Periferal konumlarda 9-antrasenkarboksi esterlerini içeren porfirazinlerin sentezi

PER FERAL KONUMLARDA 9-ANTRASENKARBOKS ESTERLER N ÇERENPORF RAZ NLER N SENTEZÖzgür ÖDEVCKimya, Yüksek Lisans TeziTetrapirolik makrohalka sistemlerinin iki ana yapısı porfirazinlerle fitalosiyaninleride içerentetraazaporfirinler ve porfirinlerdir. Porfirinler ve ftalosiyaninler oldukça iyi çalışılmalarınarağmen, porfirazinler elli yıl önce ilk sentez edilmelerinden bu yana daha az çalışılmışlardır.Suda çözünen türevlerinin son zamanlarda etkin bir şekilde sentezlenmeya başlanmasıylaporfirazin türevlerinin sentezi önem kazanmaya başlamıştır. Porfirin, ftalosiyanin veporfirazinler merkezi kavitelerinin içerisinde çok çeşitli metal iyonlarını koordine edebilirler.Teraazaporfirinler porfirinlerden farklı olarak, mezo-azot atomu makrohalkanın elektronikkarakterini değiştirir. Porfirazinlerin ve ftalosiyaninlerin elektronik karakterleri ve geniş π-sistemleri periferal metal koordinasyonu ile birleştirilmesi, yeni spektroskopik, magnetik veelektronik özellikli komplekslerin hazırlanmasına izin verir.Bu çalışmanın amacı, periferal konumlarda sekiz adet 9-antrasenkarkoksilik asit grupu taşıyanyeni bir porfirazin türevi hazırlanmasıdır. Periferal konumlarda sübstitüe gruplar bulunanporfirazinler ilginç optik, manyetik ve elektronik özellikler sergileme potansiyaline sahiptir.1,2-bis(hidroksietiltiyo)maleonitril bileşiği, disodyum tuzu halindeki başlangıç maddesinin 2-brometanol ile mutlak alkol (etanol) içerisinde 3 gün süren reaksiyonu sonucu elde edilmiştir.Magnezyum, n-propanol ve bis(2-hidroksietiltiyo)maleonitrilin siklotetramerizasyonreaksiyonu ile magnezyum porfirazin (P4) elde edildi. Porfirazin üzerindeki OH gruplarınınkarboksilik asit ile esterleşme reaksiyonuna sokulmasıyla antrasenkarboksi sübstitüeporfirazinler elde edilmiştir. MgPz'yi hedeflenen 9-antrasenkarboksi sübstitüe magnezyumporfirazin, (P5)'e dönüştürmek için 9-antrasenkarboksilik asit sekiz OH grubunun hepsininesterleşebilmesi için disikloheksikarbodiimid varlığında kullanıldı.Oktakis(9-antrasenkarboksi) sübstitüe porfirizinato magnezyum merkezinde metal iyonlarıkoordine eden porfirazinler hazırlanması için uygundur. Trifloroasetik asit ile muameleedilerek metalsiz porfirazin (P6) elde edildikten sonraki reaksiyonunda, çinko(II) asetat ilereaksiyona sokulması ile (M=Zn (P7) metalli (MPz) porfirazin elde edilmiştir. Elde edilenürünlerin UV, IR, 1H NMR ve florasans emisyon spektrumları incelenmiş ve karakterizeedilmiştir. Ayrıca ANCOOH, MgPz ve MgAntPz'nin floresans emisyon spektrumlarıincelenmiştir.Anahtar Kelimeler: porfirazin, tetraazaporfirin, 9-antrasenkarboksilik asit, floresansJÜR :1.Yrd.Doç.Dr. Naciye COSKUN (Danışman) Tarih:28.09.20052.Prof.Dr.Ahmet GÜL Sayfa sayısı:963.Prof.Dr.Sabiha MANAV