Preeklampsinin saptanmasında plasental lökosit inhibe edici faktör (LIF) ile vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) seviyelerinin ve bunların kombine kullanımının etkinliği

Amaç: Gebelikte hipertansif bozuklukların en önemlilerinden biri preeklampsidir. Preeklampsi gibi multisistemik, multifaktöriyel, yüksek morbiditesi olan ve mortal seyredebilen bir klinik tablonun tanı almadan önce tespit edilebilmesi önemlidir. Preeklampsi öngörüsü için günümüzde altın standart bir tarama testi yoktur. Bu araştırmada preeklampsi gelişimini öngörmede LIF ve VEGF moleküllerinin kullanım etkinliğini belirlemeyi amaçladık. Gereç yöntem: Bu prospektif kohort çalışmasında 2020 ile 2022 yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı gebe polikliniğinde takip edilen 40 preeklampsi, 20 preeklampsi olmayan toplam 60 gebe çalışmaya dâhil edildi. Preeklampsi grubu şiddetli özellik gösteren ve göstermeyen, erken ve geç başlangıçlı olmak üzere dört alt gruba ayrıldı. Olguların plasental doku örnekleri incelendi. Sitotrofoblast, sinsityotrofoblast, desidual, villöz stromal ve villöz kapiller hücrelerde immunohistokimyasal boyama ile LIF ve VEGF'in sitoplazmik düzeyleri belirlendi ve H skoru ile hesaplandı. İstatistiksel karşılaştırma, ANOVA ve lojistik regresyon analizleri ile yapıldı. Sensitivite, spesifite, pozitif ve negatif prediktif değerler ROC analizi ile belirlendi. Bulgular: Preeklampsi grubunda LIF ve VEGF düzeyleri açısından kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı farklılıklar saptandı. Sitotrofoblast ve sinsityotrofoblastların LIF düzeyi preeklampsi grubunda daha yüksek saptandı. VEGF düzeyleri ise sitotrofoblast, sinsityotrofoblast ve villöz stromal hücrelerde preeklampsi grubunda kontrol grubuna göre yüksek saptandı. Erken ve geç başlangıçlı preeklampsi kendi aralarında karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlılık saptanmadı. LIF sinsityotrofoblast ve VEGF sinsityotrofoblast düzeyleri birlikte değerlendirildiğinde preeklampsi öngörüsü için sensitivitenin %77.5, spesifitenin %95, pozitif prediktif değerin (PPV) %96.9 ve negatif prediktif değerin (NPV) %67.9 olduğu saptandı. LIF sitotrofoblast ve VEGF sitotrofoblast düzeyleri birlikte değerlendirildiğinde ise sensitivite %82.5, spesifite %100, pozitif prediktif değer (PPV) %100.0 ve negatif prediktif değer (NPV) %74.1 olarak saptandı. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde yaş veya BMI sabit alınarak, LIF sinsityotrofoblast ve VEGF sinsityotrofoblast tek başına veya birlikte değerlendirildiğinde, LIF sinsityotrofoblast ve VEGF sinsityotrofoblastın preeklampsiyi öngörmede bağımsız belirleyici faktörler olduğu görülmüştür. Sonuç: Preeklampside plasental dokularda LIF ve VEGF düzeyleri artar. Erken başlangıçlı preeklampside sitotrofoblastlar ile geç başlangıçlı preeklampside sinsityotrofoblastlarda LIF ve VEGF düzeyleri daha fazladır. Preeklampsinin şiddeti ile LIF düzeyleri pozitif korelasyon gösterir. LIF ve VEGF'in preeklampsiyi öngörmede tek başına ve birlikte biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz.