1, Net Üreme Gücü (R0) 41.25 döl/birey, Ortalama Döl Süresi (T) 27.57 gün ve Toplam Üreme Oranı (GRR) 60.90 döl/birey olarak saptanmıştır. 2017 ve 2018 yılında yapılan salım çalışmaları sonucunda bu parazitoitin parazitleme oranının %80-82 seviyelerine çıktığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu parazitoitin P.solenopsis'in biyolojik mücadelesinde etkili olarak kullanılabilecek bir parazitoit olduğu kanısına varılmıştır.
Balcalı (Adana)'da farklı ekosistemlerde yaşamını toprak yüzeyinde sürdüren hexapoda türlerinin biyo-çeşitliliğinin karşılaştırılması
Bu çalışma farklı ekosistemlerde yaşamını toprak yüzeyinde sürdüren Hexapoda türlerinin biyo-çeşitliliğini karşılaştırmak amacıyla Ekim 2017-Eylül 2018 yıllarında Adana ili Çukurova Üniversitesi Balcalı Kampüsü'nde farklı lokasyonlarda yapılmıştır. Arazi çalışmaları tarım faaliyetlerinin devam ettiği beş Agro-ekosistem(Sebze, Turunçgil, Zeytin, Nar, Bağ), tarım faaliyetlerinin günümüzde yapılmadığı iki meralık alan ve Pinus brutia ile Ağaçlandırılmış Alan olmak üzere toplamda 8 farklı habitatta çukur tuzak örnekleme yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Shannon-Wiener (H`) ve Simpson Çeşitlilik (D) indeks sonuçlarına göre en çeşitli habitatın 2,011 ve 0,8244 değerleri ile Mr1 olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu çeşitlik indeks değerleri en düşük hesaplanan habitat ise sıraya göre; 0,7675 ve 0,3285 ile AEN örnek alanı olmuştur. Simpson değerleri, biyolojik çeşitlilik parametre sonuçlarına bağlı olarak en yüksek 0,6715 değeri ile AEN habitatında, en düşük 0,1756 değeri ile Mr1 habitatında hesaplanmıştır. Shannon ve Simpson Evenness türler arası populasyon yoğunluk değerleri 0,9629 ve 0,8909 ile AAl habitatında tespit edilmiştir. Sörenson Benzerlik indeksine göre agro ekosistemler birbiri ile benzer bulunmuştur. Buna göre; Turunçgil ve Zeytin agro ekosistemleri 0,636; Turunçgil ve Bağ ekosistemi arasında 0,632 benzerlik değeri tespit edilmiştir. Çalışma, tarım ile yıpranmış ekosistemlerin doğal haline bırakıldıktan uzun yıllar sonra doğal dengenin tekrar yenilenerek böcek biyolojik çeşitliliğine olumlu etkisini ortaya koymuştur.
Adana ili açık alan biber yetiştiriciliğinde sorun olan Arthropoda şubesine bağlı zararlı ve yararlı türlerin saptanması
Bu çalışma 2017-2018 yıllarında Adana ili açık alanda yetiştiriciliği yapılan biber bitkilerinde, özellikle kapya biber çeşidinde görülen Arthropoda şubesine bağlı zararlı türler ile bunların parazitoit ve predatörlerinin saptanması amacıyla yapılmıştır. Ayrıca Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Araştırma-Uygulama parselinde 1 dekarlık açık alana biber (kapya) ekim-dikimi yapılarak biberde ekonomik anlamda zararlı olan Myzus persicae Sulz. ve Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)'nin iki farklı biber üretim sezonunda ki popülasyon gelişmeleri takip edilmiştir. Çalışma sonucunda 8 takıma bağlı 22 familyadan 40 zararlı tür belirlenmiş olup; bu türler içerisinde biberde en yaygın ve yoğun olarak görülen türlerin; Frankliniella occidentalis Pergande, Thrips hawaiiensis Morgan, Myzus persicae Sulzer, Aphis gossypii Glover, Bemisia argentifolii Bellows & Perring, Phenacoccus madeirensis Green ve Nezara viridula L. olduğu belirlenmiştir. Saptanan 8 takıma bağlı 24 familyadan 27 yararlı tür içerisinden en yaygın ve yoğun olarak görülen türler; Coccinella septempunctata L. ve Hippodamia (Adonia) variegata Goeze olup bütün biber ekiliş alanlarında tespit edilmiştir. Biberlerde ekonomik anlamda zararlı olan Myzus persicae ve Aphis gossypii'nin popülasyon yoğunlukları, sezon başından sonuna kadar A. gossypii olarak kaydedilmiştir. Açık