Chemistry

HAM PETROL İLE KİRLENMİŞ TOPRAKLARDAN PETROL PARÇALAYAN BAKTERİLERİN İZOLASYONU MOLEKÜLER KARAKTERİZASYONU VE PETROL BOZUNMA POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ

Bu çalışma, ham petrol ile kirlenmiş topraklardan petrol parçalayan bakterilerin izolasyonu, moleküler düzeyde karakterizasyonu ve petrol bozunma potansiyellerinin belirlenmesi amacıyla yapılmştır. Toprak örnekleri, Azerbaycan’dan temin edilerek ham petrol ile kontamine edilildikten sonra çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar çalışmalarıyla bakteri izolasyonu prosedürüne uygun çalışmalarla izole edilen bakteriler, morfolojik ve biyokimyasal analizlerin ardından moleküler tanımlama amacıyla DNA izolasyonu ve PCR teknikleri ile incelenmiştir. Ayrıca bakterilerin petrol bozunumu üzerindeki etkileri spektrofotometrik ölçümler ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, ekolojik açıdan sürdürülebilir biyoremediasyon yaklaşımlarında bu bakterilerin potansiyelini ortaya koymaktadır. Çalışmalar neticesinde biyoremediasyon potansiyeline sahip 5 bakterinin saf kültürleri elde edilmiştir. Karakterizasyon sonucu ham petrolü parçalayan mikroorganizmaların, pseudomonas neustonica, bacillus licheniformis, corynebacterium stations, sphingobactrrium soli, lysinibacillus fusoformis türlerine ait suşlar olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bakteri suşlarının petrol degredasyon etkisini görmek amacıyla GC–MS analizleri yapıldı. Analizler sonucunda örneklerde toplam 10 farklı bileşik elde edilmiştir. Bu bileşikler arasında alifatik alkoller, ketonlar ve kısa zincirli karboksilik asitler yer almaktadır. Elde edilen Kovats indeks değerleri 810-1813 aralığındadır. Bu sonuçların literatürdeki referans değerlerle büyük ölçüde uyumlu olduğu belirlenmiştir. C2–C5 aralığındaki kısa zincirli organik asitlerin mikrobiyal metabolizmaya işaret ettiği anlaşılmıştır. Pseudomonas neustınica bakterisinin 99,79’luk benzerlik oranına göre petrol biyodegradasyonunda daha baskın bir rol oynadığı belirlenmiştir.

Türk çaylarındaki polifenollerin analizi

Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında tek ve önemli bir çay üretici- sidir. Gerek Avrupa topluluğu ülkeleri, gerekse diğer bazı ülkeler çay ihtiyaçlarını ithalât yoluyla karşılamaktadırlar. Bu nedenle, dünya çay piyasasında bir yere sahip olmak için Türkiyenin çay üreti mi ve kalitesi diğer ülkelerden daha iyi olmalıdır. ülkemizdeki çay tüketimi, üretiminden daha azdır. Dolayısıyla ihtiyaç fazlası çay depolanmaktadır. Depolanmış çayın ihraç edileme mesinin tek nedeni kalitesinin düşük olmasıdır. Yaş çay yapraklarında bulunan f lavanollerin enzim kataliziyle oksidasyonu sonucu oluşan theaf lavinler siyah çayın kalitesini önemli ölçüde etkilerler. Dola yısıyla, siyah çaydaki TF'lerin miktarı f lavanollerin cins ve mikta rına önemli ölçüde bağlıdır. Türkiye'nin çay üretim teknolojisi ulus lararası standartlara uygundur. Fermentasyon işlemi, TF'lerin maksi mum derecede oluştuğu şartlarda yapıldığından, Türkiye' nin siyah çayındaki TF'lerin düşük olması sadece teknolojiye değil yaş çay yap- raklarındaki f lavanollerin cins ve miktarlarına bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, yaş çay yapraklarındaki TF'lerin oluşumunu sağlayan polifenollerin tayinidir.

Taç eter grubu taşıyan (karışık) azot-oksijen donörlü yeni makro siklik ligantların sentezi ve kompleks oluşumunun incelenmesi

ÖZET 3, 4; 9, 10-Dibenzo-13, 14-benzo ( 15-crown-5)-l, 12-diaza-5,8-dioksasiklo- tetradekan [t^J'nin sentezi için 3,4:9,10-Dibenzo-13,14-benzo(15-crown-5) l,12-diaza-5,8-dioksasiklotetradekan-l,ll-dien [Lj] kullanılmıştır. Bu madde ise 1,4-Bis (2'-formilfenil)-l,4-dioksabutan'ın 4',5'-Diaminobenzo (15-crown-5) ile muamelesinden elde edilmiştir. Cu(II), Ni(II) ve Co(II) metallerinin N2O2 donor setlerini içeren Lj ve L2 makrosikliklerinin reaksiyonları incelendi. Fiziksel ölçümler sonucunda bu halkaların tümünün adı geçen geçiş metalleri ile 1:1 oranında kompleks oluşturduğu görüldü. Yeni makrosikliklerin yapısı ve geçiş metalleri ile verdikleri 1 13 kompleksler Elementel Analiz, H, C-NMR, İR, UV-VIS ve Kütle Spektrofo- tometresi ile açıklanmıştır. II

Sulu asetikoksit çözeltilerinden asetik asidin, dimetil metilmalonat, 1-hekzanol ve 4-heptanon ile ekstraksiyonunda üçlü karışımların sıvı-sıvı dengelerinin incelenmesi

ÖZET Bu çalışmada, asetik asit+su+dietil met i İmal onat, asetik asit+su +l-hekzanol ve asetik asit+su+4-heptanon sistemlerinin üçlü sıvı-sıvı denge durumları incelendi. Herbir sistem (karışım) için, çözünürlük (denge) eğrileri 21, 25 ve 35°C'lerde volurnetrik metodla deneysel olarak tayin edildi. 21 ve 25°C'de fazların denge bileşimlerinin mik tarları yine titrasyon metodu ile tayin edildi. Bu veriler daha önce çizilen çözünürlük eğrisi üzerinde işaretlendi. Bachman, Othmer, Hand ve Selectivity metodlarıyla deneysel denge verilerinin uygunluğu araştırıldı. Asetik asidin fazlar arasındaki dağılma oranı hesaplana rak dağılma katsayısı alfa (a) tayin edildi. Ekstrakt fazdaki asetik asidin mol fraksiyonu, raf inat fazdaki asetik asidin mol fraksiyonuna karşı grafiğe geçirilerek 21 ve 25 °C de dağılma eğrileri çizildi. Bu eğrilerden, çözünürlük eğrilerinin tepe noktaları ve bileşimleri bulundu. Tepe noktaları ayrıca Bachman, Othmer, Hand ve Selectivity eşitlikleri kullanılarak iterasyon meto du ile hesaplandı. Deneysel ve teorik verilerden elde edilen sonuçlar, asetik asidin sulu çözeltilerinden ekstraksiyonu için, dietil metilrna.lonat, 1-hek- zanol ve 4-heptanon çözücülerinin kullanılabileceğini göstermiştir. VI

Asetik asit + su + (difenil malonat, dietil maleot,2-heptonan) üçlü karışımlarının sıvı-sıvı dengelerinin incelenmesi

Asetik Asidin üçlü Sıvx-Sxvı Dengelerinin İncelenmesi Bu çalışmada, asetik asit+su+dietilfenil malonat, asetik asit+su +dietil maleat ve asetik asit+su+2-heptanon üçlü karışımlarının sıvı- sıvı denge durumları incelendi. Asetik asit + su + üçüncü bileşen (çözücü) kullanılarak, asetik asidin 21, 25 ve 358C'lerdeki çözünürlük eğrileri volumetrik metod kullanılarak hesaplandı. Bu veriler kullanılarak her bir sistem için çözünürlük eğrileri çizildi. Birbiriyle dengede olan fazların bile şimleri yine denel olarak tayin edilerek bağlantı doğruları (tie- line) 21 ve 25

Yeni makrosiklik bileşiklerin sentezi ve iyon seçimliliğinin incelenmesi

Yeni Makrosiklik Bileşiklerin Sentezi ve tyon Seçimliliğinin in celenmesi. Bu çalışmada 4'-aminobenzo(15-crown-5) ve substitue diaminogli- oksimin reaksiyonundan crown eter grupları ihtiva eden yeni bir (E,E)-dioksim bileşiği sentez lenmiştir. Substitue diaminoglioksim ise metilantranilat ve (E,E)-dikloroglioksim kullanılarak hazırlanmıştır. Elde edilen (E,E)-dioksimin kobalt (III) kompleksi aksiyal ligand olarak klorür iyonları ile beraber piridin kullanılmasıyla sentezlen- miştir. Bu kompleksin bortriflorür etileter kompleksi ile muamele + edilmesi sonucu BF2 köprülü, kobalt (III) kompleksi elde edilmiştir. Daha sonra UV-VIS spektrofotometresi ile bu yapının lityum, sodyum, potasyum pikratlarm sulu çözeltiden diklormetan fazına ekstraksiyon kapasiteleri ölçülmüştür. Bu ölçümler sonunda sentezlenen dioksim bileşiğinin potasyum iyonlarını sulu fazdan organik faza %83 oranında taşıdığı bulunmuştur. Dioksimin yapısı, dioksim makrosikliği ve bunların kompleksleri 1 13 H, C-NMR, İR, Kütle spektral verileri ve elementel analiz sonuçla rı ile desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Crown eter, makrosiklik kompleks, ligand, ekstraksiyon.

