Proteinüri ile seyreden böbrek hastalıklarında aşırı yüksek hesaplanan kreatinin klirensinin, glomerül filtrasyon hızında gerçek bir artışı temsil edip etmediğinin ve uzun vadede böbrek fonksiyonlarına etkisinin araştırılması

Giriş: Proteinüri, altta yatan primer hastalığın bir bulgusu olmasının yanı sıra, nefronlara hasar veren başlıca bir etkendir. Ayrıca, hiperfiltrasyona (CCr 150 ml/dk/1.73 m2), intraglomerüler ozmotik basıncı artırıp glomerüler hipertansiyona yol açarak da katkıda bulunmaktadır. Hiperfiltrasyon tayininde birçok yöntem geliştirilmiş olup klinikte en sık kullanılan kreatinin klirensidir (creatinine clearance, CCr). Fakat, birçok faktörden etkilebildiğinden glomerüler filtrasyon hızı (glomerular filtration rate, GFR) tayininde farklı endojen ve eksojen belirteçlerin kullanılması önerilmektedir. Amaç: Proteinürisi olan hastalarda aşırı yüksek saptanan CCr'i değerlerinin, düşük serum kreatinin düzeyleri ile birlikte düşük serum albumin düzeylerinin oluşturduğu düşük glomerüler onkotik basıncın bir sonucu olduğunu gösterilmesi amaçlanmıştır. Ek olarak, kreatininden daha güvenilir bir belirteç olan serum sistatin C düzeyleri ile de aşırı yüksek düzeylerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının gösterilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı tarafından proteinüri nedeniyle takipli 3-18 yaş arası 71 hasta ile 10 kişiden oluşan kontrol grubu dahil edildi. Hastaların başvuru anında, 3., 6., 12. ayları ve izlem süresince yıllık değerleri ile Test anındaki antropometrik ölçümleri ile birlikte serum kreatinin, serum albumin, proteinüri miktarı ve CCr değerleri kaydedildi. Test anında, tüm hastalara serum sistatin C düzeyi bakılarak eGFRcysC hesaplandı. Bulgular: Çalışma grubu üçe ayrılmış olup, remisyonda (grup 1) 52 (%73,2), atakta olan (grup 2) 8 (%11,2), izole proteinürisi olan (grup 3) 11 (%15,4) hasta ile 10 kontrol grubu hastası bulunmaktaydı. Grup 2'deki hastaların düşük serum kreatinin ortalamaları 0,3±0,3 mg/dL, düşük serum albumin ortalamaları 2,3±0,7 g/dL, yüksek proteinüri miktarları ortalamaları 173 ±119 mg/m2/sa ve yüksek CCr ortalamaları 262 ±128 ml/dk/1.73 m2 diğer gruplardan anlamlı ölçüde farklılık göstermekte idi. Fakat serum sistatin C ve eGFRcysC arasında anlamlı fark görülmedi. Aynı şekilde, test anında hiperfiltrasyonu olan hastaların olmayanlara göre kreatinin klirensleri (CCr) ve proteinüri miktarları yüksek, serum kreatinin ve serum albumin düzeyleri düşük iken, sistatin C ve eGFRcysC arasında anlamlı fark saptanmadı (p<0,05). Sonuç: Proteinüri hiperfiltrasyonun hem nedeni hem de sonucudur. Hiperfiltrasyonu göstermek için pratikte en sık kullanılan CCr, birçok faktörden etkilenmektedir. Aşırı yüksek saptanan CCr, düşük serum albüminin düzeyinin oluşturduğu azalmış glomerül onkotik basıncın bir sonucudur. Bu hastalarda, kreatinin temelli eGFR ölçümündense gerçek GFR'ye en yakın sonuçlar veren serum sistatin C düzeyinin ölçülmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Proteinüri, hiperfiltrasyon, serum sistatin C