Patlıcanda anaç ve hat ıslahı için solanum melongena ile akraba türleri arasında melezleme olanaklarının belirlenmesi

Patlıcan (S. melongena) dünya çapında yetiştirilen en önemli sebzelerden biridir. Bununla birlikte, toprak kaynaklı birçok hastalık ve zararlıya karşı hassastır ve bu önemli boyutta ürün kayıplarına sebep olmaktadır. Öte yandan S. melongena'nın yabani akrabalarının, özellikle biyotik ve abiyotik stres faktörlerine direnç açısından iyi bir genetik kaynak olduğu bilinmektedir. Bu çalışma, patlıcanda bazı önemli yabani türlerin kendi aralarında ve S. melongena ile melezlenebilme olanaklarını belirlemek, yeni türlerarası melezler geliştirmek, elde edilen türlerarası melezlerin aşı anacı olarak kullanılabilme durumunu belirlemek, melezlerin Verticillium dahliae'ya ve Fusarium oxysporum'a karşı dayanıklılıklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışmada yapılan melezlemelerde başarı oran % 0-80 arasında değişmiştir. En yüksek meyve tutum oranı S. aethiopicum Grup Shum × S.linnaeanum (10), S.integrifolium × S. melongena (Anamur F4), S.integrifolium × Pala, S. aethiopicum Grup Aculeatum × S.anguivi (29), S.integrifolium × S.anguivi (29), melezlerinden elde edilmiştir. Türlerarası melezleme çalışmalarında Solanum lichtensteinii, S.khasianum, Solanum sisymbriifolium ve Solanum macrocarpon'nun ana ebeveyn olarak kullanılmasının başarıyı olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Türlerarası melezlerin anaçların verime etkisi incelendiğinde bitki başına pazarlanabilir meyve sayısı değerleri 29.31 ile 63.01 adet arasında değişmiştir. En yüksek meyve sayısı S.aethiopicum × S. melongena (Yamula) anacından alınırken en düşük meyve sayısı S.integrifolium × S. melongena (Anamur F4) anacından alınmıştır. Aşılı patlıcan kombinasyonlarının bitki başına verim değerleri 5,53 kg ile 10,91 kg arasında değişmiştir. En yüksek verim değerleri sırasıyla Kontrol (Anamur F1), S. melongena (Pala) x S.aethiopicum Grup Gilo, S.anguivi (29) × S.incanum (21) anaçlarından elde edilmiştir. V. dahliae'nın farklı melez kombinasyonları, patlıcan genotipleri ve yabani türlerdeki etkileri incelendiğinde hastalık şiddeti % 0 ile % 80 arasında değişmiştir. 42 hattan 5 tanesi V.dahliae'ya karşı hassas bulunurken, 18 tanesi düşük düzeyde dayanıklı, 18 tanesi orta düzeyde dayanıklı ve 1 tanesi yüksek düzeyde dayanıklı bulunmuştur. 34 interspesifik hibrit patlıcan genotipinden 18 genotip Fusarium oxysporum f. sp. melongenae'ya karşı yüksek düzeyde dayanıklı, 2 genotip orta düzeyde dayanıklı,7 genotip düşük düzeyde dayanıklı ve 7 genotip hassas bulunmuştur. S. linnaeanum hem Fusarium hem de Verticilium solgunluğuna karşı yüksek düzeyde dayanıklı bulunmuştur.