Bazı biheteroaril bileşiklerinin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada, literatürde kayıtlı çeşitli 3-alkil(arü)-4-amino-4,5-dihidro-lH-l,2,4- triazol-5-on ve 3,5-dialkil-4-amino-4H-l,2,4-triazol bileşikleri sentezlenerek bu bileşiklerin bazı reaksiyonları incelenmiştir. Bu amaçla, bu bileşiklerin maleik anhidrid, sitrakonik anhidrid, glutarik anhidrid, cis-l,2,3,6-tetrahidroftalik anhidrid, cis-hekza- hidroftalik anhidrid, suksinik anhidrid, ftalik anhidrid ile reaksiyonlan incelenmiş ve NjN'-bağh biheteroaril sistemleri elde edilmiştir. Çalışmada, 46 yeni bileşiğin sentezi gerçekleştirilmiş ve bu yeni bileşikler içinde yer alan N,N*-bağlı biheteroaril sistemlerinin sentezi için genel yöntem niteliğinde 7 yeni metod oluşturulmuştur. Çalışmada elde edilen yeni bileşiklerin yapı aydınlatılmaları için mikroanaliz, ER, İH NMR, l-*c NMR ve UV spektroskopisi yöntemleri kullanılmıştır. Halkalı bileşiklerin ^H NMR spektrumlan asidik ve nötral çözücülerde alınmış olup, kimyasal kayma değerlerindeki farklılıkların açıklanması yapılmıştır. Elde edilen yeni bileşiklerin bazı fiziksel özellikleri incelenmiştir. Ayrıca, çalışmada oluşturulan yeni ve genel nitelikteki yöntemler için reaksiyon mekanizmaları önerilmiş, reaksiyon süreleri, reaksiyon verimleri ve ilgili diğer hususlar tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: 1,2,4-triazol, 4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on,karboksilli asit anhidridleri. VI

Bazı 1,2,4- triazol bileşiklerinin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi

ÖZET Bu çalışmada bazı 1,2,4-triazol türevlerinin sentezi ve özellikle rinin incelenmesi amaçlanmıştır, öncelikle gerekli başlangıç maddeleri olan ester etoksikarbonilhidrazonlar sentez lenmiş ve bu çerçevede ester etoksikarbonilhidrazon'larm bazı 3-substitue-4-amino-4,5-dihidro-lH- l,2,4-triazol-5-on, 3,5-disubstitue-4-amino-l,2,4-triazol ve 4-amino- 1,2,4-triazol bileşikleri ile ayrı ayrı muamelesinden bazı N,N'-bağlı biheteroaril sistemlerinin sentezi gerçekleştirilmiştir. Bu böllimde bir genel yöntem oluşturmak Üzere beş yeni metod geliştirilmiştir. Ayrıca ester etoksikarbonilhidrazon'larm 3-amino-lH-l,2,4-triazol ile reaksi yonundan C-N bağlı biheteroaril sistemleri oluşturulmuştur. Di-(3-Alkil -4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on-4-il)-alkan tipi bileşiklerin sente zi amacıyla değişik alifatik diaminler ile ester etoksikarbonilhidra zonlar reaksiyona sokulmuş ve bu tipten bileşiklerin sentezi için genel yöntemler oluşturulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise sentezlenen bazı bileşiklerin ilaveten N-Metillendirme reksiyonları incelenmiştir. Sonuç olarak 3 fU literatürde kayıtlı 54'U yeni olmak üzere toplam 57 bileşiğin sentezi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen bileşiklerin yapılarının aydınlatılması için mikroanaliz, İR ve H-NMR spektroskopisi yöntemleri kullanılmıştır. Bu amaçla elde edilen tüm bileşiklerin H-NMR spektrumları asidik ve nötral çözücülerde alınmış ve kimyasal kayma değerlerindeki farklılık ların açıklamaları yapılmıştır. Elde edilen bileşiklerin UV spektrumla rı alınmış ve ortaya çıkan veriler saptanmış ayrıca bu bileşiklerle ilgili bazı fiziksel özellikler belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ester etoksikarbonilhidrazon, 4,5-dihidro-lH-l,2,4- triazol-5-on, 4H-l,2,4-triazol, lH-l,2,4-triazol, diamin. IX

Yeni bir makrosiklik ekstraksiyon aracının sentezi ve karakterizasyonu

Yeni Bir Makrosiklik Ekstraksiyon Aracının Sentezi ve Karakterizasyonu Bu çalışmada, V.S'-diamino benzo [15-Crown-5] ile N,N'-bis(2- karbometoksifenil) diaminoglioksim ile reaksiyona sokularak yeni bir dioksim olan 5,16:13, l4-dibenzo-9, 10-benzo[ 1 5-Crown~5]-2, 3-bis(hid- roksimino)-7,12-diokso-l,4,8,ll-tetraazosiklodekan (H2L) sentez edil miştir. Bu ligandın metal-ligand oranı 1:2 olan sadece kobalt (III) ve rutenyum (II) kompleksleri elde edilmiştir. Hidrojen bağlı kobalt (III) kompeksi, bortriflortir etil eter kompleksi kullanılarak BF2 köprülü kobalt (III) kompleksi hazırlanmıştır. BF2 köprülü kobalt kompleksi bis(benzonitril) palladyum (II) klortir kullanılarak trinük- leer kompleks hazırlanmıştır. Daha sonra bu kompleks, sulu ortamdan diklormetan ortamına bazı alkali metal katyonlarının ekstraksiyonunda kullanılmış ve ekstraksiyon kabiliyeti ölçülmüştür. Dioksimin ve komplekslerinin yapıları elementel analiz, spektrumları yardımı ile desteklenmiştir. 1 13 komplekslerinin yapıları elementel analiz, H ve C NMR, İR ve kütle Anahtar Kelimeler: Vic-Dioksim, Crown eter, Makrosiklik, ekst raksiyon. VI

Bazı 4,5-dihidro-1H-1,2-4 Triazol-5-On bileşiklerinin substitusyon reaksiyonlarının incelenmesi

Gökkuşağı alabalığı (Salmo gairdneri) karaciğer mikrozomlarında anilin hidroksilaz aktivitesinin karakterizasyonu

ÖZET Bu çalışmadaki amaç, Doğu Karadeniz 'de yetiştirilen bir alabalık türü olan Salmö gairdneri karaciğer mikrozomlannın anilini metabolize etme yeteneklerini araştırmaktır. Santriföjleme ile hazırlanan mikrozomlarm anilinin /?-aminofenole hidroksilasyonunu katalizlemede çok yüksek yeteneğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Anilin substratı için spesifik aktivite 0.0686 Yımol/dak/mg protein olarak bulunmuştur. Mikrozomlarda toplam protein 28.85 mg/mL olarak tayin edilmiştir. Bu enzim sisteminin en uygun aktivitesi 25 °C de potasyum fosfat tamponu, pH 7.4 te gözlenmiştir. Anilin'in hidroksilasyon hızı, 1.80 mg mikrozomal protein üzerindeki mikrozomal protein konsantrasyonları ile lineer bu lunmuştur. Karışık fonksiyonlu oksidaz bileşenlerinden olan cyt. P450 içeriği, 91 mM^cnr1 lik bir molar absorblama katsayısı kullanılarak ditiyonit-indirgenmiş mikrozomlann CO spektrumlan ile 0.1122 nmol P450/mg protein olarak bulunmuştur. NADPH, karaciğer mikrozomlannda maksimum anilin hidroksilaz aktivitesi için gerekli görülmüştür. NADPH ve NADH birlikte kullanıldıklarında %7.7 lik küçük bir aktivite artışı gözlenmiştir. Ayrıca, bir NADPH üreten sistemle NADPH ile elde edilen aktivite değerine yakın aktiviteler elde edilmiştir. Anilin hidroksilasyon hızı, 0.5 mM anilin konsantrasyonları üzerinde, 5.30 U/mg protein lik Vmax değerine ulaşmıştır. Lineweaver-Burk ve Eadie-Hofstee eğrileri, Michaelis- Menten kinetiği ile uyumlu olan benzer V^ ve KM değerlerini vermiştir. Bu sonuçlar, alabalık karaciğer mikrozomlannda anilinin hidroksilasyonundan sorumlu olan tek bir enzimin varlığını göstermektedir. Son olarak, birkaç metal iyonunun alabalık karaciğer anilin hidroksilaz üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Mg+2, Cd+2 ve Fe+3 iyonlarının 0. 1 mM konsantrasyonları hemen hemen aynı derecede aktiviteyi arttırıcı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Cu+2 iyonu ise aktiviteyi oldukça arttırmıştır. Aksine en toksik metal iyonlarından ikisi olan Ni+2 ve Hg+2, 1 mM konsantrasyonlarında, anilin hidroksilasyonunu %25 kadar inhibe etmiştir. İleride yapılacak in vitro ve in vivo çalışmalar, balığın enzimatik hidroksilasyon sistemlerinin mekanizma, yapı ve fonksiyonları konusunda daha detaylı bilgi elde edilmesinde yardımcı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Salmo gairdneri, Karaciğer Mikrozomları, Anilin Hidroksilaz, Sitokrom P450, Anilin, Aktivite, Karakterizasyon V

Bazı endomik yabani buğdaygil ve baklagillerin B-D-glukan bakımından incelenmesi

Bu araştırmada bölgemizde doğal olarak yetişen bazı endemik yabani buğdaygiller ve baklagiller ile ülkemizde yetiştirilen kültür türü tahıl tanelerinin içerdiği (l-3),(l-4)-P-D- Glukanlar tayin edilmiştir. Çalışma materyalleri olarak seçilen endemik türler Trabzon, Gümüşhane ve Bayburt il sınırlan içerisinde bulunan çeşitli yerlerden 1994 yılının Nisan- Ekim aylan içerisinde toplanmıştır. Kültür türlerinden mısır, fasulye, bezelye, lafir Trabzon; çavdar Gümüşhane; yulaf ve arpa Ankara; buğday, Kırşehir ve nohut Çorum' dan temin edilmiştir. Aynca, arpa, buğday (beyaz, şahin, lanser), adi korunga, (Orabyehis sativa) ve adi yonca (Medicaga satiean) Erzurum Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Araştırma Enstitüsünde yetiştirilen temin edilmiştir. Bu materyallerin içerdiği P-D-glukan miktarlan enzimatik yöntemle kantitatif olarak tayin edilmiştir.Bu amaçla ölçümlerde saf P-D-glukanaz ve P-D-glukosidaz enzimleri kullanılarak bitki tohumlan hücre duvan endospermindeki lineer polisakkaridlerde bulunan (1-3), (l-4)-glikozidik bağlan hidrolizlenmiş, oluşan 0-D- glukanlar Glukoz Oksidaz/Peroksidaz ayıraç çözeltisi kullanılamak suretiyle UV-VIS spektrofotometresinde 510 nıri de absorbanslar ölçülmüş ve tayinler yapılmıştır. Endemik türlerin P-D-glukan içeriği % 0.15 - % 6.15 arasında, kültür türlerinin içeriği ise % 0.49- % 5.35 arasında bulunmuştur. Endemik yabani buğdaygiller, baklagiller ve Türkiye'de yetiştirilen bazı kültür buğdaygillerindeki P-D-glukan tayini ilk kez bu çalışmada gerçeMeştirilmiştir. Anahtar Kelimeler : P-D-Glukan, Endemik Buğdaygiller ve Baklagiller,

