Pigmentlerin keşfi, isimlendirme ve kılavuz kitaplar üstünden rengin tarihsel yolculuğu

Bir rengin içeriğinde bulundurduğu malzemeyi bilmek, kimyasını tanımak üretilecek sanat veya tasarım işlerinin kalitesini arttırıp, üretilen işi uzun yıllar dayanıklı kılmak adına önem taşımaktadır. Elde edilen boyanın tarihini bilmek ise gelecekte yapılması hayal edilen veya planlanan yeni keşiflerin yoluna ışık tutmaktadır. Renk konusu tarih boyunca kültürel, öznel, nesnel ve kavramsal düşünce yapılarıyla şekillenmiş ve bu sebepten renkleri tanımlama ve sınıflandırma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Buna neden ihtiyaç duyulduğu sorusundan yola çıkarak bu tez araştırması kapsamında, boya olarak kullanılmak üzere rengin tarihte ilk olarak ne zaman keşfedildiği, isimlerinin nereden geldiği, renk konusunda tarihe yön veren ilk kılavuz kitapların ne amaçla yapıldığı ve günümüze kadar ne türlü değişimlere uğradığı konusu aktarılmaktadır. Bir renk isminin veya bir renge atfedilen anlamın nereden geldiğini çözümleyebilmek adına öncelikle boyanın tarihsel gelişimini ve rengin elde edildiği malzemeyi bilmek gerekmektedir. Bu nedenle tezin birinci bölümü, pigmentlerin ilk ne zaman keşfedildiği ve boya kullanım örneklerine ilk nerede rastlandığı konusundan başlayarak rengin günümüze kadar süren gelişmeleri hakkında bilgiler içermektedir. Bir çok alanda önemli bir yeri olan pigment ve boya renkleri isimlerinin nereden geldiği, hangi bağlamlarda isimlendirildiği, neye göre sınıflandırıldıkları ve neden sınıflandırılmaya ihtiyaç duyulduğu konusuna ise ikinci bölümde değinilmiştir. Bu bölüm, aynı zamanda renklere yüklenen anlamların nereden geldiği konusuna da açıklık getirmektedir. Çünkü, renk üstüne yapılan her tür isimlendirme, içerisinde köklü bir tarihi barınmakta ve rengin geçmişi hakkında ipucu vermektedir. Üçüncü bölümde, ilk iki bölümde bahsi geçen kimyager, fizikçi, jeolog, mineralog, teorisyen, sanatçıların araştırmaları ve çalışmaları ışığında günümüze yön veren kılavuz niteliğindeki kitaplara yer verilmiştir. Renklerin teorik ve pratik olarak sistematik dizimi üstünden yapılan sınıflandırmalar doğrultusunda, batı kaynaklarında yer alan ve tarihte ilkler olarak önemli yer edinen sekiz farklı renk kitabı, eski ve güncel örnekler yer verilerek incelenmiştir. Son olarak dördüncü bölümde ise tez konusu ile bağlantılı olarak 2018 yılından bu yana renk konusunu odağına alan işler yer almaktadır. Bu işlerin bir kısmı yüksek lisans dersleri kapsamında üretilmiş ve sergilenmiş olup, bir kısmı da tez araştırması sürecinde bağımsız bir üretim anlayışıyla gerçekleştirilmiştir.