Portföy oluşturma sorunu: BİST 100 endeksinde kümeleme analizi ile portföy oluşturma üzerine bir uygulama

Son yıllarda ekonomik sistemin küreselleşme hızının artmasıyla birlikte finansal piyasaların gelişimi de büyük bir ivme kazanmıştır. Borsaların büyümesi, halka arzların artması, yeni finansal enstrümanlarının ortaya çıkması ve bunlara kolay erişim vb. gelişmeler borsa yatırımlarının popülerlik kazanmasını sağlamıştır. Ancak anlık değişimlerin, hızlı ve yoğun haber akışların olduğu ve anında tüm dünya piyasalarına yayıldığı yüksek belirsizlik içeren böylesine kompleks bir piyasada yatırımcıların ellerindeki fonlarını doğru bir şekilde değerlendirmesi güçleşmektedir. Fakat yatırımcıların yatırım kararlarını doğru bir şekilde vermelerine yardımcı olacak bir takım istatiksel analiz teknikleri ve algoritmalar geliştirilmiştir. Bunlardan biride çok değişkenli istatiksel yöntemlerden biri olan kümeleme analizidir. Kümeleme analizi ile karmaşık bir veri seti belirli değişkenlere göre gruplanarak, verilerin daha anlamlı kılınması sağlamakla beraber elde edilen bulgular neticesinde daha sağlıklı kararların verilmesine yardımcı olması bakımından tercih edilebilecek bir yöntemdir. Bu çalışmada Borsa İstanbul 100 Endeksinde 2014-2018 yılları arasında yer alan 89 adet hisse senedi üzerinde kümeleme analizi uygulanarak homojen kümelerin elde edilmesi amacıyla oluşan portföylerin hem sektörel bazda hem de yer aldıkları genel küme içerisinde en iyi getiri performansına sahip olan şirketler tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca her küme değişkenler bazında analiz edilmiş, farklı yatırımcı profilleri için optimal portföyler belirlenmiş ve yatırımcılar açısından kolay değerlendirilebilecek şekilde portföyler yorumlamaya çalışılmıştır.