Postmenopozal kadınların fiziksel aktivite düzeylerinin vazomotor semptomlar ile kan parametreleri arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Fiziksel aktivite, her yaş döneminde olduğu gibi; menopoz dönemindeki kadınlar için de birçok fayda sağladığı bilinmektedir. Menopoz dönemindeki kadınlar için fiziksel aktivite, sağlığı korumak ve yaşam kalitesini artırmak, menopoz semptomlarını hafifletmek açısından büyük önem taşır. Menopoz, kadınların hormonal dengelerinde önemli değişikliklere yol açar ve bu durum kan değerlerini de etkileyebilir. Bu çalışma ile fiziksel aktiviteyi etkileyen etmenleri, fiziksel aktivitenin; kadınlarda hormonal değişimlerin getirdiği menopoz semptomlarına etkisini ve kan parametreleri üzerine etkilerini görmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi etik kurulunun 24.10.2023 tarihli 2023/497 sayılı kararı ile onaylandı. Çalışmanın evrenini Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniğine 30.01.2024-10.09.2024 tarihleri arasında başvuran 257 postmenopozal kadın dahil edildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden kadınlara onayı alındıktan sonra sosyodemografik anket formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Kadınların VKİ, bel çevresi, tansiyon ölçümleri yapılıp kayıt altına alındı. Hastalardan alınan biyokimya tetkikleri not edildi. Tüm veriler SPSS 21.0 istatistik paket programı kullanılarak değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmada yer alan katılımcıların yaşları ortalaması 56,72±6,82 yıl olarak bulundu. VKİ'leri ortalaması 31,01±4,69 kg/m2 idi. Yapılan değerlendirmeye göre katılımcıların %23,3'ünün (n=60) inaktif olduğu, %61,5'inin (n=158) minimal aktif olduğu ve %15,2'sinin (n=39) çok aktif olduğu görüldü. Katılımcıların menopoz semptomlarını değerlendirme ölçeğinin; somatik şikayetler alt boyutundan aldıkları puanların ortalaması 6,68±3,05, psikolojik şikayetler alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 6,65±3,12, ürogenital şikayetler alt boyutundan aldıkları puan ortalaması 3,86±2,55 olarak belirlendi. Toplam puan ortalaması 17,20±6,74 idi. Katılımcıların toplam Metabolik Eşdeğer (MET) 90 (dk/hafta) puanı arttıkça TG, Total- K, LDL-K, Açlık Glukozu, İnsülin, Homosistein, HOMA-IR, RDW değerleri anlamlı şekilde azalmaktaydı (sırasıyla r=-0,280; p=<0,001, r=-0,150; p=0,016, r=-0,179; p=0,004, r=-0,203; p=0,001, r=-0,177; p=0,004, r=-0,267; p<0,001, r=-0,234; p<0,001, r=-0,167; P=0,007). Toplam Metabolik Eşdeğer (MET) (dk/hafta) puanı arttıkça HDL-K, Folat değerleri anlamlı şekilde artmaktaydı (sırasıyla r=0,229; p<0,001, r= 0,158; p=0,011). Toplam MET (dk/hafta) puanı ile menopoz semptomları total ve alt grup puanları arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,117). Sonuç: Sedanter yaşam tarzı ve fiziksel aktivite yetersizliği önemli bir sağlık sorunudur. Aile hekimleri olarak birinci basamakta hastaya bütüncül yaklaşmalı menopoz sonrası dönemde kadınlara; menopoz semptomlarının hafifletilmesi, yaşam kalitesinin artırılması, lipid profili, açlık şekeri, insülin, homosistein düzeylerinin iyileştirilmesi için uygun egzersiz programları önerilmelidir. Anahtar Kelimeler: Menopoz, Menopoz Semptomları, Fiziksel Aktivite, Lipid Profili, Homosistein