Dayton Barış Antlaşması sonrası Bosna Hersek politik yapısı ve anayasası üzerindeki tartışmalar

Yirminci yüzyıl Gorbaçov'un Presterokası, Almanya'nın birleşmesi ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin dağılması gibi beklenmeyen olaylara tanıklık etmiştir. Bütün bu olaylar Yugoslavyanın dağılmasını kolaylaştırmış ve katkıda bulunmuştur. Devletlerin bazılarının dağılma ve birleşmeleri barış içinde olmasına karşın, Yugoslavya'nın dağılma süreci kanlı ve vahşet dolu olmuştur. Özellikle Bosna Hersek Yugoslavya'nın dağılma sürecinde kanlı bir savaş alanı olmuştur. Bosna Hersek'te üç etnik grup arasınada üç buçuk yıl süren savaş, Bosna Hersek Barışı için Çerçeve Antlaşması veya yaygın ismi ile Dayton Barış Antlaşmasının imzalanması ile sona ermiştir.Bu uzun savaş Bosna Hersek altyapısına büyük zararlar vermesinin yanında, ülkenin sosyal, ekonomik, politik ve dinsel değerlerini darmadağan etmiştir. Diğer bir ifade ile, Bosna Hersek etnik ve dinsel anlamda derin bir şekilde bölünmüştür. Dayton Barış antlaşması ülkeye barış getirmiş ancak istikrarlı ve uzun sürecek devlet yapısı ve kurallar bütününü hayata geçirememiştir. Dayton Barış antlaşmasının amaçlarından bir tanesi de antlaşmanın bir eki olan Bosna Hersek Anayasası ile üniter ve birçok etnik kökene sahip bir devlet yaratmaktır. Dayton Barış Antlaşmasının imzalanmasının üstünden onüç yıl geçmiş olmasına karşın, Dayton Barış Antlaşmasının yapısından kaynaklanan eksiklikler, Bosna Hersek vatandaşlarının politik sürece katılma isteklerinin yeterli düzeyde olmaması ve etnik liderler arasında yeterli işbirliğinin sağlanamaması, milliyetçi partilerin değişmeyen milli politik gündemleri ve Uluslarası Toplumun Bosna Hersek politik yapısına artan müdahalesi gibi sebeplerle kayda değer gelişmeler yaşanmamıştır.Yukarıda bahsedilen sebepler Bosna Hersek Devleti üzerinde çok önemli rol oynamakta ve bunların toplam etkisi arzu edilen reform seviyesine ulaşılamamasına ve Bosna Hersek politik yapısının ve müşterek kurumlarının kurumlaşmasına ve istikrar kazanmasına negatif etki yapmaktadır. Bu çalışmada öncelikle Dayton sonrası siyasal yapının temelleri ve yaratmış olduğu Bosna Hersek anayasasının arızaları ortaya konmak istenmektedir. İkinci olarak, çalışma ülkedeki etnik ayrılıklar nedeniyle önemli ölçüde işlevsiz kalan devlet yapısını aydınlatmaya çalışmakta, ve odak noktası olarak buradaki yetki paylaşımı (konsosyonal) rejiminin sorunlarına çare olacağı düşünülen anayasal değişikliklere dair tasarıları almaktadır.Anahtar Kelimeler: Bosna Hersek Barışı için Çerçeve Antlaşması, Dayton Barış Antlaşması, Bosna Hersek, Konsosyonalizm, Yetki Paylaşımı