alan biber yetiştiriciliğinde M. persicae'nin çok düşük yoğunluklarda olduğu gözlenmiştir. Balcalı'da ki biber tarlasında yaprakbitlerinin popülasyon yoğunluğunun ilkbahar aylarında mücadeleyi gerektirecek yoğunlukta olduğu saptanmıştır. Ancak mevsimsel iklim verileri ile karşılaştırdığımızda yağışların ve yüksek sıcaklıkların zararlıların popülasyon yoğunluğunu düşürmede oldukça önemli olduğu açığa çıkmıştır. Dolayısı ile orantılı nem ve yağış miktarının artışı ile birlikte sıcaklığın 20-25⁰C aralığında olduğunda, yaprakbiti popülasyonunda da bir artışın olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Biber, Myzus persicae, Aphis gossypii, parazitoit, predatör
Doğu akdeniz bölgesi meyve bahçelerinde zararlı drosophıla suzukii matsumura (Diptera: Drosophilidae)'nin biyoekolojisi ve mücadelesine esas bazı kriterlerin belirlenmesi
Drosophila suzukii Matsumara 1931 (Diptera: Drosophilidae) tüm dünyada istilacı ve karantinaya tabi bir meyve zararlısıdır. Ülkemizde 2014 yılında ilk kez tespit edilmiştir. Doğu Akdeniz Bölgesi (Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Hatay) meyve bahçelerinde 2017-2019 yıllarında yürütülen bu çalışmada D. suzukii'nin yayılışı, konukçuları, ergin popülasyon takibi, zarar durumu, farklı cezbedicilerin D.suzukii üzerine etkileri ile laboratuvar koşullarında farklı sıcaklıkların (10,15,20,25,35,15/25,25/35°C) zararlı üzerine etkileri ve dişilerin yumurta bırakmak için tercih ettiği meyve olgunluk dönemi araştırılmıştır. Çalışma sonunda, D. suzukii Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Hatay meyve bahçelerinde yayılış göstermiş ve yoğun olarak elma, böğürtlen, dut, çilek, kayısı, erik, kiraz, şeftali, nektarin, incir, bağ, turunçgil hünnap alanlarında tuzakta tespit edilmiştir. Kültüre alınan kiraz, çilek ve dut meyvelerinde ise ergin çıkışı tespit edilmiştir. Adana ve Mersin nektarin ve kiraz bahçesinde yapılan D. suzukii popülasyon takibinde popülasyonun ilkbahar ve sonbahar ayları ile meyve olgunlaşma ve hasat zamanında arttığı belirlenmiştir. Ayrıca kiraz alanlarında ilk yıl %2, ikinci yıl %62 oranında zarar tespit edilmiştir. D. suzukii'yi cezbetmede özellikle melasın, elma sirkesine alternatif olacağı belirlenmiştir. Laboratuvar çalışmalarında D. suzukii için en uygun gelişme sıcaklığının 20 ve 25 °C olduğu, 30 °C sıcaklıkta popülasyonda azalma olduğu, yumurta bırakmada kiraz meyvesinde kırmızı (%60) ve koyu kırmızı meyve (%80-90) dönemini tercih ettiği belirlenmiştir.
Asma unlubiti Planococcus ficus (Signoret) (Hemiptera: Pseudococcidae)'un farklı asma çeşitleri üzerinde biyolojisinin saptanması
Bu tez çalışmasında;Asma unlubiti, Planococcus ficus (Signoret) (Hemiptera: Pseudococcidae)'un laboratuvar koşullarında farklı asma çeşitleri üzerinde biyolojisi araştırılmıştır. P. ficus' un laboratuvar çalışmaları sonucunda 4 farklı asma çeşidinde (Emir, Kalecik Karası, Yalova İncisi, Trakya İlkeren) yaşam çizelgesi oluşturulmuş ve bu zararlı için en uygun konukçu bitkinin Emir ve Yalova İncisi olduğu tespit edilmiştir. P. ficus'un asma çeşitlerinden Yalova İncisi'nde döl süresi (T0) 31,6±0,96 gün, net üreme gücü (Ro) 32,3±9,99 dişi/dişi/döl, doğal artış kapasitesi (r) 0,1±0,01 dişi/dişi/gün, üreme kapasitesi (GRR) 99,1±16,99 adet olarak tespit edilmiştir. Emir çeşidinde ise döl süresi (T0) 38,4±1,22 gün, net üreme gücü (Ro) 40,8±11,53 dişi/dişi/döl, doğal artış kapasitesi (r)9,7±0,01 dişi/dişi/gün, üreme kapasitesi (GRR) 155,1±12,14 adet olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak Türkiye' de asma üzerinde zarar oluşturan bu türün ileride yapılacak çalışmalara temel oluşturması bakımından biyolojisi hakkında veriler elde edilmiştir.
