Parasal fonksiyonları yerine getirebilme açısından kripto paralar: Kırılgan beşli ülkeleri üzerine bir uygulama

2021 yılı itibariyle 1,5 trilyon dolarlık toplam piyasa değeri ile halkın ve akademik camianın ilgi odağı haline gelen kr ipto varlıklar ve temelde blok-zincir, 2008 yılından bu yana hem kullanıcı hem geliştirici sayısı bakımından hızlı bir artış kaydetmiş ve birçok disiplinde, üzerinde çalışılan popüler teknolojiler arasında yerini almıştır. Temelde bir ödeme sistemi olarak ortaya çıkmış kripto paralar günümüzde; merkezsiz organizasyonlar, mutabakat sistemleri, merkezsiz finans, ICO gibi birçok uygulamaya konu olmakta ve bu anlamda ekonomik, mali, hukuki vb. birçok düzenleyici kurumun da mevzuatına girmektedir. Bu çalışmanın amacı kripto varlıkların para olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda, söz konusu varlıkların volatilitelerinin halihazırda para olarak kabul edilen Kırılgan Beşli ülke paralarının volatiliteleri ile kıyaslayarak analiz etmektir. Elde edilen bulgular ile söz konusu paraların parasal fonksiyonları yerine getirmede ne kadar başarılı olduğu konusunda bir ölçüm elde edilmiş olacaktır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans (1,1) modeli ile modellenen volatilite sonuçlarına göre kripto varlıkların, 0,62 olan itibari para birimlerinin volatilite yüzdeleri ortalamasına oldukça uzak olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim Bitcoin'in 7,12, Ripple'ın 28,09, Ethereum'un 9,24, Litecoin'in 9,38, Bitcoin Cash'in 11,16 kat daha fazla volatilite yüzdesine sahip olduğu görülmüştür ve mevcut hacimlerle söz konusu varlıkların parasal fonksiyonları yerine getirmekte başarısız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kripto para piyasasına ilişkin sınırlı çalışma olması, bu kapsamda yapılmış benzer bir çalışmaya rastlanmaması ve parasal fonksiyonları yerine getirme konusuna farklı bir bakış açısı getirmiş olması açısından özgün ve önemlidir. Elde edilen bulgular literatüre katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Kripto Paralar, Kırılgan Beşli Ülkeleri, Parasal Fonksiyonlar, Volatilite Modellemesi