Periodontal açıdan sağlıklı ve periodontal hastalığa sahip bireylerde tükürük örneklerinde IL-40, IL-1β ve MMP-8 düzeylerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, periodontal açıdan sağlıklı ve periodontal hastalığa sahip bireylerde tükürük örneklerindeki, İnterlökin-40 (IL-40), İnterlökin-1 Beta (IL-1β) ve matriks metalloproteinaz (MMP)-8 düzeylerinin belirlenmesi, gruplar arası karşılaştırılması ve periodontal klinik parametrelerle bu sitokinlerin ilişkisinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Tükürük örnekleri sistemik olarak sağlıklı ve sigara içmeyen 120 bireyden (40 sağlıklı [S], 40 gingivitis [G], 40 periodontitis[P]) toplandı. Bireylerin plak indeksi (PI), gingival indeksi (GI), sondlamada cep derinliği (SCD), klinik ataşman kaybı (KAK) ve sondlamada kanama (SK) klinik parametleri ölçülmüştür. Tüm bireylerden uyarılmamış tükürük örnekleri toplanmıştır. Toplanan tükürük örneklerindeki IL-40, IL-1β ve MMP-8 düzeyleri enzim bağlı immün absorban yöntem (ELİSA) ile tespit edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Tükürük IL-40 seviyeleri istatistiksel açıdan G grubunda S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek saptanırken, diğer gruplar arasında anlamlı (p>0.05) farklılık görülmemiştir. Tükürük IL-40 düzeyleri ile SCD, KAK, SK, IL-1β MMP-8 değeri arasında anlamlı (p<0.05) pozitif korelasyon saptanmıştır. IL-1β seviyeleri P grubunda, S ve G grubundan, G grubu da S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek bulunmuştur. IL-1β ve MMP-8 seviyeleri ile klinik parametreler arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Tükürük MMP-8 düzeyleri; P grubunda S grubundan anlamlı (p<0.05) olarak yüksek olduğu gözlenmesine rağmen G grubunda S ve P grubundan anlamlı (p>0.05) olarak fark bulunmamıştır. Sonuç: Çalışmamıza göre, IL-40 ve IL-1β'nın tükürük biyobelirteci olarak gingivitisin teşhisinde, MMP-8 ve IL-1β'nın ise periodontitisin ayırt edilmesinde etkili olabileceği sonucuna varabiliriz. IL-40'ın da IL-1β ve MMP-8 gibi periodontal hastalık patogenezinde rol oynayabileceğini düşünmekteyiz. Güncel bir sitokin olan ve henüz hakkında çok fazla bilimsel veri bulunmayan IL-40'ın periodontal hastalık patogenezindeki olası rolünün aydınlatılması için geniş ölçekli kohort çalışmalarına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: periodontitis, tükürük, IL-40, IL-1β, MMP-8.