Periton diyalizi uygulanan çocukların yaşadığı deneyimler: Nitel araştırma örneği

Araştırma, periton diyalizi uygulanan çocukların yaşadığı deneyimleri belirlemek amacıyla nitel olarak yapılmıştır. Araştırma Ağustos 2024-Mart 2025 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji servisine yatışı yapılan ve örneklem kriterlerini sağlayan 7 yaş üstü 10 çocuk ile yapılmıştır. Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama sırasında çocuklar ile yüz yüze görüşülerek ses kaydı alınmıştır. Elde edilen sonuçlar tema ve alt temalar ile değerlendirilmiştir. Deşifre sonrası araştırmanın verileri MAXQDA 22 analiz programı kullanılarak kodlama, temaların oluşturulması, kod ve alt kodların ilişkisi analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında yer alan çocukların görüşmelerinden elde edilen veriler doğrultusunda periton diyalizi sonrası duygu, diyaliz eğitim sürecinde yaşanan zorluklar, semptomlar, günlük yaşamda karşılaşılan zorluklar, aile ilişkisi, sosyal hayat, okul hayatı ve sosyal destek olmak üzere sekiz tema, 54 kod elde edilmiştir. Çocukların periton diyaliz sonrası duygusal olarak en sık "üzüntü, korku ve stres" yaşadıkları belirlenmiştir. Çocukların periton diyaliz eğitim sürecinde, ağrı, uyku problemi, hareket kısıtlılığı, okula devam zorluğu gibi zorluklar yaşadığı görülmüştür. Çocukların periton diyalizi uygulanırken karın ağrısı, mide bulantısı, baş ağrısı ve tansiyon yüksekliği yaşadığı, günlük yaşamda koşamama, gece tuvalete gidememe gibi zorluklar yaşadığı görülmüştür. Çocukların periton diyalize başladıktan sonra aile ilişkilerinde, aile ile daha az vakit geçirme ve daha sinirli oldukları belirlenmiştir. Periton diyaliz alan çocukların sosyal hayatta seyahat edememe, denize gidememe, gece farklı yerde kalamama gibi deneyimleri yaşadıkları, okul hayatında ise arkadaş ilişkilerinde korumacı tutum, hastalığı gizleme, çanta taşımada zorlanma, akran zorbalığı sebebiyle okula devam edememe, gibi durumlar ile karşılaştıkları görülmüştür. Çocukların periton diyaliz sürecinde sosyal destek olarak en çok anne desteği gördüğü belirlenmiştir. Yapılan bu çalışma sonucunda çocukların duygusal, fiziksel ve psikolojik olarak zorluklar yaşadığı belirlenmiştir. Bu süreçte, çocukların aile merkezli bakım ilkeleri doğrultusunda desteklenmesi ve uygun hemşirelik girişimlerinin uygulanabilmesi için eğitimler düzenlenmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, periton diyalizi, pediatri, hemşire