Patlatma kaynaklı sarsıntı ve gürültü analizi için bir bilgisayar programı geliştirilmesi

Bu çalışmada, maden işletmelerinde ve patlatma uygulamalı temel kazılarında sıklıkla uygulanan patlatma işlemlerinin neden olduğu çevresel sorunlardan yer sarsıntısı ve gürültünün çevresel etkilerinin analizi ve değerlendirmesi amacıyla bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. Yer sarsıntısı analizi için gerekli olan saha sabitlerinin tespit edilebilmesi amacıyla regresyon analizleri uygulanması gereklidir. Bilindiği gibi regresyon analizlerinin elle yapılması zor ve zaman alıcı işlemler gerektirmektedir. Bunun için bilgisayar yardımı olmadan saha sabitlerinin el hesaplarıyla tespit edilmesi uzun işlemler gerektirmektedir. Yine bilgisayar yardımıyla hızlı, güvenilir ve sistematik bir biçimde analiz ve hesaplamalar yapılıp grafik oluşturma işlemleri büyük bir kolaylıkla yapılabilmektedir. Bu doğrultuda geliştirilen bilgisayar programı, patlatma işlemine ait yapılan titreşim ölçümlerine regresyon analizi uygulayarak saha sabitlerine ulaşır ve bu sabitlerle ilişkili olan %95 ve %50 tahmin limitli denklemleri elde eder. Bu denklemlere ait olan doğru grafiklerini oluşturarak kontrollü ve verimli patlatma tasarımı için gerekli olan değerleri hesaplar. Yapılan analiz sonuçlarını kullanarak yönetmeliklerde müsaade edilen en yüksek parçacık hızı sınır değerleri için gecikme başına kullanılabilecek maksimum patlayıcı miktarlarını içeren tabloları ve çeşitli hasar kriterlerine göre grafik çıktılarını oluşturabilmektedir. Elde edilen bu değerler ile saha durum tespiti yapılması ve ilgili sahada ileride yapılacak olan patlatma uygulamaları için tahmini değerlere ulaşabilmektedir. Diğer taraftan sahada ölçülen gürültü değerlerini yönetmeliklerde belirtilen sınır değerlere göre karşılaştırmasını yapabilmekte ve ayrıca literatürde kabul görmüş tahmin formüllerini kullanarak taş savrulması hesaplamaları yapabilmektedir.