Bazı 4,5-dihidro-1H-1,2,4-Triazol-5-on türevlerinin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada bazı 3-alkil(aril)amino-4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin bazı reaksiyonları incelenerek bazı türevlerinin sentezi için genel yöntemler oluştu rulmuş, ayrıca elde edilen yeni bileşiklerin yapılan aydınlatılmış ve özellikleri incelenmiştir. 3-Alkil(arü)-4-amino-4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin asetil klorür, propionil klorür, benzoil klorür, 2-klorobenzoil klorür, 3-klorobenzoil klorür, 2,4- diklorobenzoil klorür, 2,6-diklorobenzoil klorür, 1-naftoil klorür ve asetik anhidrid ile reaksiyonları incelenmiş ve bu reaksiyonlar sonucunda bu bileşiklerin 4-açilamino veya 4- diaçilamino türevleri elde edilmiştir. Aynı bileşiklerin benzensulfonil klorür, p-metil- benzensulfonil klorür ve naftalen-2-sulfonil klorür ile reaksiyonları da incelenerek 4-sul- fonil amino türevlerinin elde edilmesi için genel yöntemler oluşturulmuştur. 3-Alkil(aril)-4- amino-4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin fenilizosiyanat ve p-klorofenilizo- siyanat ile reaksiyonlarından ise 4-arilüreido türevlerinin oluştuğu kanıtlanmış ve reaksiyon koşullan belirlenmiştir. Bu reaksiyonlar sonucunda elde edilen 54 yeni bileşiğin yapılanmn aydınlatılması için mikroanaliz, İR ve ^-NMR spektroskopisi yöntemleri kullanılmıştır. Bu bileşiklerin UV spektrumları ve bazı fiziksel özellikleri belirlenmiştir. Aynca çalışmada gerçekleştirilen yeni ve genel sentez yöntemleri için reaksiyon mekanizmaları önerilmiştir. Anahtar kelimeler: 1,2,4-triazol, 4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol, acil klorürler, sulfonil klorürler, izosiyanatlar, karboksilli asit anhidridleri, açillendirme, katılma. VI

Yeni (E,E)-dioksimlerin mono ve heteronükleer komplekslerinin sentezi ve karakterizasyon

İki yeni makrosiklik vic-dioksim, 5,6:9,10:13,14 tribenzo-2,3-bis(hidroksimino)-l,4- ditiyo-7,12-diazasiklotetradekan (H^) ve 5,6:9,10:13,14 tribenzo-2,3-bis(hidroksimino)- l,4-diaza-7,12-ditiyosiklotetradekan (H2L2) (E,E)-diklorglioksim ile sırasıyla a,a'-bis (o- merkaptofenilamino)-l,2-ksilen ve a,a'-bis(o-aminofeniltiyo)-l,2-ksilenin reaksiyonuyla sentezlenmiştir. Bu oksimlerin aksiyal konumlarda klor ve L' = primidinin yer aldığı mononükleer Co(III) kompleksleri izole edilmiştir. Ayrıca bu ligandlar ile BF2+ köprüleri ihtiva eden yeni Co(lH) komplekslerinin sentezleri de gerçekleştirilmiştir. Pd[bis(benzonitril)]Cİ2 ile BF2+ köprülü Co(HI) komplekslerinin heteronükleer kompleksleri de elde edilmiştir. Bu dioksimler ve komplekslerin yapılan, elementel analiz, 13C {lB] NMR, İR ve MS spektrum değerleri kullanılarak açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ligand, vic-dioksim (a-dioksim), Kompleks, Mononükleer, Polinükleer, Makrosiklizasyon, N2S2 donar makrosiklik, (E,E)- geometrik izomer. V

Yeni bir azo-peroksidin başlatıcı ile stiren ve metil metakrilatın serbest radikal polimerizasyon kinetiğinin incelenmesi

Bu çalışmada, aktif polimerler üzerinden elde edilmesinde kullanılabilecek yeni bir oligoazo-peroksidik başlatıcı elde edildi. Bunun için 4,4'-azobis-(4-siyanopentanoil klorür) ve 2,5-dimetil 2,5-dihidroperoksi hekzan bazik ortamda eşdeğer oranlarda reaksiyona sokuldu ve Oligo (4,4'-azobis-siyanopentanoH-5-peroksi-2,5-dinıetil-n-hekzil peroksit) (Lu-Ab) sentezlendi. 3.8 tekrarlayan birim içeren azo-peroksidik başlatıcının molekül ağırlığı 1586 g/mol olarak bulundu. Elde edilen oligoazo-peroksitin yapısı infrared (İR) ve nükleer magnetik rezonans (NMR) spektroskopisi ile aydınlatıldı. Ayrıca termogravimetrik ve kimyasal analizle azo ve peroksit gruplarının kalitatif ve kantitatif analizleri yapıldı. Lu-Ab, stiren ve metilmetakrilatın 60°C 'deki düşük dönüşümlü serbest radikal polimerizasyonunda başlatıcı olarak kullanıldı. Azo gruplarının düşük sıcaklıkta bozunarak oluşturduğu radikaller üzerinden yürüyen polimerizasyonla elde edilen polimerler "aktif polimer" peroksit grupları içermekteydi. Aktif polimerde peroksijen grupları termo gravimetrik ve kimyasal analizle belirlendi. Düşük dönüşümlü serbest radikal polimerizasyon kinetiği incelenerek polimerizasyon hızı, başlatıcı konsantrasyonunun karekökü ile polimerizasyon derecesinin tersi, polimerizasyon hızı bağıntıları kullanılarak K ve A kinetik sabitleri hesaplandı. Stiren ve metilmetakrilatın 60°C 'de polimerizasyonu için Lu-Ab 'in başlatıcı etkin liğinin azobis-izobutironitril gibi başlatıcıya transfer göstermeyen ancak onun yapısı kadar etkinlik gösteren bir başlatıcı olduğu gözlendi. Anahtar Kelimeler: Serbest Radikal Polimerizasyonu, Azo-peroksidik Başlatıcılar, Aktif Polimerler, Blok kopolimerler. V

Bazı 4H-1,2,4-triazol ve 4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on türevlerinin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada, önce bazı ester etoksikarbonilhidrazon'lar ve ester tert-butoksikarbo- nilhidrazon'lar sentez edilmiş ve bunların açilhidrazinler ile olan reaksiyonları incelenmiştir. Açilhidrazin olarak asethidrazid, 2-füroikasit hidrazidi, nikotinik asit hidrazidi ve izonikotinik asit hidrazidi kullanılarak gerçekleştirilen reaksiyonlar sonucu 3,5-disubstitue-4-etoksikarbonilamino (veya tert-butoksikarbonilamino)-4H-l,2,4-triazol bileşiklerinin oluştuğu belirlenmiş ve bu reaksiyonların bu tür bileşiklerin elde edilmesinde bir genel metod oluşturabileceği kanıtlanmıştır. Ester etoksikarbonilhidrazon ve ester tert-butoksikarbonilhidrazon'lann dikarbok- silli asit hidrazidleriyle reaksiyonunun ise her iki hidrazid grubunun reaksiyonu üzerinden yürüdüğü, malonohidrazid kullanılmak suretiyle saptanmıştır. Çalışmada ayrıca, ester etoksikarbonilhidrazon'ların, ester tert-butoksikarbonilhid- razon'ların ve serbest alkil imidat'ların karbohidrazid ile reaksiyonlarının 3-alkil(aril)-4- amino-4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on'ların oluşumuna yol açtığı belirlenmiş ve bu tür bileşiklerin elde edilmesi için yeni üç sentez yöntemi geliştirilmiştir. Bunlara ilaveten, 3,5-disubstitue-4-amino-4H-l,2,4-triazol hidroklorür'lerin sentezi için yeni ve genel bir yöntem oluşturulmuştur. Çalışmada yeni metodla elde edilen 38'i yeni, 6'sı literatürde kayıtlı 44 maddenin yapı aydınlatılmaları için mikroanaliz, IR, ^H NMR ve UV spektroskopisi yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada uygulanan reaksiyonlar için reaksiyon mekanizmaları önerilmiştir. Anahtar Kelimeler : ester etoksikarbonilhidrazon, ester tert-butoksikarbonilhidrazon, 1,2,4-triazol, 4,5-dihidro-lH-l,2,4-triazol-5-on, açilhidrazin.

Yeni (E,E)-dioksimlerin, mono ve heterotrinükleer komplekslerinin sentezi ve karakterizasyonu

ÖZET Bu çalışmada, iki yeni (E,E)-dioksim, 5,6:13, 14-dibenzo-9,10-benzo(15-crown-5)- 2,3-bis (Wdroksimino)-l,4,8,ll-tetraazasiklotetradekan (H2Lı) ve 5,6:9, 10:13, 14-tribenzo- 2,3-bis(hidroksimino)-l, 4,8,1 1-tetraazasiklotetradekan (H2L2), sırasıyla 2,3:10,1 1-dibenzo- 6,7-benzo(15-crown-5)-l,5,8,12-tetraazadodekan (2) ve 2,3:6,7:10,1 l-tribenzo-1,5,8,12- tetraazadodekan (5)'in (E,E)-diklorogliöxim ile reaksiyonundan sentezlenmişlerdir. Burada (2) ve (5) bileşikleri sırasıyla l,2-bis(o-nitrobenziHdenirnino)benzo(15-crown-5) (1) ve 1,2- bis(o-nitrobeiiziHdenimino)benzen (4)'nin indirgenmeleri ile elde edilmiştir. Önce metal: ligant oram 1:2 olan mononükleer kobalt (IH) ve Ru (II) kompleksleri izole edilmiş; daha sonra da hidrojen köprülü mononükleer kobalt (IH) kompleksi ile bortriflorür eterat'ın reaksiyonundan oluşan BF2+ köprülü kobalt (III) kompleksleri elde edilmiştir. BF2+ köprülü mononükleer kobalt (HI) kompleksinin [Cu(CH3CN)4]PF6 veya CdCl2H20 üe reaksiyonundan heterotrinükleer kompleksler elde edilmiştir. Sentezi gerçekleştirilen dioksimler ve geçiş metal komplekslerinin yapılan, elemental analiz, lH ve 13C-NMR, İR, UV-VIS ve kütle spektral değerlei ile belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: vic-Dioksim, Makrosikllik Kompleks, Ligant, Crown Eter, Template Etki, Inclusion Bileşik, Konak-konuk Bileşikler. VI

Kalem imalatında kullanılan ağaç malzemelerin kimyasal yönden incelenmesi

ÖZET Bu çalışmada, kurşun kalem endüstrisinde kullanılan kavak odunun nem alışverişini Önlemek için uygulanan emprenye yöntemi sonunda ağaç malzeme üzerinde kimyasal ve fiziksel yönde bir değişikliğin olup olmadığı incelenmiştir. Denemelerde İtalya Servi Kavağı (Populus nigra subsp. nigra) radyal biçme yöntemiyle, 5x72x185 mm boyutlarında deneme örnekleri hazırlanmıştır. Örnekler, %8'lik parafin çözeltisi hazırlanarak Dolu Hücre Yöntemiyle emprenye edilmişlerdir. Emprenye öncesi ve sonrası ağaç malzemelerin İR spektrumları alınarak karşılaştırılması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar ağaç malzemenin kimyasal yapısında bir değişikliğin olduğunu göstermemesine rağmen, fiziksel özelliklerinde önemli değişmelerin olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Kavak odunu, parafin çözeltisi, Dolu Hücre Yöntemi, Odun emprenyesi, İR spektroskopisi.