Örtücü bitki kullanımının turunçgillerde zararlı planococcus cıtrı rısso (Hemıptera: pseudococcıdae) ile parazitoit ve predatörlerinin popülasyon yoğunluğuna etkisinin saptanması
Örtücü bitki kullanımının turunçgillerde zararlı Planococcus citri Risso (Hemiptera: Pseudococcidae) ile parazitoit ve predatörlerinin popülasyon yoğunluğuna etkisinin araştırıldığı bu çalışmada; örtücü bitki olarak fiğ ile turunçgil bahçesinin florası (Biçme) ve kontrol (Herbisit uygulanmış bitkisiz parsel) oluşturmuştur. Çiftçi her üç parselede tüm yıl boyunca aynı tarım uygulamalarını yapmıştır. Çalışma sonucunda uygulama yapılan her üç parselde de (Kontrol, Fiğ, Biçme) yüksek oranda unlubit popülasyonuna rastlanmıştır. Ancak fiğ parselinde parazitoit ve predatör salımından sonra unlubit yoğunluğunda düşüşler gerçekleşmiştir. Tek yıllık verilere göre, gerek örtücü bitkilerin ve gerekse bahçe florasının biçme uygulamasının yapıldığı iki parselde de parazitoit ve predatör yoğunluğunun arttığı, ağaçların altında hiç otsu bitkilerin bırakılmadığı kontrol parselinde ise yok denecek kadar az olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda turunçgil bahçesinin biçme yöntemi ile otlu bırakılmasının ya da fiğ gibi bir örtücü bitkilerin kullanılmasının, parazitoit ve predatör popülasyonları üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu ve dolayısı ile bunun da unlubit popülasyonunu düşürmede etkili olduğu kanısına varılmıştır.
Turunçgillerde zararlı Aonıdiella aurantii (Maskell) ile predatörü Chilocorus bipustulatus L. ve parazitoiti Comperiella bifasciata (Howard)'nın popülasyon takibi ile Chilocorus Bipustulatus'un bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması
Çalışmada; Turunçgillerde önemli zarara sebep olan Turunçgil Kırmızı Kabuklubiti Aonidiella aurantii ve doğal düşmanlarından Chilocorus bipustulatus ve Parazitoiti Comperiella bifasciata Howard poülasyon takibi 50 dekarlık limon bahçesinin Yabancı ot biçme parseli ve Çitfçi uygulama parselinde 2020 Eylül- 2022 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Chilocorus bipustulatus'un Aspidiotus nerii üzerinde biyolojisi araştırılmıştır. Chilocorus bipustulatus'un preovipozisyon süresi 8.1 ±0.28 gün, ovipozisyon süresi 90.6 ± 3.51 gün ve postovipozisyon süreleri 11.2 ±0.50 gün olarak saptanmıştır. Toplam bırakılan yumurta sayısı 459.6 ±16.29 olarak kaydedilmiştir. Dişi bireyin yaşam süresi 109.9 ±3.41 ve erkek bireyin yaşam süresi 108.6 ±3.78 olarak belirlenmiştir.
