Pistacia türlerinde in vitro sürgün ucu aşılama

öz Pistacia TÜRLERİNDE İN VİTRO SÜRGÜN UCU AŞILAMA TÖREMEN, Hakan Yüksek Lisans Tezi, Biyoloji Bölümü Tez Yönetici : Yrd. Doç. Dr. Canan Can Aralık 2004, 49 sayfa Pistacia vera L. (Antepfıstığı) Anacardiaceae familyasına ait olan yarı tropik bir ağaçtır. Ticari önemi büyük olan bitki daha çok Avrupa'nın Akdeniz bölgeleri, Kuzey Afrika, Orta Doğu Çin ve Kaliforniyada yetiştirilmektedir. Antepfıstığı üretimi için alman çelikleri köklendirme oldukça zor olduğu için bitki tohumdan çimlendirilerek yada elit klonlann gözlerinin heterozigotik anaçlara aşılanmasıyla yapılmaktadır. Yabani Pistacia türleri bazı parazitlere karşı kök yapısı olarak daha dayanıklı olduklarından aşılamada tercih edilmektedirler. Ancak, Pistacia türlerine in vivo aşılamada bazı sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunların başında aşılamaya engel olan fenolik bileşikler gelmektedir. Bu nedenle in vitro sürgün ucu aşılama yöntemlerinin geliştirilmesi ikincil bir alternatif olarak görülmektedir. Bu çalışmada, Antepfıstığımn çoğaltılması için P.mutica, P.terebinthus, P.atlantica ve P.khinjuk bitkilerinin in vitro sürgün ucu aşılama tekniği ile kullanım olanakları araştırılmıştır. Tohumların in vitro kültürlerinde yüksek oranda meydana gelen bulaşıklık sorunundan dolayı; farklı sterlizasyon teknikleri, fungusit muamelesi ve embriyo kültürü tekniği araştırılmıştır. Farklı dönemlerde alman P. vera Uzun ve Siirt çeşitlerinin sürgün ucu eksplantlarmın P. mutica, P.terebinthus, P.atlantica ve P.khinjuk anaçları üzerinde gelişme etkinlikleri araştırılmıştır. 2004 yetiştirme döneminde toplam 22 adet sürgün ucu aşılama sonucunda anaç ve aşı arasında bir uyuşma ve gelişme gözlemlenememiştir. Anahtar Kelimeler : Antepfıstığı, in vitro, sürgün ucu, aşılama, anaçlar