Yersomunu Cyclamen coum. Miller bitkisinden izole edilen doğal bileşiklerin yapılarının aydınlatılması

Bu çalışmada yersomunu Cyclamen count Miller bitkisinden 7 adet doğal bileşik çeşitli kromatografik yöntemleri uygulayarak ilk defa izole edilmiştir. 4 tanesi literatürde başka bitkilerden izole edildiği ve 3 tanesi de ilk defa izole edilen toplam 7 adet doğal bileşik spektroskopik olarak İH-nmr, APT, 2D-COSY, HETCOR gibi nmr teknikleri ve EI-MS, GC-MS ve (+) FAB-MS gibi kütle spektroskopisi yöntemleriyle moleküllerin yapılan ispatlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Doğal bileşikler, Kromotografî, Spektroskopik yöntemler, NMR, EI-MS, GC-MS, (+) FAB-MS. ffl

Bazı organik asitlerin pKa değerlerinin tayini

Bu çalışmada organik asitlerden oktanoik asit, nonanoik asit, dekanoik asit, p-tolil nonanoik asit 2-propanoldeki çözeltilerinde Tetrabutilamonyum hidroksit ile titre edilmiştir. Titrasyonlar susuz ortamda ve potansiyometrik metod kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Organik asitlerin pKa değerleri çizilen titrasyon grafiklerinden belirlenmiştir. Bulunan sonuçlar şunlardır: Oktanoik asit 9.78±0.08, nonanoik asit 9.87±0.03, dekanoik asit 9.92±0.06, p-tolil nonanoik asit 9.80±0.02. Asitlerin molekül yapılan ile asitlik sabitierinin büyüklükleri uyum içindedir. Bu asitlerden p-tolil nonanoik asit yeni sentezlenmiş olup pKa değeri ilk kez tayin edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Susuz ortam titrasyonlan, potansiyometrik titrasyonlar, organik asitler, pKa değerleri. VI

İlaç, gıda ve çevresel örneklerde bazı ligandlar kullanılarak spektrofometrik bakır tayini

Bu çalışmada; ilaçlarda, gıdalarda ve çevresel örneklerde bakırın spektrofotometrik olarak tayini için iki farklı ligandın 3,3'-(l,3-propandiildiimin)-bis[3-metil-2-butanon] dioksim, (PnAO) ve S,S'-bis(2-arninofenil) okzalat, (H2L) analitik amaçlı kullanılıp kullanılamayacağı araştırıldı. Bunlardan PnAO ile doğrudan doğruya sulu ortamda Cu(H) iyonunun spektrofotometrik olarak tayin edilebileceği gösterildi. Ayrıca oluşan kompleksin suda çözünürlüğünün çok yüksek olması nedeniyle PnAO ligandı ile ekstraksiyon yapılamayacağı gözlendi. Bu ise bakırın oluşturduğu kompleksin iyonik karakterinin yüksek olduğuna yorumlandı. Diğer ligand H2L ile bakırın oluşturduğu kompleks kloroformla sulu ortamdan ekstraksiyon yapılarak çekildi. Sonuçta elde edilen ekstraktın bakır konsantrasyonu spektrofotometrik olarak tayin edildi. Her iki ligand ile elde edilen sonuçlardan çok geniş bir konsantrasyon aralığında (PnAO için; 0.5-350 ug/mL, H2L için 0.4-150 ug/mL) bakır(II)'nin tayin edilebileceği tespit edildi. Her iki yöntemle de bakırın spektrofotometrik olarak tayinine yabancı iyon etkisi araştırıldı ve elde edilen sonuçlarda, yabancı iyonların varlığında tayin edilen bakır miktarlarının en fazla ±%2 hata ile tayin edilebileceği bulundu. Elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığı zaman birbirine yakın değerler olduğu görüldü. Ancak ekstraksiyon yönteminin biraz daha iyi sonuçlar vermesine rağmen, diğer yöntemin (PnAO ile yapılan tayin) daha pratik, daha kısa sürede sonuç alınması ve daha geniş konsantrasyon aralığında tayin yapılabilmesi kayda değer avantajlar olarak görüldü. Anahtar Kelimeler : Spektrofotometrik bakır tayini, ekstraksiyon, kompleksleşme, zenginleştirme, bozucu iyon etkisi

Yeni 24 üyeli azot-oksijen karışık donörlü simetrik ftalosiyaninlerin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi

ÖZET Bu çalışmada, makrosiklik ftalosiyaninlerin sentezinde kullanılabilecek makrosiklik grup içeren başlangıç ligantlarının hazırlanmasında ilkel madde olarak iki yeni bileşik; 1,2- bis(2-kloroetoksi)-4,5-dibromobenzen (1) ve l,2-bis(2-iyodoetoksi)-4,5-dibromobenzen (2) sentezlenmiştir. Daha iyi ayrılan grup olması nedeniyle iyodo türevi olan (2)'nin 6,9- di(toluen-p-sülfonil)- 1, 1 4-di(toluen-p-sülfonilamino)- 13,1 2-dioksa-6, 9-diazatetradekan ile reaksiyonundan 24 üyeli makrosiklik grup içeren simetrik ftalosiyaninlerin sentezi için başlangıç maddesi olan 25,26-dibromo-4,10,13,19-tetra(toluen-p-sülfonil)-l,2,3,4,5,6,7,8,9, 10,1 1,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24-tetraikosa-hidrobenzo [/] [4,10,13,19]-tetra- aza-[l,7,16,22]-tetraoksasiklotetraikosan (3) sentezlenmiştir. (3) Bileşiğinin CuCN ile reaksiyonundan diğer bir başlangıç ligandı olan 25,26-disiyano-4,10,13,19-tetra(toluen-p- sülfonil)-l,2,3,4,5,6,7,8,9,10,ll,12,13, 14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24- tetraikosahidro- benzo [/] [4,10,13,19]-tetraaza-[l,7,16,22]-tetraoksasiklotetraikosan (4) hazırlanmıştır. (3) Bileşiğinin CuCN ile tetramerizasyonundan tetrakis-makrosiklik-ftalosiyaninato Cu(II) (10) hazırlanmıştır. (4) Bileşiğinin kendi kendine kondenzasyonundan metalsiz ftalosiyanin (5) sentezlenirken çeşitli metal tuzlan ile vermiş olduğu kondenzasyon reaksiyonu sonucu tetrakis-makrosiklik-ftalosiyaninato- Ni(II) (6), Zn(II) (7), Pb(II) (8), Co(II) (9) bileşikleri hazırlanmıştır. (10) Bileşiğinin makrosiklik gruplarındaki tosil amit grupları HBr yardımı ile amin gruplarına hidrolizlenmiş ve tosilsiz tetrakis (tetraaza- tetraoksa)-makrosiklik grup içeren (11) bileşiği sentezlenmiştir. (10) ve (11) bileşiklerinin çözelti içindeki agregasyon özellikleri UV-VIS spektrumlanndaki değişmelerle incelenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin yapılan İR, 1H- ve 13C-NMR, UV-VIS, kütle spektral değerleri ve elementel analiz verileri ile aydınlatılmıştır. Anahtar Kelimeler : Agregasyon, Vibrasyon, Riflaks, Makrosiklik, Ligant, Crown Eter, Konuk-Konak Bileşik, Rotaksen

Makrosiklik birim ihtiva eden yeni bir dioksimin ve kobalt (III) komplekslerinin sentezi ve karakterizasyonu

Makrosiklik bir bölgeye sahip yeni bir dioksim, 4',5'-diaminobenzo (15-crown-5) ve 2,3-butandion monooksimin reaksiyonundan sentezlenmiştir. Bu ligandın dibrom kompleksi, kobalt(II) bromür hekzahidrat ile doğrudan reaksiyonuyla hazırlanmıştır. Dibrom kompleksindeki [Co(HL)Br2] aksiyal konumlarda bulunan bromların kararsızlığını göstermek için Y=SCN~, CN

Bazı flavonoidlerin antioksidan kapasitelerinin belirlenmesi, asetilkolinesteraz ve karbonik anhidraz enzimleri üzerine etkilerinin incelenmesi

Mevcut çalışmada morin ve rutin gibi bazı flavonoidlerin muhtemel antioksidan ve radikal giderme aktiviteleri değerlendirildi. Sığır karaciğer karbonik anhidraz II izoenziminin saflaştırılması için daha önceki araştırmacıların sentezlediklerinden farklı bir afinite jeli hazırlandı. Matriks olarak Selüloz; uzantı kolu olarak benzoilklorür ve ligand olarak sülfanilamid kullanıldı. Ayrıca bu flavonoidlerin asetilkolinesteraz ve sığır karaciğer karbonik anhidraz II üzerine inhibisyon etkileri incelendi. Flavonoidlerin radikal giderme aktivitelerini değerlendirmek için hidrojen peroksit giderme aktivitesi çalışıldı. Ayrıca flavonoid yapısına sahip olan kuarsetin referans antioksidan olarak kullanıldı. Kullanılan flavonoidler kuvvetli antioksidan aktivitesi sergilediler.

