Planlı tüketim davranışı çerçevesinde tesettür giyim tercihinde tutum ve hedonizmin etkisi: 5 ülke karşılaştırması

Bu araştırmanın amacı, Planlı Davranış Teorisi (PDT) çerçevesinde planlı tüketim davranışı ve hedonik tüketim ile kadınların tesettür giyim tercihini ve satın alma niyetini test etmek, planlı tüketim ve tesettür giyim tercihi ilişkisinde bireylerin dini tutumunun rolünü tespit etmektir. Araştırma modelini test etmek için anakütle olarak Türkiye, Malezya, Pakistan, Ürdün ve Avrupa'da yaşayan tesettürlü kadınlara çevrimiçi olarak anket uygulaması gerçekleştirilmiş ve toplamda 1884 adet veriye ulaşılmıştır. Araştırmada tesadüfi olamayan yöntemlerden kolayda örnekleme yöntemi ile katılımcılar belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS ve Proses Makro uzantısı ile birlikte AMOS programlarında analiz edilmiştir. Araştırmada örneklemler arasında karşılaştırma yapabilmek için her bir ülkeden elde edilen verilere ayrı ayrı olarak açıklayıcı faktör analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi ve aracılığı test etmek adına proses makro analizi gerçekleştirilmiştir. Anakütleden elde edilen toplam veri üzerinde ise doğrulayıcı faktör analizi ile birlikte yapısal eşitlik modelli aracı etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda, anakütle üzerinde, teorinin çıktıları, tutum (T), öznel norm (ON) ve algılanan davranışsal kontrolün (ADK); katılımcıların tesettür giyim tercihinin tüm alt boyutlarını etkilediği; dini tutumun (DT) söz konusu etkide tam aracılık rolüne sahip olduğu; hedonik tüketimin (HT) de satın alma niyetini pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, anakütlede, tesettür giyim tercihinin (TGT), satın alma niyetine (SAN) etki ettiği saptanmıştır. Ülkeler açısından, Pakistan'da tutum (T), öznel norm (ON) ve algılanan davranışsal kontrolün (ADK), tesettür giyim tercihininin (TGT) tüm alt boyutlarını etkilediği, Türkiye ve Avrupa'da ise kısmi düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Ürdün'de, tutum (T), öznel norm (ON) ve algılanan davranışsal kontrolün (ADK), tesettür giyim tercihinin (TGT) alt boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Türkiye ve Pakistan'da dini tutumun (DT) tam aracılık etkisi; Avrupa'da, dini tutumun (DT) kısmi aracılık etkisi saptanmıştır. Malezya ve Ürdün'de dini tutumun (DT) aracılık etkisi tespit edilememiştir. Hedonik tüketimin (HT), Pakistan, Malezya ve Türkiye'de satın alma niyetini (SAN) etkilediği, Ürdün ve Avrupa'da ise herhangi bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Son olarak tesettür giyim tercihinin alt boyutlarının (TGT) satın alma niyetini (SAN), Türkiye ve Pakistan'da etkilediği saptanırken, Ürdün ve Avrupa ülkelerinde kısmi düzeyde etki belirlenmiştir. Malezya'da ise tesettür giyim tercihinin alt boyutlarının (TGT) satın alma niyetine (SAN) etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Ülkeler arası karşılaştırmalar neticesinde araştırma, uygulama ve gelecekte yapılabilecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.