Primer hiperparatiroidide manyetik rezonans görüntüleme

Amaç: Bu çalışmada manyetik rezonans görüntülemede, paratiroid patolojilerinin görüntüleme özelliklerini ve primer hiperpatiroidi olgularında cerrahi öncesi paratiroid lezyonlarını saptama etkinliğini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı Manyetik Rezonans Görüntüleme Ünitesine primer hiperparatiroidi tanısıyla Eylül 2014-Ekim 2016 tarihleri arasında endokrinoloji bölümünden sevk edilmiş olan ve cerrahi öncesi primer hiperparatiroidi sebebinin ve lokalizasyonun saptanması amacıyla boyun MR görüntülemesi olan 116 hastanın (89 kadın, 27 Erkek) boyun MRG, boyun USG ve paratiroid sintigrafi görüntüleri geriye dönük değerlendirildi. Bulgular patoloji sonuçlarıyla karşılaştırıldı. Bu nedenle çalışma grubuna yalnızca opere olan hastalar alındı. Sonuç olarak, primer hiperparatiroidi nedeniyle opere edilmiş ve histopatolojik tanısı olan 48 hasta çalışmaya dâhil edildi. Bunun yanındalezyon özelliklerini değerlendirmek amacıyla, kronik böbrek yetmezliği olan ve tersiyer hiperparatiroidi nedeniyle opere olmuş 2 olguyla birlikte toplam 50 hasta (37 kadın, 13 erkek) çalışmaya dâhil edildi. Bu hastaların tamamının preoperatif boyun MRG, boyun USG ve paratiroid sintigrafisi tetkikleri mevcuttu. Hastaların yaş, cinsiyet gibi demografik özellikleri, serum PTH ve kalsiyum değerleri kaydedildi. Bunun yanında patoloji sonuçlarında belirtilen lezyon sayısı, histopatolojik tanı, lezyon boyutları ve ağırlığı kaydedildi. Lezyon hacmi elipsoid hacim formülünden hesaplandı. Boyun MRG, USG ve Tc-99m 2-methoxyisobutylisonitrile (Tc-99 MIBI) paratiroid sintigrafi tetkiklerinde histopatoloji sonucuyla karşılaştırılarak adenomu saptayıp sapatayamadığı, lezyon sayı ve lokalizasyonu belirlendi. MRG tetkikinde, lezyon T1 ve yağ baskılı T2 sinyal özellikleri, kontrastlanma paternleri, kenar özellikleri, lezyon hacmi (cm3), lezyon uzun boyutu (mm) kaydedildi. Difüzyon ağırlıklı serilerde sinyal özellikleri belirlendi ve ADC ölçümü yapıldı. Ultrasonografi tetkiklerinde leyzonun en büyük boyut (mm), kenar özellikleri, ekojenitesi belirlendi. Doppler US incelemesinde damarlanma özellikleri kaydedildi. Ameliyat raporlarından, yapılmış olan ameliyat yöntemi, saptanan lezyon sayısı ve lokalizasyonu öğrenildi. Her üç yöntem için duyarlılık ve pozitif öngörü değerler hesaplandı. Ayrıca her olguda dört paratiroid bezi olduğu düşünüldüğünde, patoloji saptanan bez dışındakiler normal olarak kabul edilip buna göre yöntemin duyarlılığı, özgüllüğü, pozitif öngörü değeri (PÖD) ve negatif öngörü değerleri (NÖD) hesaplandı. Buna ek olarak MR görüntülemede yalnızca kontrastsız görüntüler için duyarlılık, özgüllük, pozitif öngörü değer (PÖD) ve negatif öngörü değer (NÖD) hesaplandı. Tüm veriler IBM SPSS STATISTICS (Statistical Package for Social Sciences, version 22,0, IBM American multinational technology and consulting corporation, USA) programı kullanılarak değerlendirildi. Normal dağılım göstermeyen nicel değişkenler bakımından gruplar arasında farklılık olup olmadığının belirlenmesi için Mann Whitney U analizi yapıldı ve bu değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri medyan (25.