Tarhun (Artemisia dracunculus L.) bitkisinden biyolojik aktivite gösterebilecek sekonder metabolitlerin izolasyonu ve kimyasal yapılarının belirlenmesi

Bu tezde, Artemisia dracunculus L. bitkisinin toprak üstü kısımlarının ekstre ve saf metabolitlerinin insan karbonik anhidraz I ve II izoenzimlerine karşı inhibe edici etkileri araştırıldı. Bitkinin diklormetan ekstresinden AD-1, AD-2, AD-3 ve AD-4 kodlu dört madde izole edildi ve AD-1 bileşiğinin kimyasal yapısı IR, 1D ve 2D NMR yöntemleriyle herniarin olarak karakterize edildi. A. dracunculus L. bitkisinin etanol, diklormetan, n-hekzan ve metanol ekstreleri ile herniarinin insan karbonik anhidraz I ve II izoenzimlerine karşı enzim aktivasyonları incelendi ve IC50 değerleri hesaplandı. Bu çalışmada Artemisia dracunculus L.'un ekstreleri ve major maddesi herniarinin ilk defa çok güçlü insan karbonik anhidraz I ve II izoenzim inhibitörü oldukları belirlendi. Bu tezde ilk defa A. dracunculus L. bitkisi ekstresini ve herniarinin, epilepsi ve glokom hastalığı ile doğrudan ilişkili karbonik anhidraz enzim inhibitörleri olduğu ortaya kondu.

Sıçanlarda metotreksat ile oluşturulan karaciğer hasarına karşı trans-3 hidroksisinnamik asit' in etkisinin araştırılması

Metotreksat (MET), çeşitli kanser türlerinde ve bazı inflamatuvar hastalıkların tedavisinde sitotoksik kemoterapötik ajan olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, bir antioksidan bileşik olarak trans-3 hidroksisinnamik asit (HS)' in, MET' e bağlı oksidatif karaciğer hasarının tedavisinde olası yararlı etkilerini belirlemektir. Çalışmamızda her biri 200-220 gr ağırlığında 24 Wistar albino rat kullanıldı. Kontrol grubu ratlara tedavi uygulanmadı. MET grubu ratlara intraperitoneal olarak tek doz 20 mg/kg MET verildi ve 5 gün sonra sakrifiye edildi. HS grubunda intraperitoneal olarak 5 gün boyunca 100 mg/kg HS verildi. MET+HS grubu ratlara birinci gün intraperitoneal olarak tek doz 20 mg/kg MET verildi ve MET verilmesinden 1 saat sonra 100 mg/kg dozda HS verildi ve 5 gün boyunca HS uygulamasına devam edildi. Çalışmanın son gününde ratlar sakrifiye edildi ve karaciğer dokusu alındı. Doku örneklerinde süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi ile glutatyon (GSH), malondialdehit (MDA) seviyeleri değerlendirildi. Biyokimyasal sonuçlara göre karaciğer doku örneklerinde MDA seviyeleri MET grubunda anlamlı olarak artarken, bu seviyelerin tedavi grubunda anlamlı derecede azaldığı tespit edildi. Ayrıca SOD' un, MET grubunda belirgin olarak azaldığı; ancak HS tedavisiyle yükseldiği tespit edildi. Öte yandan, kontrollerle karşılaştırıldığında MET kullanımının, rat karaciğerinde GSH seviyesi anlamlı olarak azalttığı tespit edildi. Bu sonuçlar, MET' e bağlı oksidatif karaciğer hasarına karşı HS' nin koruyucu bir ajan olabileceğini gösterdi.

Ağrı yöresindeki bazı yoğurt örneklerinde çeşitli bakterilerinin izolasyon ve karakterizasyonu

Bu çalışmada, Ağrı ilinde bazı yöresel yoğurt örneklerindeki çeşitli bakterinin izolasyonu, kültüre alınması ve tanımlanması yapılmıştır. Ağrı ilini temsil edecek şekilde 5 farklı köyden 11 numune alınmış ve bu örneklerden 28 izolat elde edilmiştir. 28 izolatın ilk olarak morfolojik testleri (gram, hareketlilik ve morfoloji), fizyolojik testleri ( tuz, pH ve sıcaklık), biyokimyasal testleri (oksidaz, katalaz, arjinin, eskulin kullanma ve glukozdan gaz üretimi) ve antibiyotiğe direnç testleri (neomisin ve tetrasiklin) yapılmıştır. Moleküler testler kapsamında 28 izolatın DNA izolasyonu ve 16S rDNA gen bölgesi PCR ile çoğaltılmıştır. 24 izolatın sekans verileri alınmış ve sekans verisi alınamayan 4 izolat ise VİTEK yöntemiyle çalışılmış fakat VİTEK yöntemiyle karakterize edilmiştir. LAB'lerin NCBI'daki nükleotit blastlama verilerine göre % 99 ile 89 benzerlik oranları tespit edilmiştir. %99 benzerlik tespit edilen izolatlardan 4 tanesi Sphingonomas sp. ve Lactococcus lactis subsp. lactis, Lactobacillus casei ve Lactobacillus paracasei türelerinin her birinden birer izolat %99 benzerlik göstermiştir.

Sodyum dodesil sülfatın arpa bitkisinin gelişimi üzerinde neden olduğu fizyolojik ve biyokimyasal değişimler

Sodyum dodesil sülfat (SDS) deterjan ve temizlik ürünlerinin en önemli bileşenidir. Temizlik maddelerinin kullanım sıklığı ile evsel ve endüstriyel atılım yolu dikkate alındığında SDS'nin akarsulara, yeraltı sularına ve sonunda tarımsal alanlara bulaşmaması olanaksız gözükmektedir. Bu araştırmada SDS tarafından arpa (Hordeum vulgare L) bitki metabolizmasında indüklenen fizyolojik ve biyokimyasal değişimler araştırılmıştır. Bu amaçla arpa fideleri 9 gün süre ile hidroponik sistemlerde ve optimal şartlar altında yetiştirildikten sonra yetişme ortamlarına ön çalışmalarla belirlenen beş farklı dozda (0.1, 0.2, 0.3, 0.4, 0.5 mM) SDS ilavesi yapıldı. SDS uygulamasından 72 saat sonra fizyolojik ve biyokimyasal parametrelerdeki değişimlerin belirlenmesi için bitkiler hasat edildi. Kök- gövde uzunluğunun kontrol fidelerine göre SDS uygulamalarıyla ciddi derecede inhibisyona uğradığı belirlendi. Aynı zamanda SDS'nin etkisiyle arpa yapraklarının çözülebilir protein miktarı ve klorofil a,, klorofil b, toplam klorofil içeriği ile karotenoid miktarının azaldığı belirlendi. Ayrıca protein sentezi üzerinde SDS'nin olumsuz etkileri elektroforetik yol ile belirlenen protein profilinde de açıkça görüldü. Diğer taraftan SDS uygulamasının antioksidan enzimlerden süperoksid dismutaz, katalaz, askorbat peroksidaz ve glutatyon reduktaz aktivitesinde düşüşe, peroksidaz aktivitesinde ise artışa neden olduğu tespit edildi. Ayrıca reaktif oksijen türlerinden süperoksit anyonu ve hidrojen peroksit oluşumunun SDS'nin etkisiyle tetiklendiği belirlendi. Bunların doğal bir sonucu olarak hücre zararı hasarının indikatörü olan lipid peroksidasyon düzeyinin SDS uygulamaları ile ciddi derecede artış gösterdiği tespit edildi. Sonuç olarak araştırma bulgularımız SDS'nin arpa bitkisinin büyüme, bazı biyokimyasal sentez olayları ve antioksidan savunma mekanizmaları üzerinde olumsuz etkiler gösterdiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bundan dolayı araştırma sonuçlarımız ışığında, bu bileşiğin tarımsal alanlara salıverilmemesi için daha sıkı önlemler alınmasının, bitkilerin sağlıklı gelişimi ve ekolojik dengenin korunması açısından bir zorunluluk olduğunu düşünmekteyiz.

İnsan karbonik anhidraz izoenzimleri (hCA I-II) üzerine 4-metilbenzensülfonamid türevlerinin inhibisyon etkisinin incelenmesi

Karbonik anhidrazlar (CA'lar), karbondioksit ve su arasındaki reaksiyonu katalize eden metaloenzimlerdir. Bu çalışmada hCA I ve hCA II izoenzimlerinin insan eritrositlerinden saflaştırılması ve 4-metilbenzensülfonamid türevlerinin enzimlerin esteraz aktivitesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Bu amaçla öncelikle hCA I ve hCA II izoenzimleri insan taze kanından Sefaroz-4B-L-tirozin sülfanilamid afinite kolon kromatografisi ile saflaştırıldı. hCA I ve hCA II izoenzimleri sırasıyla 97,05 ve 468,90 kat saflaştırıldı ve %67,82, %49,27 verimle elde edildi. Daha sonra IC50 değerlerini bulmak için esteraz aktivitesi kullanılarak sülfonamid türevlerinin insan karbonik anhidraz izoenzimi I ve II üzerine inhibisyon etkileri araştırıldı ve (%) Aktivite-[Sülfonamid] grafikleri çizildi. Elde edilen grafiklerden yararlanılarak sırasıyla 1-9 numaralı sülfonamid türevlerinin hCA I ve hCA II için IC50 değerleri bulundu. hCA I-II için IC50 değerleri sırasıyla 0,770-5,196 nM ve 18,887-56,862 nM aralığındadır.

Sığır böbrek karbonik anhidraz enziminin saflaştırılması, karakterizasyonu ve bazı doğal moleküllerle inhibisyonunun belirlenmesi

Karbonik anhidraz (CA) (E.C. 4.2.1.1) enzimi, hemen hemen tüm canlılarda CO2'in hidratlanarak HCO3- ve H+'ya dönüşümünü tersinir olarak katalizleyen çok önemli bir enzimdir. Bu çalışmada, sığır böbrek karbonik anhidraz enziminin saflaştırılması için yeni sentezlenen benzilselüloz-sülfanilamid afinite jeli kullanıldı. Çalışmanın ikinci kısmında bazı doğal maddelerin (kuarsetin, katekin, klorojenik asit, absisik asit, morin ve rutin) saflaştırılan ve karakterizasyonu yapılan bu CA enzimi üzerindeki inhibisyon etkileri incelendi. Bu amaçla enzim aktiviteleri üzerine inhibisyon etkisi gösteren bu doğal hidroksilli maddeler için IC50 değerleri hesaplandı.

