Pon1-L55M gen polimorfizminin diz osteoartriti ile ilişkisinin araştırılması

Mine ÖZDEDE. PON1-L55M Gen Polimorfizminin Diz Osteoartriti ile İlişkisinin Araştırılması. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Tıp Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul, 2018. Gonartroz, çoğunlukla ileri yaşlarda diz eklemlerinde görülen ostoartrite verilen isimdir. Yapılan çalışmalarda, erişkin insanların yaklaşık %33' ünde, 65 yaş üstü kişilerin ise yaklaşık %90' ında bu hastalığın var olduğu gösterilmiştir. Bu süreç tek başına ilerleyici olmakla birlikte ek olarak cinsiyet, hipertansiyon gibi kalp ve damar hastalıkları, diyabet, obezite, sigara ve alkol tüketimi de osteoartrit oluşumu ve gelişiminde etkilidir. Osteoartritin yaşam biçimi ve beslenme alışkanlıklarıyla yakından ilişkisi olduğu bilinmekle birlikte genetik kökeni üzerine çalışmalar son zamanlarda ağırlık kazanmıştır. Özellikle paraoksonaz (PON) enzim aktivitesinin çevredeki kimyasallar, yaş, yaşam şekli, beslenme, fizyolojik, patolojik gibi çevre şartlarına bağlı olduğu ve osteoartritin oluşum ve gelişiminde önemli roller üstlendiğine dair az da olsa bir takım çalışmalar yapılmıştır Bu çalışmada diz osteoartriti ile PON1-L55M polimorfizmi arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılması, çalışma içerisinde ortaya konan bilgilerle, osteoartritin risk faktörleri, belirtileri, tedavisi, osteoartritli hastaların yaşam kalitesinin geliştirilmesine yönelik yapılacak başka çalışmalara da yol göstermesi amaçlanmıştır. Bu çalışma için, çalışma grubu kesin tanısı konulmuş 60 yaş üstü diz osteoartritli hastalardan (grup 1), kontrol grubu (grup 2) ise rastgele seçilmiş sağlıklı bireylerden oluşturulmuştur. Hastalardan alınan kan örneklerinde önce DNA izolasyonu sağlanmış, ardından DNA örneklerinde PON1-L55M gen lokusuna ait alleller PZR ile çoğaltılmıştır. Sonrasında PON1-L55M polimorfizminin belirlenebilmesi amacı ile NlaIII restrikrisyon enzimi kullanılmıştır. Restriksiyon ürünleri 50 bç'lik DNA marker ile yürütülmüş olup hasta ve kontrol gruplarının analizi, UV absorbsiyon cihazı kullanılarak yapılmıştır. NlaIII enzimi ile kesim yapılmadan önce elde edilen PZR ürünlerinin bant büyüklüğü (PON1-L55M ► 170 bç) belirlenmiştir. NlaIII enzimi ile kesim sonrasında; 170 bç,126 bç ve 44 bç büyüklüğünde bantlar görülmüştür. LL (homozigot doğal) genotip için 170 bç'lik bantlar, LM ( heterozigot mutant) genotip için 170 bç, 126 bç ve 44 bç' lik bantlar, MM (homozigot mutant) genotip için 126 bç ve 44 bç' lik bantlar gözlemlenmiştir. Çalışmamızın sonucunda PON1-L55M polimorfizmi genotip frekansları, gruplar karşılaştırıldığında; gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (x2=1.031, p=0,597). Grup 2 de yer alanların %38,2' si (n=21) LL genotipine, %50,9' u (n=28) LM genotipine, %10,9' u (n=6) MM genotipine sahip olduğu tespit edilmiştir. Yine Gnrup 1' de hastaların %47,2' si (n=25) LL genotipine, %41,2' si (n=22) LM genotipine ve %11,3' ü (n=6) MM genotipine sahiptir. PON1-L55M polimorfizmi toplum frekansı açısından değerlendirildiğinde; 46 bireyin LL (%42,6), 50 bireyin LM (%46,3) ve 12 bireyin MM (%11,1) genotipine sahip olduğu tespit edilmiştir. Mutant tip M alleli taşıyanların oranı Grup 1' de %32,08 (n=28), Grup 2' de %36,36 (n=34) olduğu gözlenmiş ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanılmamıştır (p=0,345, x2:0,892, %95 CI 0,322-1,488). L alleli taşıyanların ise %67,92' si (n=47) Grup 1' de, %63,64' ü (n=49) Grup 2' de yer almakta olup istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilememiştir (p=0,946, x2:0,005, %95 CI 0,289- 3,185). Özet olarak, PON1-L55M polimorfizmi genotip ve allel frekansları açısından karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir. Sonuç olarak yapılan istatistiksel analiz sonucu osteoartrit ile yaş arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir (p > 0,05). Anahtar Kelimeler: Diz Osteoartriti, PON1-L55M, Polimorfizm