Piyasada kış çayı olarak satılan karışım bitki çayları üzerine araştırmalar

Karışım bitki çayları, sağlığı geliştirme amacıyla benzer veya farklı etkili tıbbi bitkilerle hazırlanmaktadır. Kış çayları genellikle soğuk algınlığını önlemek ve tedavi etmek amacıyla hazırlanan karışım çaylardır. Piyasada halkın tüketimine sunulan bu çayların kaliteli ve güvenilir olması gerekmektedir. Bağışıklığı güçlendirmede, soğuk algınlığı gibi hastalıkların tedavisinde etkili olduğu bilinen antioksidanların kış çaylarında bulunması beklenmektedir. Bu çayların antioksidan aktivitesi ise fenolik içerikleri ile ilişkilidir. Karışımdaki doğru bitki türleri ve bitki materyallerinin kalitesi antioksidan aktivite açısından önemlidir. Karışım bitki çayı formülasyonları ile ilgili çalışma sayısı literatürde çok sınırlıdır. Bu çalışmada aktar ve marketlerde kış çayı olarak satılan 10 farklı marka karışım bitki çayı örneğinin toplam fenolik madde, toplam flavonoit içerikleri ve antioksidan aktiviteleri ölçüldü, karışımların içeriğinde bulunan her bir bitki materyalinin makroskobik, mikroskobik incelemesi ve ince tabaka kromatografisi (İTK) analizi yapılarak bulgular ilgili farmakope monografındaki kriterler ile değerlendirildi. Kış çaylarının toplam flavonoit içeriği 2,54 - 16,32 mg KE/g aralığında, toplam fenolik madde içeriği 23,16 - 103,20 mg GAE/g aralığında, DPPH radikal süpürme aktivitesi testiyle belirlenen antioksidan aktivite sonucu ise 41,17- 191,20 mg TE/g aralığında bulundu. En yüksek sonuçlara sahip kış çayı Örnek-1 oldu. Örnek-1'in adaçayı yaprağı, altınotu çiçeği, hatmi çiçeği, mersin yaprağı, hibiskus ve kuşburnu materyallerinden oluştuğu gözlemlendi ve mersin yaprağı dışındaki bitki materyallerinin ilgili farmakope monografında yer alan kriterlere uygun olduğu tespit edildi. Hibiskus ve kuşburnu materyallerinin tüm kış çayı örneklerinin ortak bileşeni olması dikkate değer bulundu. Bütün bileşenleri farmakope kriterlerine uyan bitki çayı karışımı bulunamadı. Bu çalışma sonucunda; halk sağlığını korumak için piyasada bulunan kış çayı gibi karışım çayların kalite kontrollerinin yapılması gerekliliği ve hazırlanan karışım bitki çaylarının standardize edilmesi gerektiği vurgulandı. Anahtar Kelimeler: Kış çayları, Karışım bitki çayları, Antioksidan aktivite, Toplam fenolik madde içeriği, Toplam flavonoit içeriği, Farmakope analizi