Karbonik anhidraz enziminin koyun kalp dokusundan saflaştırılması, karakterizasyonu ve yeni sentezlenen sülfonamid kalkonların etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada koyun kalp dokusundan CA enzimi 900 EU/mg spesifik aktivite ve %46,15 verimle ve 51,93 saflaştırma katsayısı ile Sepharose-4B-L-tirozin-sülfanilamit afinite kromatografisi kullanılarak saflaştırıldı. Saflaştırılan enzimin saflığını kontrol etmek amacıyla SDS-poliakrilamid jel elektroforezi yapıldı ve tek bant gözlendi. Koyun kalp CA izoenzimi için molekül kütlesi 31 kDa olarak belirlendi. Ayrıca bu enzim için yapılan karakterizasyon çalışmalarında optimum iyonik şiddet50 mM KH2PO4, optimum pH:8,0 ve stabil pH değerleri belirlendi.Bu tez kapsamında azo grubu içeren yeni sulfonamid kalkonlar sentezlenmiştir. Sentezlenen yeni bileşiklerin karakterizasyonu, NMR, MS, FT- IR, elemental analiz gibi spektroskopik yöntemler ile belirlenerek yapıları aydınlatılmıştır. Sentezi gerçekleştirilen yeni azo sülfonamid kalkonların, koyun kalp CA enzimi üzerindeki inhibisyon etkisi gösteren maddeler için IC50 değerleri tespit edilmiştir.

Ağrı'da yetişen çeşitli tıbbı bitkilerin bazı makro ve mikro element içeriklerinin belirlenmesi ve metabolik enzimlere etkileri

Tıbbi bitkilerin besin elementleri miktarları ve enzim aktivitelerinin belirlenmesi son yıllarda üzerinde önemle durulan araştırma alanlarından birisidir. Bu araştırmada kullanılan Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes, Prangos ferulaceae bitkileri Ağrı'nın çeşitli lokalitelerinde doğal olarak yetişen türlerdir. Bu bitkiler ülkemizde genellikle tıbbi amaçlar ve gıda maddesi olarak kullanılmaktadır. Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes, ve Prangos ferulaceae taksonları doğal yetişme ortamlarından temin edilerek bitki dokularındaki makro-mikro element miktarı, glutatyon redüktaz (GR), karbonik anhidraz (CA) ve katalaz (CAT) gibi metabolik enzim aktivite değişimleri belirlenmiştir. Karbonik anhidraz (CA) enzimi, hemen hemen tüm canlılarda CO2'in hidratlanarak HCO3- ve H+'ya dönüşümünü tersinir olarak katalizleyen çok önemli bir enzimdir. Glutatyon redüktaz, NADPH kullanarak yükseltgenmiş glutatyonun (GSSG) indirgenmiş glutatyona (GSH) dönüşümünü katalizleyen önemli bir antioksidan enzimdir; oluşan GSH peroksitlerin indirgemesini sağlar. Yapılan çalışmada kullanılan bitkilerin ortalama olarak en fazla bor F. rigidula (1,46 mgkg-1), en fazla sodyum R. ribes (9750 mgkg-1), en fazla magnezyum R. ribes (159,97 mgkg-1), en fazla potasyum F. rigidula (1046,33 mgkg-1), en fazla kalsiyum E. spectabilis (524,53 mgkg-1), en fazla mangan E .spectabilis (1,87 mgkg-1), en fazla demir R. ribes (13,13mgkg-1), en fazla bakır F. rigidula (0,65 mgkg-1), en fazla çinko F. rigidula (3,09 mgkg-1) bitkilerinde tespit edilmiştir. Bitkilerin bazı enzimler üzerinde inhibitör etki gösterdiği bazı enzimleri ise etkilemediği görülmüştür.

Bazı doğal maddelerin insan karbonik anhidraz I ve II izoenzimleri üzerindeki inhibitör etkilerinin incelenmesi

Karbonik anhidrazlar (CA'lar), karbondioksit ve su arasındaki reaksiyonu katalize eden metaloenzimlerdir. Bu çalışmadaki amacımız belirli doğal maddelerin insan kırmızı kan hücrelerinden saflaştırılmış CA I ve II enzimleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu amaçla öncelikle CA izoenzimleri insan taze kanından Sefaroz-4B-L-tirozin sülfanilamid kolon kromatografisi vasıtasıyla elde edildi. Karbonik anhidrazlar sırasıyla 98,92 ve 438,85 kat saflaştırıldı ve %69,6, %44,12 verimle elde edildi. Daha sonra IC50 değerlerini bulmak için esteraz aktivitesi kullanılarak doğal maddelerin türevlerinin insan karbonik anhidraz izoenzimi I ve II üzerine inhibisyon etkileri araştırıldı ve (%) Aktivite grafikleri çizildi. Elde edilen grafiklerden yararlanılarak, 1-5 numaralı doğal maddelerin hCA I ve hCA II için IC50 değerleri hesaplandı. hCA I-II için IC50 değerleri sırasıyla 0,0955-1,055 µM ve 0,1566-0,760 µM olarak tespit edildi.

Farklı urasil türevlerinin bazı metabolik enzimler üzerinde etkilerinin incelenmesi

Urasil, ribonükleik asitlerin yapısına yeralan dört nükleobazdan bir tanesidir. Urasil türevlerinin, birçok biyolojik ve kemoterapotik kullanım sahasınasahip olduğu belirlenmiştir. Karbonik anhidraz (CA) (E.C. 4.2.1.1) enzimi, hemen hemen tüm canlılarda CO2'in hidratlanarak HCO3- ve H+'ya dönüşümünü tersinir olarak katalizleyen çok önemli bir enzimdir. Glutatyon redüktaz (GR) enzimi okside glutatyonun (GSSG) indirgenmiş forma (GSH) dönüşümesini katalizleyen, flavoprotein oksidoredüktaz enzim ailesinin en bilinen üyesidir, ayrıca glutatyon metabolizmasında görev alan en önemli enzimdir. Bu çalışmada, insan eritrosit karbonik anhidraz enziminin saflaştırılması için afinite jeli kullanıldı. Glutatyon redüktaz enzimi ise saf olarak alındı. Çalışmanın ikinci kısmında bazı urasil türevlerin bu enzimler üzerindeki inhibisyon etkileri incelendi. Bu amaçla enzim aktiviteleri üzerine inhibisyon etkisi gösteren bu maddeler için IC50 değerleri hesaplandı.

İnci kefali balığının böbrek dokusunda glutatyon s-transferaz enziminin saflaştırılması ve enzimin aktivitesi üzerine bazı kimyasalların etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada, İnci Kefali (Chalcalburnustarichi) böbrek dokusundan GST (EC.2.5.1.18) enzimi saflaştırıldı. Saflaştırılan GST enzimi aktivitesi üzerindeki yüksek toksisiteli metil civa, bazı ağır metal iyonları ve pestisitlerin etkileri incelendi. Saflaştırma işlemi, homojenat hazırlanması ve Glutatyon-Agaroz afinite kromatografisi olmak üzere iki safhada gerçekleştirildi. Enzim aktivitesi Awasthi yöntemine göre 340 nm'de absorbans artışına göre spektrofotometrik olarak ölçüldü. Enzim, %89'luk bir verim ile 335 kat saflaştırıldı. Enzimin saflığını kontrol etmek için SDS-PAGE yapıldı. Saflaştırılan enzimin her bir subsrat için Km ve Vmax değerleri çalışıldı. GSH subsratı için Km: 0,276 mM, Vmax ise 0,161 EÜ/ml olarak CDNB substratı için Km: 0,429mM, CDNB Vmax ise 0,207 EÜ/ml olarak belirlendi. Enzim aktivitesine etki eden Cu2+, Cr3+, Zn2+, Fe3+, Mg2+, Metil cıva, atrazine, diniconazole ve methomyl IC50 değerleri sırasıyla 2,4 μM-1,5 μM-0,15 mM-10 μM-63 μM-34,5 mM, 9,8 μM-1,3 μM-2,67 μM olarak bulundu.

İndol-3-karbinol ve 3,3'-diindolilmetan moleküllerinin antialzheımer, antiparkinson, antidepresif ve antioksidan etkilerinin belirlenmesi

Parkinson, şizofreni ve Alzheimer hastalıklarının artışı, dünyada yaşlı nüfusun artışıyla paralel olarak ilerlemektedir. Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) 2004'deki raporuna göre demans hastalıklarından müzdarip dünyada 29.4 milyon (Parkinson+Alzhemier) hasta varken bu oranın 20 yılda bir yaklaşık ikiye katlanarak 2023 yılında 58.8 milyon ve 2045 yılında ise 118 milyon vaka olacağı öngörülmektedir. Çalışmamızdaki amaç tam olarak tedavi yolu bulunamayan nörodejeneratif hastalıkların iyileştirme sürecinde kullanılabilecek etken maddeye ulaşabilmektir. Geçmişte yapılan çalışmalar göz önüne alındığında kullanacağımız maddemizin kimyevi yapısı ve kullanılacak enzimler bu konuda oldukça ümit vermektedirler. Kullanacağımız madde ve yöntemlerin daha önce bu konuda yapılan çalışmalarda kullanılmamış olması özgün değeri oluşturmaktadır. Hedefimiz dünya üzerinde bu hastalıklardan müzdarip insanlara daha kaliteli yaşam sürebilmeleri için hastalığı geciktirecek, bıraktığı hasarları ortadan kaldıracak veya hafifletebilecek çözüm yolunda bir basamak olabilmektir.

Tiyoredoksin redüktaz enziminin gökkuşağı alabalığı solungaç dokularından saflaştırılması ve bazı ağır metal iyonlarının enzim aktivitesi üzerine etkilerinin incelenmesi

Bu çalışmada, Tioredoksin sistemi, tioredoksin redüktaz (E.C 1.6.4.5.; TrxR), tioredoksin (Trx) ve nikotinamid adenin dinükleotit fosfatından (NADPH) oluşur ve hücre büyümesine, apoptoz, antioksidan savunma, redoks sinyallemesine vb. katılır. Bu çalışmada, sitoplazmik TrxR enzimi, gökkuşağı alabalığı solungaç dokularından ısı denatürasyonu ve 2 ', 5'-ADP Sepharose 4B afinite kromatografisi teknikleri kullanılarak saflaştırılmıştır. Enzimin saflığı ve monomer moleküler ağırlığı, SDS PAGE ile belirlendi. NADPH ve 5,5 'Dithiobis (2-nitrobenzoik asit) için KM değerleri, enzimin substratları, Lineweaver-Burk grafiği ile hesaplandı. Optimom pH ve optimum iyonik şiddet değerleri sırasıyla 7.75 ve 300 mM olarak belirlenmiştir. Daha sonra Ni2+, Cu2+ ,Pb2+, Cd2+, Sr2+, Zn2+, Mg2+, Cr3+, Fe3+, Al3+ ve Ag+ metal iyonlarının enzim aktivitesi üzerindeki in vitro etkileri analiz edildi. İnhibisyon etkisi gösterenler için IC50 değerleri belirlendi ve Ki değerleri Cheng Prusoff denklemi ile hesaplandı.

