Prematüre doğum hikayesi olan 1.5-5 yaş arası çocuklarda duygu ve davranış durumunun değerlendirilmesi

GiriĢ ve Amaç: Literatürde prematüre doğan bebeklerin nörolojik gelişimiyle ilgili çok çalışma olmasına karşın duygu ve davranış durumuyla ilgili kısıtlı çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı; 24.-34. gebelik haftaları arasında doğan prematüre bebeklerde 1.5-5 yaş arası duygu ve davranış durumunun değerlendirilmesi ve bununla perinatal olayların ve prematüriteye bağlı uzun dönem komplikasyon ve kronik hastalıkların ilişkisinin incelenmesi, ayrıca anne kaygısının değerlendirilmesi ve bunun çocuğun duygu ve davranış durumu üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalımaya 2014-2018 yılları arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde (YDYBÜ) izlenen ve 24.-34. gebelik haftaları arasında doğum öyküsü olan 1.5-5 yaş arası hastalar ve anneleri alındı. Anneler ve çocuklar çağrılarak Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) uygulanıp duygu ve davranış durumu değerlendirildi. Annelere Kaygı Ölçeği (STAI) uygulandı. Ayrıca çocuk ve annelerin demografik, sosyal ve klinik özellikleri kaydedildi; bu özelliklerle ÇDDÖ ve STAI ölçeklerinin sonuçları karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza toplam 62 çocuk ve anneleri dahil edildi. Hastaların ortalama gebelik haftası 31.9±2.18, ortalama doğum ağırlığı 1850±483.80 gr idi. Gelir durumu düşük ailelerin çocuklarında karşıt olma-karşı gelme davranış bozukluğu, kaygı bozukluğu ve çökkünlük puan türlerinin daha yüksek olduğu bulundu. Geç sepsis geçirme öyküsü olan çocuklarda uyku problemleri puanı; prematüre retinopatisi (PR) saptanan ve birden fazla transfüzyon yapılanlarda dikkat sorunları puanı daha yüksek bulundu. Annede gestasyonel diabetes mellitus ve çocukta intrauterin büyüme kısıtlılığı olanlarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu puanının daha yüksek olduğu saptandı. İntraventriküler kanama evresinin kaygı, otizm spektrum bozukluğu, karşıt olma-karşı gelme bozukluğu puanları ile pozitif korelasyon gösterdiği bulundu. Ayrıca çocuğunda PR öyküsü olan ve kırsal kesimde yaşayan annelerin kaygı düzeyinin daha yüksek olduğu bulundu. Sonuç: Prematürite ve/veya düşük doğum ağırlığı ile çocukluk çağı başlangıçlı psikiyatrik bozuklukların gelişimi arasında bir ilişki olduğu açıktır. Bu bebeklerde bilişsel ve davranışsal gelişimin yakından gözlenmesi ve olası psikiyatrik bozuklukların erken dönemde saptanması erken müdahale şansını arttıracaktır. Prematüre bebeğe sahip annelerin, genel olarak kaygı düzeyinin yüksek olması nedeniyle hem sağlık çalışanları hem de diğer sosyal çevresi tarafından desteklenmesi hem annenin hem de bebeğin sağlıklı psikolojik gelişimi için önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: Prematüre, duygu ve davranış durumu, anne kaygısı