Pamuktan elde edilen fusarium oxysporum F. SP. vasinfectum izolatlarının vejetatif uyum grupları, mikoviral dsrna'nın içeriği ve hipovirülenslik yönünden incelenmesi

Amaç: Bu çalışma, Fusarium oxysporum f. sp. vasinfectum (Fov)'un Aydın ilinde pamuk ekim alanlarından elde edilmiş izolatların vejetatif uyum grubu (VCG), mikoviral dsRNA varlığı ve hipovirülenslik yönünden incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Materyal ve Yöntem: Tez çalışmasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Fitopatoloji Laboratuvarı'nda stok kültür olarak bulunan 100 adet Fusarium oxysporum f. sp. vasinfectum (Fov) izolatı ile çalışmalar yürütülmüştür. İzolatlarda nit mutantlar %6 KClO₃ içeren minimal media (MM) ortamda elde edilmiş, fenotipleri üç farklı ortamda (nitrat, nitrit, hipoksantin) belirlenmiştir. Farklı mutantlardan iki izolatın MM besiyerinde eşleştirme yoluyla aralarında heterokaryon oluşturma reaksiyonu gözlemlenerek vejetatif uyum durumları belirlenmiştir. Seçilen 22 izolatta mikoviral dsRNA varlığı araştırılmış; agaroz jel elektroforezde dsRNA profilleri görüntülenmiştir. dsRNA pozitif izolatların hipovirülenslik potansiyeli Fiona pamuk çeşidinde virülenslik deneyleri ile test edilmiştir. Bulgular: Çalışmada 100 izolattan 59'u klorata dayanıklı gelişim göstermiş; bu izolatlardan toplam 237 nit mutant elde edilmiştir. Eşleştirme testleri sonucunda Aydın'daki Fov popülasyonunda 3 farklı VCG grubu saptanmış olup bir grup Aydın'daki tüm ilçelerde bulunurken diğer iki grup sadece Nazilli ilçesinde yayılım göstermiştir. Mikoviral dsRNA analizi yapılan 22 izolattan 6'sında pozitif dsRNA varlığı tespit edilmiştir. dsRNA taşıyan izolatlardan bazıları ise virülenslik testlerinde düşük virülenslik göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma ile Türkiye'de ilk kez Fov'da VCG ve mikoviral dsRNA çalışmaları gerçekleştirilmiştir Aydın ili pamuk ekim alanlarında üç farklı VCG grubunun varlığının ortaya konması Fov'un eşeysiz üreyen bir fungus olduğu göz önünde bulundurulduğunda dikkate değer bir genetik çeşitliliğin göreceli olarak varlığından söz edilebilir. Analizlerde dsRNA profillerine sahip izolatların varlığı mikoviral enfeksiyonların Fov izolatlarında olabileceği göstermiş olsa da bunun ileri düzeyde virüs tanı çalışmaları ile teyit edilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. dsRNA taşıyan izolatların düşük virülenslik göstermesi de mikovirüs kökenli bir hipovirülensliğin olabileceğini ortaya koymuştur. Gelecekte yapılacak çalışmalar ile Fov, mikovirüs ve pamuk arasındaki ilişkilerin daha kapsamlı çalışmalar ile ele alınması konunun daha iyi anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca yörede VCG çeşitliliğinin izlenmesi, Fov'un biyolojisini anlamak ve entegre mücadele yöntemlerini planlamak için önemli bir araç olabileceği dikkate alınmalıdır.