-75. Persantil) şeklinde belirtildi. Normal dağılım gösteren nicel değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri ise ortalama ± standart sapma şeklinde verildi. Nicel değişkenler arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesi için Spearman korelasyon analizi uygulandı. Nitel değişkenler arasında bağımlılık olup olmadığının belirlenmesi için ise kikare analizi yapıldı. P < 0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Opere olan 50 olgudan histopatolojik olarak paratiroid dokusuna ait olduğu belirlenen 53 lezyon eksize edildi. Bunların 48'i paratiroid adenomu, 5'i ise paratiroid hiperplazisi olarak raporlandı. Eksize edilen paratiroid lezyonlarının boyut ortalaması 17,40 ± 8,26 mm (minimum 8, maksimum 47mm), hacim ortalaması 1,87 ± ,53 cm3 (minimum 0,12, maksimum 21 cm3), ağırlık ortalaması ise 5,14 ±14,38 gr 'dı (minimum 0,20, maksimum 92 gr). Lezyonların %5,6'sı lezyon sağ üst, %41,5'i sağ alt, %5,6'sı sol üst, %39,6'sı sol alt yerleşimliydi. Buna ek olarak 1 lezyon (%1,8) tiroid bezi parankiminde 3 lezyon (%5,6) ise ektopik yerleşimliydi. Ultrasonografi (USG) tetki için duyarlılık %86,7 pozitif ön görüm değeri %92 olarak saptandı. Bütüncül yöntemde ise duyarlılık %86,7, özgüllük %92,0, pozitif öngörü değeri %92,0 ve negatif öngörü değeri %95,3 olarak hesaplandı. Tc99MIBI sintigrafi yönteminin duyarlılığı %67,9, pozitif öngörü değeri ise %100 olarak belirlendi. Bütüncül yoldan ise duyarlılık %67,9, özgüllük %100, pozitif öngörü değeri %100, negatif öngörü değeri ise %89,6 olarak hesaplandı. Tc-99m MIBI tekniğinin paratiroid lezyonlarını saptama ile ilgili yapılan ROC analizinde 0,4 cm3 cut-off değerinde duyarlılık %75,0, Özgüllük %76,9, 1,24 gram cutt-off değerinde ise duyarlılık %47,2 özgüllük ise %92,31 olarak hesaplandı. Kontrastlı MR görüntülemenin paratiroid lezyonlarını saptamada duyarlılığı %98,1 pozitif öngörü değerleri ise %94,5 olarak hesaplandı. Kontrast madde verilmeden elde edilen MR görüntülerinin değerlendirilmesiyle duyarlılık %88,7, pozitif öngörü değeri %94,0 olarak hesaplandı. Bütüncül yöntemde ise kontrastlı MRG için duyarlılık %97,9, özgüllük %98,1, pozitif öngörü değeri %95,5, negatif öngörü değeri %99,3, Kontrastsız MRG için ise duyarlılık %88,6, özgüllük %97,9, pozitif öngörü değeri %94,0, negatif öngörü değeri ise %96,0 olarak saptandı. MRG'de Yağ bakılı T2A serilerde izontens görünümde 4 lezyon (%7,6) dışında lezyonların tamamı yüksek sinyal özellikleri sergilemekteydi. Difüzyon ağırlıklı görüntülemede paratiroid adenomlarında median ADC değeri 1,37 (1,27-1,50) (10-3 mm2/s), hiperplazilerde ise bu değer 0,857 (0,768-0,926) (10-3 mm2/s) olarak hesaplandı. Adenom ve hiperplazi ortalama ADC değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlendi. Tartışma: Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre MR görüntülemenin paratioid patolojilerini saptamadaki yüksek duyarlılık ve özgüllükte bir görüntüleme yöntemidir. Ultrasonografi ile birlikte değerlendirildiğinde lenf nodu veya tiroid nodülü gibi paratiroid adenomlarıyla karışabilecek sinyal özelliklerine sahip oluşumların ayırtedilebilmesi ve yanlış pozitifliklerin önlenebileceği de göz önünde bulundurulduğunda paratiroid patolojilerini cerrahi öncesi belirlemede önemli bir basamak olarak kullanılabilecek bir tetkiktir. Cerrahi öncesi planlamada hiperparatiroidi hastalarında, herhangi bir kontraendikasyon olmadığında, boyun MRG tetkikiyle paratiroid adenom/hiperplazisi açısından tarama yapılabileceğini, sonrasında olası yanlış pozitiflikleri önlemek amacıyla USG ile ikinci bir değerlendirme sonrası operasyon planlanabileceğini düşünmüştür. Kontrast maddeye karşı alerji veya kontraendikasyon durumunda da kontrastsız MRG tetkikinin yapılması yararı olabilir. Lezyon bulunamadığı durumlarda ise sintigrafi yöntemlerine başvurulabilir. Difüzyon ağırlıklı serilerde yapılan ortalama ADC ölçümünde paratiroid adenomları ve paratiroid hiperplazilerin ortalama ADC değeleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. İleride yapılacak çalışmaların daha çok sayıda paratiroid hiperplazisi içermesi ve adenom/hiperplazi ayırımı açısından ADC haritalamanın daha çok olguyla araştırılması, ayrıca farklı radyologların görüntüleri değerlendirmesiyle bulguların karşılaştırılması yararlı olacaktır.