Para alacaklarına ilişkin ilamlı icra takibinde icra mahkemesince icranın geri bırakılması (IIK m. 33, 33a)

İcra ve İflas Kanunu'nda ve diğer kanunlarda, borçlunun ilâmlı icra takibini durdurmasına imkân tanıyan çeşitli yasal olanaklar bulunmaktadır. Bu çalışmanın konusunu, bu yasal olanaklar arasında yer alan, İİK m. 33, 33a'da düzenlenen icranın geri bırakılması kurumu oluşturmaktadır. İcranın geri bırakılması, ilâmlı icraya özgü bir kurumdur. İlâmlı icrada takibin tarafları arasındaki menfaat dengesinin sağlanmasında rol oynayan bu kurum, bugüne kadar tek başına bir tez çalışmasına konu edilmemiştir. Bu çalışmayla, kurum, öğreti ve yüksek mahkemelerin kararları ışığında bir bütün olarak incelenerek bu eksikliğin giderilmesi ve kuruma ilişkin yasal düzenlemelerdeki eksikliklerin ve uygulamada sorun teşkil eden hususların ortaya konması amaçlanmıştır. Belirtilen amaçlar doğrultusunda, çalışmanın ilk bölümünde öncelikle icranın geri bırakılması ile ilâmlı icra takibinin durdurulmasına imkân tanıyan diğer yollar karşılaştırılmıştır. Daha sonra, icranın geri bırakılması kurumuna ilişkin temel hususlarda tespitlerde bulunulmuş; icranın geri bırakılması talebinde bulunulabilmesi için gerekli şartlara yer verilmiş; icranın geri bırakılması talebinin takibe etkisi değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, icranın geri bırakılması sebepleri ayrı ayrı incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde, icranın geri bırakılması taleplerine esas teşkil edemeyecek sebeplere de yer verilmiştir. Böylelikle icranın geri bırakılması sebeplerinin kapsamının net bir şekilde belirlenmesi amaçlanmıştır. Son bölümde ise icranın geri bırakılması usûlü, icra mahkemesinin kararı, bu kararın doğurduğu sonuçlar ve karara karşı yapılacak kanun yolu başvurusu değerlendirilmiştir. Çalışmada, icranın geri bırakılması kurumunun, ilâmlı icrada borçluya maddi hukuka dayanan belli sebeplerle, sıkı şartlara bağlı olarak takibe karşı koyma imkânı tanıyan, takip hukukuyla sınırlı etkiye sahip bir hukuki çare olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda, icranın geri bırakılması talebinin icra takibini kendiliğinden durdurmadığı ve icra mahkemesinin de takibin geçici olarak durdurulmasına karar veremeyeceği; icranın geri bırakılması sebeplerinin Kanun'da tahdidi olarak sayıldığı; icranın geri bırakılması kararının, karara dayanak teşkil eden sebep önemli olmaksızın takibin iptali sonucunu doğurmayacağı sonuçlarına varılmıştır.