Pozitivist Cumhuriyet'te seküler ahlakın gelişimi ve sınırları: Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi ve Üçüncü Cumhuriyet Fransası'nın karşılaştırmalı incelemesi

Türkiye'de geleneksel resmi tarih yazımının olduğu kadar, ona alternatif olarak geliştirilen eleştirel cumhuriyet tarihi çalışmalarının, geleneksel sekülerleşme teorilerinin ve resmi tarih yazımının varsayımlarının reddedilmesiyle ulaştığı kavram setinin de karmaşık sekülerleşme süreçlerini anlamada yetersiz kaldığı tespitinden hareketle şekillendirilen bu çalışmada Üçüncü Cumhuriyet dönemi Fransası ve Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nde sekülarizminin sınırları; seküler ahlak felsefesinin gelişimi ve ilk-orta öğretim düzeyinde ahlak eğitimindeki yeri açısından incelenmiştir. Akıl ve ilerlemeyi düzen arayışıyla eklemleyen pozitivizmin gerek Fransız Üçüncü Cumhuriyeti gerekse Erken Türkiye Cumhuriyeti'nde egemen ahlak anlayışının felsefi temeli olduğu kabul edilmektedir. Oysa ahlaklı davranışın kaynağı ve yaptırımını yeryüzüne indiren seküler ahlak yaklaşımları geniş bir yelpaze teşkil etmekte, pozitivizme indirgenemeyecek bir çeşitlilik sergilemektedir. Kapitalist ulus-devletin gereksindiği emek gücünün yetiştirilmesi, milli kimliğin ve sosyal kaynaşmanın güçlendirilmesi temelinde gelişen "laik okul" eklektik bir ahlak anlayışına sahip olmuş ve zamanla muhafazakâr etkilere açık hale gelmiştir. Seküler bir değerler bütününün okul aracılığıyla sosyalizasyonu her iki örnekte de çeşitli şekillerde sınırlanmıştır. Bu sınırların monolitik, durağan ve dinsel kimliğine indirgenmiş bir soyut toplum tarafından değil, dünya-sisteminin iktisadi ve politik dinamikleri tarafından belirlendiği öne sürülmüştür. Anahtar Kelimeler: Seküler Ahlak, Ahlak Eğitimi, Laiklik, Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi, Fransız Üçüncü Cumhuriyeti