Preeklampsi olgularında visinin like protein-1 düzeylerinin araştırılması

Gebeliğin en karışık komplikasyonlarından biri olan preeklampsi, plasentanın neden olduğu ve sadece doğumla tedavi edilen gebeliğe özgü bir bozukluk olarak kabul edilir. Bununla birlikte preeklampsi, çeşitli klinik tabloları olan multisistemik bir hastalıktır ve bu durum hipertansiyon ve proteinüri yokluğunda bile mevcut olabilir. Preeklampsinin dünya çapındaki gebeliklerin %2-8'ini komplike hale getirdiği tahmin edilmektedir. Türkiye de ise sıklığı farklı kaynaklara göre değişmekle beraber; Dünya Sağlık Örgütü'nün de dahil olduğu bu sistematik derlemede preeklampsinin insidansı %15,6 iken eklampsi indisansı %1,2 olarak tespit edilmiştir. Genel olarak, doğrudan maternal ölümlerin %10 ila %15'i preeklampsi ve eklampsi ile ilişkilidir. Maternal mortalitenin yüksek olduğu yerlerde, ölümler çoğunlukla preeklampsiden daha ziyade eklampsiye atfedilebilir. Preeklampsi, gebelik yaşına kadar küçük doğan infantların %12'sine kadar ve erken doğanların beşte biri için bir öncüldür. Preeklampsiyi takiben perinatal mortalite yüksektir ve eklampsiyi takiben daha da yüksektir. Hastalığın başlangıcı ve klinik seyri tahmin edilemez. Bu nedenle hastalığın tanı ve tedavisinde güçlü araçlara ihtiyaç vardır. Nöronal kalsiyum sensör protein ailesinin bir üyesi olan visinin like protein-1 (vilip-1), hücre gelişimi ve diferansiyasyonu sırasındaki hücre sinyalizasyonunun düzenlenmesinde önemli rol oynar. VILIP-1 191 amnioasitten oluşan düşük molekül ağırlıklı (yaklaşık 22 kDa) bir stoplazmik proteindir. Bu protein nöronlarda kalsiyuma bağımlı sinyal iletimi üzerinde etki gösterir. Vilip-1'in insanda ve ratlarda birçok periferik dokuda da sentezlendiği bulunmuştur. Vilip-1'in sadece santral sinir sisteminde değil diğer periferik dokularda da bir takım rollere sahip olduğu bilinmektedir. Vilip-1, adenilat siklaz ve guanilat siklaz ile etkileşerek hücre içi siklik nükleotid seviyelerini düzenler. Siklik nükleotidlerden cAMP ise hücre proliferasyonu, diferansiyasyonu ve hücre göçünde etkilidir. Bu proteinlerin hipertansiyon, diyabetik nefropati, amyotrofik lateral skleroz, inme, alzheimer hastalığı ve şizofreniye kadar değişebilen bir dizi hastalığın patofizyolojik fonksiyonunda rolü olduğu belirtilmiştir. Bu patofizyolojik rollerden bazılarının moleküler ve hücresel mekanizmalarına yeni yeni açıklık getirilmeye başlanmıştır. Nöronal kalsiyum (Ca+2) sensör proteinleri (NCSP) ailesinin bir üyesi olan VSNL'ler aynı zamanda gen ekspresyonunu düzenleyebilir. Bu küresel mekanizmalar yoluyla VSNL'lerin fizyolojik ve patolojik şartlar altında hücrelerde meydana gelen hücre ölümü, migrasyon, diferansiyasyon üzerinde etkili olduğu saptanmış ve ayrıca trofoblastik aktivite süreçlerine katkıda bulunabileceği öngörülmektedir. Özellikle vurgulamak gerekir ki NCS proteinlerinin, daha öncelerinde öyle zannedilse de sinir sistemine has bir gen ailesi olmadığı tespit edilmiştir. Diğer organların çoğunda ekspresyonu gözlenmiştir. Periferik dokularda VILIP-1 dizileri çeşitli dokularda