Türkiye'deki biyojenik uçucu organik bileşiklerin CBS tabanlı emisyon envanterinin hazırlanması

Biyojenik kökenli uçucu organik bileşiklerin (BVOC) doğadaki en önemli kaynağı ormanlık alanlardır. Bitkiler gerçekleştirdikleri fotosentetik aktiviteler ve solunum sonucunda temel fotosentez ürünleri ile birlikte önemli miktarlarda uçucu organik bileşikleri de atmosfere verirler. Bu bileşikler; başta isopren, terpenler (monoterpenler ve sesquiterpenler) ve oksijenli uçucu organik bileşiklerdir. BVOC'ler, atmosferde fotokimyasal reaksiyonlarla ozon ve diğer oksidantların oluşumunda rol oynarlar. Bu fotokimyasal reaksiyonların sonucunda dolaylı olarak hava kalitesinin bozulmazına ve insan sağlığının olumsuz etkilenmesine sebep olurlar. Bu çalışma kapsamında ülke geneli BVOC emsiyonlarının hesaplanması hedeflenmiştir. Envanterin hazırlanmasında; dinamik test odası yöntemiyle, arazi çalışmaları sonucunda ülkemiz ormanlarında en yaygın görülen otuz bir ağaç türü ve yedi endemik tür için örneklemeler yapılmış ve sonrasında gaz kromatografisi-kütle spektrometresi ile analizlenmesi sonucu hesaplanan emisyon faktörleri kullanılmıştır. Ülke geneli ibreli ve geniş yapraklı ağaçların bulunduğu yaklaşık yirmi iki milyon hektarlık ormanlık alan orman envanteri verileri yardımıyla coğrafi bilgi sistemi yazılımlarıyla proses edilerek konumsal dağılımları ulusal ölçekte hazırlanmıştır. Bu çalışma ilk kez ülkemize ait üretilen özel emisyon faktörleri kullanılarak hazırlanan detaylı ulusal bir BVOC emisyon envanteri olması sebebiyle önemlidir. Ayrıca bu envanter çalışması sonraki model çalışmalarına da temel teşkil edecektir.