Entegre MCDM yöntemleriyle sulama tesislerinde su tasarrufu stratejilerinin önceliklendirilmesi: Çorum ili örneği

Günümüzde, küresel ölçekte yaşanan su kaynaklarındaki azalmalar nedeniyle su kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalar son derece önemli hale gelmiştir. Özellikle, suyun büyük bir kısmının kullanıldığı tarım uygulamaları sırasında ortaya çıkan israfın önlenmesine yönelik çözüm bulma amacı taşımaktadır. Tarımsal alanda suyun verimli ve sürdürülebilir şekilde yönetilebilmesi, su tasarrufu sağlayan stratejilerin etkin ve bilinçli bir şekilde seçilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu bağlamda, bu araştırma; Çorum ili Sulama Birliği'nde tarımsal alanda kullanımda olan sulama tesislerinde su tasarrufunun sağlanabilmesi amacıyla uygulamada bulunan yöntemlerin, Çok Kriterli Karar Verme (MCDM) ve bulanıklaştırma yöntemleri birlikte kullanılarak önceliklendirilmesini amaçlamaktadır. Sulama tesislerinde suyun tasarruflu bir şekilde kullanılabilmesini sağlamak amacıyla analizler, gerçek veriler ışığında yapılmıştır. Devletin kıt kaynaklarla stratejik kararlar alması hedeflenir. Sulama tesislerine takılan sayaç sistemleri, tarımsal sulamada kullanılan damla sulama sistemleri, sulamada kullanılan suyun belirli tarifelerle ücretlendirilmesi ve yasal dayanak altında suyun kullandırılması gibi dört alternatif; su tasarrufu, su randımanı, su verimliliği, sosyal kabul/yerel etki ve uygulama kolaylığı olmak üzere beş kriter altında değerlendirilmiştir. Bu kriterler, Pisagor Bulanık Küme Teorisi ve Entropi yöntemi ile ağırlıklandırılarak; Aralık Tip-2 ve TOPSIS yöntemleri ile önceliklendirilmiştir. Ayrıca, modelin sağlamlık ve güvenilirliğinin test edilebilmesi için duyarlılık analizi yapılmış olup, farklı kriter ağırlıkları ve farklı performans senaryoları kullanılmıştır. Önceliklendirilen alternatifler arasında, damla sulama sistemlerinin kullanımı sayesinde ürünün ihtiyacı kadar su verilmesi alternatifi hem temel modelde hem de farklı senaryolar altında yapılan duyarlılık analizleri sonucunda en yüksek performansı göstermiştir. Damla sulama sistemleri bütüncül bir yaklaşım sunarak, karar vericilere güçlü destek sunar.