ortaya çıkmıştır. Prostat, böbrek, akciğer, pankreas, karaciğer, overler, testis, plasenta, kalp, adrenal bez, mide ve kolon gibi dokularda da mevcut olarak gösterilmiştir. VILIP-3'ün de; böbrek, dalak ve testislerde ve hematopoetik sistem ile bağırsak hücrelerinde varlığı tespit edilmiştir. Nöroblastomada VILIP-1'in aşırı ifadesinin anoikis inhibitörü olan trkB'nin ekspresyonunu upregüle; inracellüler adezyon molekülü 1'in (ICAM-1), ana histo-uyumluluk kompleksi sınıf 1 (MHC-1) ve hücre adezyon molekülleri CD44 ve CD44v6' nın ekspresyonunu down regüle ettiği gösterilmiştir. Böylelikle, VILIP-1'in hücre göçünü düzenlediği ve dolayısıyla başta trofoblastik ve vasküler hücreler olmak üzere hücrelerinin invazyon özelliklerini etkilediği gösterilmiştir. Bu şekilde hücre istilasını ve metastazını arttırmaktadır. Bu çalışmada şiddetli özellikler göstermeyen preeklampsi, şiddetli özellikler gösteren preeklampsi tanısı alan gebeler ve normotansif sağlıklı gebelerde visinin like protein 1 düzeylerinin ölçülmesi ve parametrenin düzeyleri ile bu hastalıklar arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmaya Nisan 2022- Kasım 2022 tarihleri arasında Elazığ Fırat Üniversitesi Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'na başvuran 90 gebe dahil edildi. Çalışmaya Hastane Etik Kurulu onayı alındıktan sonra başlandı. Gebeler sağlıklı gebeler (Grup 1, n = 30), preeklampsili gebeler (Grup 2, n = 30) ve ağır preeklampsili gebeler (Grup 3, n = 30) olarak ayrıldı. Olguların obstetrik ve sosyodemografik özellikleri kayıt edildi. Olgulardan rutin laboratuvar parametrelerini ve Visinin like protein-1 düzeylerini değerlendirmek için kan örnekleri alındı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 22.0 programı kullanıldı. Veriler ortalama ± SD (ortalama±standartsapma) olarak ifade edildi. Verilerin normal dağılımını test etmek için KolmogorovSmirnov testi, grup varyanslarının homojenliğini test etmek için Levene testi ve gruplar arasındaki farkların anlamlılığını belirlemek için Kruskall-Wallis varyans analizi yapıldı. Anlamlı olarak farklı bulunan değerler için (p < 0,05) gruplar Mann-Whitney U (MWU) testi kullanılarak ikili olarak karşılaştırıldı. Anlamlılık artışını önlemek için Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. p < 0,017 değeri anlamlı olarak kabul edildi. Visinin like protein-1 düzeyleri Grup 1'de 10,23±7,98 ng/ml, Grup 2'de 7,91±4,97 ng/ml, Grup 3'de 24,75±18,27 ng/ml olup, Gruplar karşılaştırıldığında Visinin like protein-1 düzeylerinin Grup 1 ve Grup 2'ye göre Grup 3'de anlamlı olarak farklı olduğu izlendi (p < 0,017, MWU testi). Şiddetli özellikler gösteren preeklampside Visinin like protein-1 düzeylerinin kontrol ve preeklampsi grubuna göre anlamlı olarak yüksek olduğu bulundu. Bu çalışma visinin like protein-1'in preeklampsinin fizyopatolojisinde rol alabileceğini göstermektedir. Bu veriler ışığında visinin like protein-1'in şiddetli preeklampsinin tanı ve tedavisinde kullanımı düşünülebilir. Anahtar kelimeler: Visinin like protein 1, preeklampsi, gebe, hücresel göç ve invazyon