Dikarboksisulfonamid türevlerinin sentezi ve karbonik anhidraz (hCA I ve hCA II) enzimleri üzerine etkisinin incelenmesi

Mevcut tez iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk kısmı, bir sülfonamid grubu içeren yeni 2,6-piridin dikarboksamid bileşiklerinin sentezini kapsamaktadır. Sentez oda sıcaklığında diklorometan ve aseton çözücü karışımında, piridin-2,6-dikarbonil diklorürün çeşitli amino sülfonamidlerle reaksiyonunu içerir. Yüsek verimle elde edilen ürünler, NMR ve IR deneyleri ile karakterize edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ilk kez sentezlenen 2,6-piridin dikarboksamid bileşikleri, karbonik anhidraz aktiviteleri araştılıldı. Elde edilen IC50 sonuçları, karbonik anhidraz inhibitörü asetazolamidin IC50 sonuçları ile karşılaştırıldı

Siraz (Capoeta umbla) karaciğerinden karbonik anhidraz enziminin saflaştırılması, karakterizasyonu, bazı metal ve pestisitlerin enzim aktivitesi üzerine etkilerinin araştırılması

Bu tez kapsamında, Siraz ( Capoetaumbla) karaciğer dokusunda Karbonik anhidraz (CA, karbonat hidroliyaz, E.C. 4.2.1.1) enzimi üzerine bazı metallerin ve pestisitlerin in vitro etkileri incelendi. Siraz (C.umbla) balığınınkarbonik anhidraz enzimi karaciğer dokusundan ilk kez tarafımızdan afinitekromatografisi (Sepharose 4B–L–tirozin–sulfanilamid) yöntemi ile saflaştırıldı. Afinitekromatografisi neticesinde enzim 2026,32 EÜ/mg spesifik aktiviteyle ve % 59,97 verimle 212,40 kat saflaştırıldı. Saflaştırılan enzimin saflığını kontrol etmek amacıyla Sodyum dodesil sülfat-poliakrilamid jel (SDS-PAGE) elektroforezi yapıldı ve tek bant elde edildi. Siraz ( C.umbla) karaciğer dokusu CA enzim için yapılan kinetik çalışmalarda; p-nitrofenil asetat substratı kullanılarak Km ve VmaxLineweaver-Burk grafiklerinden hesaplandı.K-fosfat tamponunda optimum pH 7.0, Tris-SO4 tamponunda optimum pH 8.5, optimum iyonik şiddet 0,080 M K-fosfat, optimum sıcaklık 35ºC olarak, stabil pH ise K-fosfat tamponunda pH 8.5 olarak bulundu. Saflaştırılan CA enzimi üzerine bazı metal iyonları ile bazı pestisitlerin etkileri incelendi ve inhibisyon gösteren Cu+2, Mn+3, Ba+2, Se-2 metal iyonları ile aldrın, dıeldrın, endosülfan, hexachlorbenzene, alpha- HCH pestisitleri için IC50 değerleri ve Ki sabitleri hesaplandı .

Kostik pasta ile boynuz köreltme işlemi uygulanan buzağılarda Meloxicam'ın oksidatif stres üzerine etkileri

Bu araştırmada ağrı kesici kullanılarak ve kullanılmaksızın uygulanan kostik pasta yöntemiyle yapılan boynuzsuzlaştırma işleminin buzağılardaki klinik ve kan parametreleri üzerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlamıştır. Çalışma materyalini toplam 24 adet buzağı oluşturdu. Olgular rastgele her grupta 12 adet buzağı olacak şekilde 2 gruba ayrıldı. 1. grupta uygulamadan 30 dakika önce olgulara 2.2 mg/kg dozda meloxicam damar içi yolla verildi ve kostik pasta ile boynuz köreltme işlemi yapıldı. Boynuz köreltme işlemi tamamlandıktan sonra 15, 30. ve 60. dakikalarda kan örnekleri alındı ve klinik bulgular kaydedildi. 2. grupta olgular hiçbir işlem yapılmadan aynı teknikle buzağıların boynuzları köreltildi. Boynuz köreltme işlemi tamamlandıktan sonra 15, 30. ve 60. dakikalarda kan örnekleri alındı ve klinik bulgular kaydedildi. Alınan kan örneklerinde her iki grupta total oksidan ve antioksidan kapasite (ELISA), GSH (ELISA), Kortizol (ELISA), Glikoz, (ELISA) ölçümleri yapıldı. Meloxicam verilmeyen grupta 15. dakikadan itibaren kortizol anlamlı bir şekilde artarken (p<0.005) ağrı kesici verilen gruplarda 30 ve 60. dakikalarda herhangi bir artışa rastlanmamıştır. Total oksidan kapasite (p< 0.001) değerleri ağrı kesici kullanılmayan grupta belirgin şekilde yüksek çıkarken GSH ve total antioksidan kapasite değerleri (p<0.05) 30. dakikadan sonra anlamlı biçimde azalmıştır. Glikoz değerleri ağrı kesici kullanılmayan grupta 30. ve 60. dakikalarda kullanılan gruba göre daha yüksek çıkmıştır (p< 0.05). Sonuç olarak, boynuz köreltme işlemi öncesinde verilen ağrı kesicinin, kortizol seviyesini ve oksidatif stresi azalttığı, antioksidan sistemi desteklediği kanısına varılmıştır.

Etanol gavajı yapılmış sıçanlara uygulanan hünnap (Ziziphus Jujuba) meyve ekstresinin bazı kan enzimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, %99 etanol gavajı uygulanmış sıçanlarda hünnap (Ziziphus Jujuba) bitkisi su ekstraktının sıçan kanındaki bazı enzimler (glutatyon redüktaz (GR), asetilkolinesteraz (AChE) ve butirilkolinesteraz (BChE))üzerine etkisini araştırmaktır. Bu amaç için ortalama 250-300gram ağırlığında toplam 32 adet Wistar albino erkek sıçandan aşağıdaki gibi: Kontrol (n=8),alkol (n=8), 4ml/kg Ziziphus Jujuba düşük doz (DD, n=8) ve 8ml/kgZiziphus Jujuba yüksek doz (YD, n=8) olmak üzere 4 grupoluşturuldu. Ziziphus Jujuba ekstraktı 10 gün boyunca oral gavaj ile sıçanlara uygulandı. 11.günde, Grup 2, Grup 3 ve Grup 4'te gastrik ülser oluşturmak için etanol, oral gavaj ile uygulandı. Alkol uygulandıktan 90dakika sonra sıçanlar sakrifiye edildi. Çalışmanın ikinci kısmında sakrifiye edilen sıçanlardan alınan kan örneklerinde GR, AChE ve BChE enzimlerinin aktivitedeğerleri ölçüldü.

Siraz (Capoeta umbla)'ın karaciğer dokusundan glutatyon s-transferaz enziminin saflaştırılması, karakterizasyonu ve bazı kimyasalların enzim aktivitesi üzerine etkilerinin incelenmesi

Glutatyon S-transferaz (GST; EC 2.5.1.18) enzimi metabolizmadaki detoksifikayonda önemli bir yer tutar. GST enzim aktivitesinin herhangi bir nedenle azalması detoksifikasyon mekanizmasının düşmesine neden olur. Bu tez çalışmasında GST enzimi Siraz Balığı karaciğer dokusundan afinite kromatografisi ile 36,1 EÜ/mg protein spesifik aktivite ve %73,6 verim ile 55,70 kat saflaştırılabilmiştir. Saflaştırılan enzimin saflık derecesi SDS-poliakrilamid jel elektroforezi yapılarak kontrol edilmiştir. Molekül ağırlığı yaklaşık 28,6 kDa olarak hesaplanmıştır. Enzimin optimum pH'sı 7,5, stabil pH'sı 6,5, optimum iyonik şiddeti 100 mM K-fosfat ve son olarak optimum sıcaklığı 35 °C olarak hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra GSH substratı için KM sabiti 0,168 mM ve Vmax değeri 0,166 EÜ/ml, CDNB substratı için KM sabiti 1,179 mM ve Vmax değeri 0,979 EÜ/ml olarak hesaplandı. Son olarak Siraz Balığı karaciğer dokusundan saflaştırılan GST enzimine Se-2, Ba+2, Cu+2, Ag+, ve Pb+2 gibi metal iyonları ile esfenvalerate, deltamethrin, cypermethrin, diniconazole ve atrazine gibi pestisitlerin inhibisyon etkisi incelendi ve bu pestisit ile metal iyonlarının IC50 değerleri ve Ki sabitleri hesaplandı.

Çiriş bitkisinin fitokimyasal analizi ve biyolojik aktivitelerinin araştırılması

ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ Asphodelus aestivus Brot. (ÇİRİŞ) BİTKİSİNİN FİTOKİMYASAL ANALİZİ VE BİYOLOJİK AKTİVİTELERİNİN ARAŞTIRILMASI Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Tuba AYDIN 2019, 43 sayfa Jüri: Prof. Dr. Prof. Dr. Mehmet Serdar GÜLTEKİN Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Gökhan AĞGÜL Dr. Öğr. Üyesi Tuba AYDIN Bu tezde, Asphodelus aestivus Brot. (Çiriş) bitkisinin metanol ekstresinin h-CAI ve h- CAII izoenzimleri üzerine inhibisyon etkisi araştırıldı. Ekstreden kromatografik yöntemlerle bir trigliserit, bir uzun zincirli doymamış yağ asidi ve iki bitki sterolü saflaştırıldı. Saflaştırılan sterollerin kimyasal yapıları 1D ve 2D 1H-NMR ve 13C-NMR spektroskopik yöntemleriyle β-sitosterol ve β-sitosterol-3-O-β-D-glikopiranozit olarak karakterize edildi. Metanol ekstresinin IC50 değerleri h-CAI ve h-CAII izoenzimleri için sırasıyla 15,54 μg/mL (R2=0,9654) ve 13,33 μg/mL (R2= 0,9569) olarak hesaplandı. Bu sonuçlara göre A. aestivus Brot.'un metanol ekstresi orta derecede h-CAI ve h-CAII inhibitörü olarak değerlendirildi. Bu tez çalışmasında Asphodelus aestivus Brot. (Çiriş) bitkisinin ilk defa h-CAI ve h- CAII izoenzimleri üzerine inhibisyon etkisi ortaya çıkarıldı. Bitkinin halk arasında özellikle hemoroide karşı kullanılması göz önüne alındığında, içeriğindeki yağ asitleri ve fitosterollerden dolayı antihemoroidal aktiviteye sahip olabileceği öngörülmüştür. 2019, 43 sayfa Anahtar sözcükler: Asphodelus aestivus Brot., fitosterol, h-CAI, h-CAII, hemoroit v

