Postmenapozal ratlarda çiğneme kaslarına uygulanan çoklu botulinum toksin a enjeksiyonlarının kemik kaybı ve kas atrofisi üzerine etkisi

Amaç: Çalışmamızın amacı ovariektomi yapılarak osteoporoz indüklenen ratlarda masseter ve temporal kaslara çoklu botulinum toksin uygulamasının mandibular kondil, koronoid ve ramus bölgesini içeren kemik dokusu ve kaslarda meydana gelen değişikliklerin değerlendirilmesiydi. Yöntem: Çalışmamızda toplam 40 adet dişi Wistar rat kullanıldı. Denekler randomize olarak her biri 10 adet rat içeren 4 gruba ayrıldı. Gruplardan üç tanesi deney grubu (Grup-1, Grup-2, Grup-3), bir tanesi kontrol grubu (Grup-4) olarak belirlendi. Tüm gruplara genel anestezi altında ovariektomi prosedürü uygulandı. Ovariektomiden 8 hafta sonra Grup-1'deki ratlara 1 kez , Grup-2'deki ratlara 2 kez, Grup-3'teki ratlara 3 kez botulinum toksin A uygulaması yapılırken, Grup-4'te yer alan ratlara herhangi bir enjeksiyon yapılmadı. Grup-2 ve Grup-3'teki çoklu enjeksiyonlar arası 2 hafta beklenildi. Grup-4'teki ratlara ovariektomiden 8 hafta sonra, çalışma gruplarındaki ratlara ise uygulanan son botulinum toksin-A enjeksiyonundan 4 hafta sonra intravenöz yüksek doz tiyopental sodyum ile ötenazi yapıldı. Bilateral kas ve kemik örnekleri atrofi derecesi ve kemik dokudaki etkilerin incelenmesi amacıyla histolojik ve histomorfometrik olarak değerlendirildi. Bulgular: Sağ masseter ve temporal ortalama kas ağırlıkları ve ortalama atrofi dereceleri Grup 1-Grup 2 ve Grup 2-Grup 3 dışındaki tüm ikili grup analizlerinde anlamlı derecede farklıydı. (p<0.05) Grup içi kıyaslamalarda (sağ-sol) kontrol grubu ve Grup-1'deki temporal kas ağırlık düzeyi hariç tüm sonuçlar anlamlıydı. Grup içi kıyaslamalarda kontrol grubundaki atrofi düzeyleri hariç tüm sonuçlar anlamlıydı. Hem kas ağırlığı hem de atrofi derecesi bakımından enjeksiyon sayısından masseter kas temporal kasa göre daha fazla etkilendi. Kemik dokudaki değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı değildi. Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen bilgiye dayanarak BTX-A enjeksiyonlarının kaslarda oluşturduğu atrofi düzeyi ve ağırlık kaybının enjeksiyon sayısıyla orantılı olarak arttığı söylenebilir. Ancak BTX-A enjeksiyonlarının kemikteki etkilerinin daha iyi anlaşılması için ileri deneysel ve klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: bruksizm, botulinum toksin, deneysel, postmenapozal osteoporoz