Aphytis melinus'un DeBach örtücü bitki kullanılan turunçgil parselinde popülasyon gelişmesi
Bu çalışma turunçgil bahçesinde (Meyer limon) sıra aralarında örtücü bitki olarak (Örtücü Bitki Parseli-ÖBP) Vicia sativa (Adi fiğ) kullanılan ve standart bölge çiftçilerinin yapmış olduğu uygulama (Çiftçi Uygulama Parseli- ÇUP) bahçesinde turunçgillerin ana zararlısı olan Aonidiella aurantii Maskell (Hemiptera: Diaspididae) ile parazitoiti Aphytis melinus DeBach (Hymenoptera: Aphenelinidae)'un popülasyon takibi yapılarak, örtücü bitki kullanımının parazitoit ve zararlının popülasyon gelişimine katkıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda; A. aurantii' nin popülasyonunun örtücü bitki uygulama parselinde, çiftçi uygulama parseline göre daha düşük yoğunlukta olduğu, buna bağlı olarak Aphytis melinus 'un da yoğunluğunun düşük olduğu saptanmıştır. Örtücü bitki kullanılan limon parselinde Aphytis melinus 'un dışında, A. aurantii' nin diğer predatörlerinden Chilocorus bipustulatus L., Rhyzobius lophanthae Blaisdell (Coleoptera: Coccinellidae) ile parazitoitlerinden Comperiella bifasciata Howard (Hymenoptera; Encrytidae)'nın etkili olduğu gözlenmiştir. Bu doğal düşmanlar arasında C. bifasciata popülasyonunun oldukça dikkat çekici bir yoğunlukta olduğu ve zararlıyı baskı altına almada etkili olduğu kanısına varılmıştır. Bir yıllık veriler değerlendirildiğinde örtücü bitki kullanımının doğal düşman aktivitesini olumlu yönde etkilediği ve böcek biyo-çeşitliliğine katkılar sağladığı kanısına varılmıştır.
Domates güvesi, tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera: Gelechiidae)'nın mücadelesinde uçucu yağların etkinliğinin araştırılması
Bu çalışmada, laboratuvar koşullarında dayanıklılık riski düşük, insan ve çevre sağlığı açısından zararlı olmayan ve çevre dostu uygulamalardan, Çam ağacı (Pinus pinea), limon (Citrus limon), fesleğen (Ocimum basilicum) ve Çay ağacı (Melaleuca alternifolia) bitkilerinden elde edilen uçucu yağların % 5-100 aralığındaki konsantrasyon dozlarında hazırlanmış formülasyonlarında püskürtme ve daldırma yöntemleri kullanılarak Tuta absoluta (Meyrick) (Domates güvesi) ile mücadelede kullanılabilecek, alternatif biyopreparat yöntemleri araştırılmıştır. Çalışma, sırık ve oturak tipi domates çeşitleri üzerinde, 25±1 °C sıcaklıkta % 60±5 orantılı nem bulunan uzun gün koşullarına sahip (16:8 A:K) aydınlatmalı inkübatörlerde yapılmıştır. Çalışma sonuçları, önce ABOTT formülü ile yüzde ölüm oranları belirlenmiş daha sonra One-Way ANOVA testi ile SPSS 23.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, yapılan tüm istatistiksel analizlere göre, çalışmada kullanılan tüm uçucu yağların domates güvesinin larvaları üzerine öldürücü etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. En etkili uçucu yağın, tüm dozlarında ve tüm uygulama yöntemlerinde limon yağı olduğu saptanmıştır. Ancak limon yağının en düşük dozunun bile domates yapraklarında fitotoksiteye neden olduğu için önerilmesi mümkün görünmemektedir. Çam ağacı yağının püskürtme uygulamasında başarısız olduğu gözlense de daldırma yönteminde daha başarılı bir sonuç göstermiştir. Reyhan yağı ise hem püskürtme hem de daldırma yönteminde başarılı olmuştur. Çay ağacı yağının tüm dozlarının daldırma yönteminde T. absoluta üzerinde en etkili olduğu belirlenmiştir. Ek olarak T. absoluta'nın yumurtaları üzerinde tüm yağlar denenmiş olup kontroller sonucunda larva çıkışı olmamıştır ve yumurtalarda renk bozulmaları gözlemlenmiştir. Bu sonuçlara dayanarak Çay ağacı uçucu yağının ileride zararlıların mücadelesinde kullanılabilecek bir alternatif bitkisel kökenli mücadele yöntemi olduğu düşünülmektedir.
