Plastik sanatlarda türcü yaklaşımlar: Arı

Meta haline getirilen birçok hayvandan biri olan arı, bu çalışmada plastik sanatlarda türcülük bağlamında araştırılmıştır. Araştırmanın kavramsal çerçevesi türcülük kavramı üzerine ve türcülük karşıtı yaklaşımlar üzerine kurulmuştur. İnsanın kendini merkeze alan yaklaşımıyla öteki türleri tahakküm altına alması diğer ötekilikleri oluşturma noktasında paralellik kurmaktadır. Dolayısıyla araştırmanın kapsamı ırçılık, cinsiyetçilik ve nihai olarak türcülük arasındaki ortak payda üzerinden ele almıştır. İnsanların ten rengine ya da cinsiyetlerine göre ayrıştırılmasına insan ve insan olmayan hayvanlar olarak dâhil olan bu ötekileştirme biçimi, hayvan haklarını bütün canlıların haklarını gözetecek biçimde inşa eden Tom Regan, Gary L. Francione ve Steven Best'in hayvan hakları kuramları irdelenerek türcülük karşıtı anlayış üzerinde durulacaktır. Araştırma kapsamında, her ne kadar hayvanın temsilinin sanat alanındaki yeri mağara duvarlarındaki örneklere kadar uzansa da hayvanların sanatta türcülük bağlamında kullanımı üzerine yoğunlaşan ve bunu açık etme niyeti ile çağdaş sanat alanından günümüz düşüncesini açık eden başat örnekler üzerinden eser okumaları yapılmıştır. Fakat yapılan literatür taramasında böcek sınıfında yer alan arılar, ironik biçimde "arılarla iş birliği" olarak nitelendirildiği tespitinden hareketle araştırmanın motivasyonu ve birincil odak noktasını oluşturmuştur. Arıların yaşam döngüsünü ve bedenlerini sömürerek türcü yaklaşım üzerinden ilerleyen bu insan merkezci, türcü ötekiliklere dâhil edilen bakış sorunsallaştırılarak bu araştırmanın bulgularını seçilen on sekiz eser üzerinden araştırmaya dâhil edilmiştir. Dolayısıyla seçilen bu eserler üzerinden türcülüğün sanata yansımasının nasıl olduğu araştırmanın problemini oluşturmaktadır. Sanat alanında arılar üzerinden yapılan bu sömürü günümüz postmodern anlayışının sağladığı eleştiri üzerinden çok katmanlı bir anlayışla ve eser okumaları bu bağlamda türcülük karşıtı bir yaklaşım olan vegan düşünce noktasından ele alınmıştır.