Toprak kayması sonucu oluşan barajların yıkılma parametrelerinin tahmini

Barajlar canlılar için büyük avantaj sağladıkları kadar onlara tehditte olurlar. Çünkü toprak kayması sonucu oluşan ya da inşa edilen barajların yıkılması yüksek potansiyelli hasara sebep olan taşkınlar üretir. Bundan dolayı, yıkılma parametrelerinin tahmini (gedik genişliği, yıkılma zamanı ve pik debi) bu tür tehlikeleri anlamak ve onlardan kaçınmak için çok önemlidir. Bu çalışmada, 1044 heyelan barajı olayı incelenelerek ve kullanıma uygun olmayanlar çıkarılarak yeni ampirik modeller oluşturulmuştur. GEP sayesinde herbir yıkılma parametresi için ayrı ayrı modeller oluşturulmuştur. Ayrıca heyelan barajının yıkılma anındaki yaşı da ekstra olarak parametrelerin içine eklenmiştir. Verilerin %75'i eğitim için kullanılıp ve geri kalanlar ise modeli test etmek için kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar literatürdeki var olan modellerle grafiksel ve istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Elde edilen R2 değeri oldukça yüksek ve RMSE değerleri görece daha düşük olduğu için bu çalışmadaki GEP modelleri literatürdeki diğer modellere göre daha güçlü sonuçlar vermektedir. Anahtar Kelimeler: Heyelan Barajı, Yıkılma Parametreleri, Baraj Yıkılması, Baraj Güvenliği, Genetik Programlama