Parasal aktarım mekanizmasının hanehalkı bilançolarına yansımaları: Türkiye örneği

Parasal aktarım mekanizması, politika faizi ekseninde çeşitli kanalları kullanarak toplam talebi yönlendirmeyi hedefleyen, nihai amacı fiyat istikrarı olan uygulamaları içermektedir. Ulusal bilançoların önemli bir bileşeni olarak ekonomik aktör konumundaki hanehalkı ise parasal aktarım mekanizmasının muhatapları arasında toplam talebe bakan yönüyle ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, hanehalkı, ekonomik aktör yönü ile ele alınarak, hanehalkının parasal aktarım mekanizması uygulamalarından ne ölçüde etkilendiği sorusuna cevap aranmıştır. Parasal aktarım mekanizması yaratılan finansal koşulları temsil etmek üzere; politika faizi, nominal döviz kuru ve TÜFE değerleri üzerinden takip edilmiştir. Hanehalkının ekonomik aktör boyutunu nicelleştirebilmek için ise hanehalkı bilançoları kullanılmıştır. Türkiye'de veri merkezleri tarafından hanehalkı bilançoları şeklinde bir veri seti raporlanmadığı için bilançoyu oluşturan hesap kalemleri çeşitli veri kaynaklarından elde edilen bilgiler doğrultusunda konsolide edilerek bir bilanço tahmininde bulunulmuştur. Çalışma, 2014-2024 tarihsel aralığını kapsamakta olup Johansen eş bütünleşme testi kapsamında oluşturulan 3 farklı ekonometrik model doğrultusunda, nominal döviz kurunun ve faiz oranları güdümünde şekillenen enflasyon oranlarının hanehalkı bilançoları üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye'de parasal aktarım kapsamında yaratılan finansal koşulların, hanehalkı bilançoları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Çalışmanın, parasal aktarıma ilişkin mevcut literatürü genişleteceği düşünülmektedir.