Salyangoz avcısı Rumina decollata (L.) (Gastropoda: Subulınıdae) ile alternatif avlarından olan Eobania vermiculata (M.) (Gastropoda: Helıcıdae)'nın turunçgillerde popülasyon takibi ve biyolojisi üzerinde araştırmalar
Bu çalışmada, son yıllarda turunçgillerde zararlı olan Eobania vermiculata (M.) (Gastropoda: Helicidae) ile salyangoz avcısı Rumina decollata (L.) (Gastropoda: Subulinidae)'nın popülasyon takibi yapılmış ve R. decollata'ya av olarak E. vermiculata ile alternatif besin olarak sadece marul, patates, ıspanak, havuç, lahana, portakal, greyfurt, limon, marul x E. vermiculata ve marul x portakal x E. vermiculata kombinasyonları verildiğinde en çok tercih ettiği gıdalar belirlenmiştir. Popülasyon takibi 300 adet R. decollata salımının yapıldığı 100'er da'lık 2 adet farklı yaşlardaki Meyer bahçesinde yapılmış olup sayımlar ayda bir, 100 ağacın taç izdüşümü ve üzeri sayılarak yapılmıştır. Çalışma sonucunda, E. vermiculata en yüksek popülasyon yoğunluğuna Ocak 2024'de 10 yaşındaki bahçede ağaç başına ve taç izdüşümü çevresine düşen 10.84 adet ile tespit edilmiştir. Üç yaşında olan Meyer limon bahçesinde ise ağaç başına ve taç izdüşümü çevresine düşen 70,60 adet ile Mayıs 2023 sayımında saptanmıştır. Denemeler ve üretim çalışmaları 21±2°C sıcaklık, %65±5 orantılı nem, 16:8 saat (aydınlık: karanlık) aydınlatma koşullarındaki iklim odasında gerçekleştirilmiştir. Denemelerde 11x12x4 cm ölçülerinde şeffaf sızdırmaz saklama kapları kullanılmıştır. Her bir deneme 20 tekerrür olarak kurulmuş ve bir yıl boyunca haftada üç gün kontrolleri yapılarak R. decollata'nın, E. vermiculata üzerinde bir yıllık zararlı salyangoz tüketimi, yumurta verimi ve en çok tercih ettiği bitkisel ürünler belirlenmiştir. Yumurtadan çıktıktan sonra farklı besinlerle beslenen bireylerde günlük (3, 6, 12, 24, 48, 75, 96, 120 ve 240) büyüme ölçümleri (mm) yapılmıştır. R. decollata 240 günlük ölçümlerinde en iyi gelişmeyi 31,75±0,66 ortalama ile marul x E. vermiculata ile beslendiğinde göstermiştir. En zayıf gelişmeyi ise 13,88±0,82 ortalama ile ıspanak ile beslendiğinde göstermiştir.
Doğu Karadeniz Bölgesi beyazsinek (Hemiptera: Sternorrhyncha: Aleyrodidae) türlerinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Artvin, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Samsun illerinde 2022 yılı Kasım ve 2023 yılı Eylül ayında farklı konukçu bitkilerden toplanan Sternorrhyncha (Hemiptera) alt takımı içerisinde yer alan Beyazsineklerin tür teşhisi; pupa ve pupa kabuğunda bulunan morfolojik yapılara göre belirlenmiştir. Teşhis ve tanımlama çalışmaları sonucunda bu familyanın Aleyrodinae altfamilyasından 13 cinse ait toplam 21 tür tespit edilmiştir. Bu türler; Aleurochiton acerinus Haupt, 1934, A. aceris Modeer, 1778, A. pseudoplatani Visnya, 1936, Aleuroclava aucubae Kuwana, 1911, Aleyrodes lonicerae Walker, 1852, A. proletella Linnaeus, 1801, Aleurolobus olivinus Quaintance and Baker, 1914, A. wunni Ryberg, 1938, Aleurothrixus floccosus (Maskell) Quaintance and Baker, 1914, Asterobemisia carpini Koch, 1857, Bemisia afer Priesner&Hosny, 1970, Dialeurodes citri Ashmead, 1916, Massilieurodes setiger, Goux, 1939, Neopealius rubi Takahashi, 1954, Parabemisia myricae Kuwana, 1952, Siphoninus finitimus Silvestri, 1915, S. phillyreae Haliday, 1915, Trialeurodes lauri Signoret, 1963, T. ricini Misra 1924, T. vaporariorum Westwood, 1915 ve T. variabilis Quaintance 1900'dir. Saptanan türlerden; Aleurochiton pseudoplatani Visnya, 1936, Aleuroclava aucubae Kuwana, 1911, Aleurolobus wunni Ryberg, 1938, Asterobemisia carpini Koch, 1857 ve Trialeurodes variabilis Quaintance 1900 Türkiye Aleyrodidae faunası için ilk kayıt niteliğindedir.