Porfirin ve genişletilmiş porfirin bileşiklerinin çoklu pirolik yapılardan sentezi ve fotofiziksel özelliklerinin incelenmesi

Porfirinler biyolojik sistemlerde yer alan önemli yapılardır ve bu yapılardan magnezyum-porfirin bileşiği fotosentezde elektron aktarımını, demir-porfirin bileşiği kanda oksijen taşınımını sağlamaktadır. Porfirin bileşikleri son yıllarda kanser araştırmalarında, elektron transfer sistemlerinde ve boya duyarlı güneş pilleri çalışmalarında fotoduyarlaştırıcı organik moleküller olarak uygulama alanı bulmuşlardır. Uygulamaya yönelik fonksiyonel gruplar taşıyan porfirin yapılarının daha yüksek verimlerle seçimli sentezleri önemlidir. Yapılan çalışmada, mezo-aril substitüye oligopirol bileşikleri ile aril substitüye N-tosilimin bileşiklerinin Lewis asidi varlığındaki katılma tepkimelerinden A4B2-hekzafirin bileşiklerinin seçimli sentezi çalışılmış ve elde edilen makrohalkalı yapıların fotofiziksel özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla yürütülen çalışmanın ilk bölümünde, çıkış bileşikleri olan mezo-aril substitüye oligopirol bileşikleri ve aril substitüye N-tosilimin bileşikleri sentezlenmiştir. Elde edilen çıkış bileşiklerinin katılma ve halkalaşma tepkimelerinden A4B2-hekzafirin bileşikleri elde edilmiştir. A4B2-hekzafirin bileşiklerinin oluşumuna çıkış bileşiklerinin aril grupları üzerindeki substitüyentlerin etkisi incelenmiştir. Bu tepkimelerde substitüyente bağlı olarak A4B2-hekzafirin bileşiklerinin beraberinde yan ürün olarak A3B-porfirin bileşiklerinin oluştuğu veya sadece A3B-porfirinlerin ana ürün olarak oluştuğu gösterilmiştir. A4B2-hekzafirin veya A3B-porfirin bileşiklerinin oluşum mekanizması zamana bağlı kütle spektroskopisi ile çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, molekül içi enerji aktarımı yapabilen ve yapısında BODIPY ve porfirin birimlerini içeren diad sistemleri sentezlenmiştir. Bu sistemlerde kromoforlar arasındaki enerji aktarımına porfirin üzerindeki aril gruplarının ve kromoforlar arasındaki uzaklığın etkisi araştırıldı. Yapılan spektroskopik çalışmalar ile diad yapılarında fotoindüklenmiş molekül içi enerji transferinin olduğu gösterilmiştir. Tez kapsamında sentezi gerçekleştirilen bileşiklerin yapıları 1H NMR, 13C NMR, 19F NMR, UV-GB, Floresans Spektroskopi ve HR MS teknikleri kullanılarak aydınlatıldı.