Simetrik olmayan tiyosülfonat türevlerinin sentezi

Tiyosülfonatlar (R1SO2SR2), tiyosülfonik asidin S-esterleri olarak da bilinen organosülfür bileşikleridir. Disülfürlerin oksidasyonu veya organosülfonil halojenürlerin tiyolatlarla reaksiyonu yoluyla üretilirler. Tiyosülfonatlar, sülfür atomlarından birinin iki oksijen atomu taşıdığı bir disülfür bağı içerir. Bu ilginç bileşikler disülfürlerden daha reaktiftir ve iki kükürt atomunun oksidasyon basamkaları farklı olup, -SR2 için oksidasyon basamağı II ve R1SO2- için oksidasyon basamağı VI olduğu için hem nükleofiller hem de elektrofiller ile reaksiyona girebilirler. Ayrıca, reaksiyon koşullarına bağlı olarak sülfile edici veya sülfonilleyici reaktanlar olarak reaksiyona girebilirler. Tiyosülfonatlar dahil olmak üzere organosülfür bileşikler birçok doğal üründe bulunurlar ve organik sentezde yapı taşları olarak kullanılırlar. Ayrıca, tiyosülfonatlar farmasötiklerde anti-mikrobiyal, anti-obezite, anti-mantar ve anti-kanser aktiviteleri dahil olmak üzere çok çeşitli biyolojik aktiviteler göstermiştir. Bu çalışmada, potasyum p-toluentiyosülfonatın, oda sıcaklığında DMF varlığında çeşitli p-substitue benzil halojenlerle reaksiyonu yoluyla bir dizi tiyosülfonat türevi elde edildi. Bileşikler, H-NMR, C-NMR, IR ile karakterize edildi ve erime noktaları belirlendi.

Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan safinamit türevlerinin sentezi

Safinamit, MAO-B enzimini seçici ve geri dönüşümlü inhibe ederek Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan bir ilaç etken maddesidir. Bu tez kapsamında, safinamit iskeletine sahip α-aminoamit türevlerinin ilk sentezleri amaçlandı. Bu amaçla benzil bromürün vanilin (82) veya 2-hidroksi-4-metoksi benzaldehit (84) ile reaksiyonundan benziloksibenzen türevleri 4-(benziloksi)-3-metoksibenzaldehit (83) ve 2-(benziloksi)-4-metoksibenzaldehit (85) elde edildi. İlgili benzilkoksi benzaldehit türevlerinin metiyonin, fenilalanin ve tirozin metil esterleriyle reaksiyonu sonucu oluşan imin türevlerinin indirgenmesiyle aminoasit metil ester sübstitüe benziloksibenzenler 90-95 sentezlendi. 90-95 bileşiklerin aşırı NH3 ile reaksiyonu sonucunda safinamit ilacının yeni analogları 76-81 iyi verimlerle elde edilmiş oldu.

Bazı ilaçların kolinesteraz inhibitörü olma potansiyellerinin belirlenmesi

Asetilkolin (ACh) vücutta bulunan hem periferik hem de merkezi sinir sisteminde işlev gören ana nörotransmiterdir. Asetilkolinesteraz (AChE, EC 3.1.1.7), nörotransmitter asetilkolini hidrolizleyen hidrolaz grubundan bir enzimdir. Bütirilkolinesteraz (BChE, EC 3.1.1.8), spesifik olmayan bir kolinesteraz enzimidir. Kolinesteraz inhibitörleri, asetilkolinin parçalanmasını sağlayan enzimleri inhibe eder. Kolinesteraz inhibitörlerinin ana kullanımı Alzheimer hastalarındaki demansı tedavi etmektir. Alzheimer hastalığında beyindeki ACh seviyesi azalır. Kolinesteraz inhibitörleri bu seviyeyi dengeeyerek hastalığın iyileştirilmesinde görev alır. Bu tez çalışmasında bazı ilaç etken maddelerinin (Etofenamat, brimonidin, bimatoprost, tetrahidrozolin, trimetoprim ve deksketoprofen) AChE ve BChE enzimleri üzerindeki inhibisyon potansiyelleri belirlenmeye çalışıldı. Bu amaçla enzim aktiviteleri üzerine inhibisyon etkisi gösteren bu ilaçlar için docking ve IC50 değerleri hesaplandı.

Börülce bitkisinden (Vigna unguiculata) afinite tekniği kullanılarak peroksidaz enziminin saflaştırılması ve karakterizasyonu

Bu tez kapsamında amino benzohidrazid türevi moleküller tabanlı afinite kromatografisi tekniği kullanılarak börülce (Vigna unguiculata) peroksidaz enziminin ilk defa tek kademede saflaştırılması gerçekleştirildi ve enzimin biyokimyasal karakterizasyonu yapıldı. Sefaroz 4B-L-tirozin-4-amino-3-bromo-2-metilbenzohidrazid afinite jelinin kullanıldığı tek kromatografik adımda, %53,6 verime ve 91,6 kat saflaştırma katsayısına ulaşıldı. Elde edilen enzimin saflığını ve molekül ağırlığını belirlemek için yapılan SDS-PAGE'de 39 kDa'da tek bant gözlendi. Saflaştırmada ligand olarak kullanılan 4-amino-3-bromo-2-metilbenzohidrazid, 4-amino-3-bromo-5-florobenzohidrazid, 4-amino-3-bromo-5-klorobenzohidrazid ve 5-aminoizoftalohidrazid'in enzim ile etkileşimlerini analiz etmek için, her bir molekülün börülce POD üzerine inhibisyon etkisi incelendi ve saflaştırmada en etkili ligand olan 4-amino-3-bromo-2-metilbenzohidrazid için Ki değeri 970±130 µM olarak hesaplandı. Enzimin karakterizasyon çalışmaları kapsamında, enzim için optimum şartların; pH 6,0, iyonik şiddet 0,3 M ve 40 ºC olduğu bulundu. Ayrıca börülce POD'nin guaiakol, H2O2, 4-metilkatekol ve ABTS substratlarına olan ilgisini belirlemek amacıyla kinetik çalışmalar yapıldı ve bu substratlara ait KM değerleri sırasıyla 7,21 mM, 17,03 mM, 7,28 mM ve 49,21 mM olarak hesaplandı.

Seçilmiş fenol türev bileşiklerinin pankreatik kolesterol esteraz enzim aktivitesi üzerine etkilerinin in vitro ve in silico olarak belirlenmesi

Bu tez kapsamında seçilmiş pankreatik kolesterol esteraz enzim aktivitesi üzerinde bazı fenolik bileşiklerinin inhibisyon etkisi in vitro ve in siliko olarak test edilmiştir. Enzimin inhibisyonu diyetle alınan kolesterolü durduracağı için farmakolojik uygulamalar için önem taşımaktadır. İn vitro sonuçlardan elde edilen IC50 değerleri 12-64 µM aralığındadır. Enzim-ligand etkileşimlerini moleküler seviyede belirlemek için Molegro Virtual Docker MVD 2019.7.0 programı kullanılarak doking çalışması yapıldı. Hidrojen bağlarının ligand-protein bağlanmasında etkili olduğu gözlemlendi. İn vitro ve in silico çalışmalar değerlendirildiğinde oleropinin enzim üzerinde en etkili molekül olduğu belirlenmiştir.

Glutatyon s -transferaz enziminin kaz (Anser Anser Domesticus) karaciğerinden saflaştırılması, karakterizasyonu, bazı kimyasalların ve metallerin enzim aktivitesi üzerine etkilerinin incelenmesi

Bu tez kapsamında, Kaz (Anatidae) karaciğer dokusunda Glutatyon S-transferaz (GST; EC 2.5.1.18) enziminin saflaştırılması, karakterizasyonu ve bazı kimyasalların enzim aktivitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Kaz karaciğer dokusundan GST enziminin saflaştırılması işlemi için afinite kromatografisi yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemle enzim 0,121 EÜ/mg protein spesifik aktiviteye sahip %70 verim ile 48,4 kat saflaştırılmıştır. Saflaştırılan enzimin saflık derecesi SDS-poliakrilamid jel elektroforezi yapılarak kontrol edilmiş ve tek bant elde edilmiştir. Molekül ağırlığı yaklaşık 23 kDa olarak hesaplanmıştır. Enzimin optimum pH'sı 7, stabil pH'sı 6.5, optimum iyonik şiddeti 100 mM K-fosfat ve son olarak optimum sıcaklığı 40 °C olarak hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra GSH substratı için KM sabiti 1,34 mM ve Vmax değeri 1,14 EÜ/ml, CDNB substratı için KM sabiti 0,68 mM ve Vmax değeri 0,5 EÜ/ml olarak hesaplandı. Son olarak kaz karaciğer dokusundan saflaştırılan GST enzimine Se-2, Hg+2, Ag+, ve Fe+2 gibi metal iyonları ile Oksitetrasiklin, Tilosin Tartarat, Enrofloksasin ve Doksisiklin kimyasallarının inhibisyon etkileri incelendi ve bu kimyasallar ile metal iyonlarının IC50 değerleri hesaplandı.

Sesamol temelli sülfonat esterlerin sentezi ve bazı karbonik anhidraz izoenzimleri üzerine etkileri

Bu tez kapsamında biyolojik ve sentetik açıdan önemli olan sesomolün sülfonat ester türevlerinin sentezi hedeflenmiştir. Bu amaçla sesamol sülfonil klorürler ile reaksiyona tabi tutularak sesamol türevi sülfonat esterler 81-84'ün sentezi başarılılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Sesamol türevi 81-84 moleküllerinin karbonik anhidraz izozimlerinden CAI ve CAII enzimleri üzerine inhibisyon çalışmaları sonucu, 81-84'ün bu enzimler üzerine nM seviyede etkili oldukları bulunmuştur. Bu tez kapsamında elde edilen moleküller kristallendirme yöntemi ile saflaştırılmaları gerçekleştirilmiş ve yapıları NMR ve IR spektrumları ile ortaya konulmuştur.