Bazı üzüm çeşitlerinin kuraklık stresine karşı fizyolojik biyokimyasal ve moleküler tepkileri

Bu çalışmada 8 farklı üzüm çeşidinin (Bilecik İrikarası, Çavuş, Horoz Karası, Kabarcık, Manda Gözü, Rumi, Tekirdağ Çekirdeksizi ve Trakya İkeren) kuraklık stresine tolerans mekanizması incelenmiştir. Kuraklık uygulaması su kısıtı şeklinde uygulanmış olup, uygulamanın başlamasından önce (kontrol), su kısıtı uygulamasının 3. ve 7. günlerinde ve kuraklıktan sonra ki 2 gün tarla kapasitesinde sulamanın ardından olacak şekilde 4 farklı dönemde yaprak örnekleri alınmıştır. Alınan örnekler kullanılarak, yaprak oransal su kapsamı (YOSK), membran geçirgenlik indeksi (MGİ), klorofil içeriği (Klorofil a-b ve karatenoid), prolin konsantrasyonunun yanı sıra lipid peroksidasyon (MDA), Katalaz (CAT) ve askorbat peroksidaz (APx) enzim aktiviteleri belirlenmiştir. Bütün çeşitlerde, YOSK değeri 3 günlük kuraklık uygulamasından etkilenmezken, 7 günlük kuraklık şartlarında önemli derecede azalmıştır. Kuraklık uygulamalarına MDA içeriği açısından verilen tepkiler çeşitlere bağlı olarak değişmiştir. Kuraklık uygulamasından kaynaklanan en yüksek MDA artışı Kabarcık çeşidinde ortaya çıkmıştır. MGİ değeri 3 günlük stres uygulamasında bazı çeşitlerde, 7 günlük stres uygulamasında ise bütün çeşitlerde azalmıştır. Kuraklık uygulamaları bütün çeşitlerin APx aktivitesinde artışlara neden olurken, CAT aktivitesi üzerine kuraklık etkisi çeşit ve stresin süresine bağlı olarak farklılık göstermiştir. Başta YOSK, MGİ ve MDA değerleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmede çeşitler içinde Horoz Karasının nispeten en toleranslı, Kabarcığın ise en hassas çeşit olduğu belirlenmiştir. Denemenin ikinci aşamasında bu iki çeşit kendi kökleri ve Rupestris du Lot anacı üzerine aşılanarak kuraklık stresine maruz bırakılmış ve kuraklık stresinin akuaporin proteinlerinin ifadesi üzerine etkileri incelenmiştir. Kuraklık uygulaması her iki çeşidin hem aşılı hem de aşısız fidanlarında PIP2-1 akuaporin ifadesi azalamaya, TIP1-1 ifadesinde ise artışa neden olmuştur.