Psikiyatrik tanılı bireylerin otomatik düşünce ve yeme davranışlarının metabolik sendrom düzeylerine etkisi

Bu çalışma psikiyatrik tanılı bireylerin otomatik düşünce ve yeme davranışları düzeylerinin metabolik sendrom üzerine etkisinin belirlenmesini amaçlayan tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini Tokat Dr. Cevdet Aykan Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesin'de son bir yıl içerisinde takip edilen SCH, BAB, OKB, OOP, anksiyete ve depresyon tanılı bireylerin sayısı bilindiğinden %95 güven aralığı (1-α), %5 hata düzeyinde hesaplanmış, %95 test gücü (1-β) ve d=0.5 etki büyüklüğüne göre alınması gereken örneklem sayısını 241 kişi oluşturmuştur. Veriler 20.03.2024-01.09.2024 tarhileri arasında yüzyüze toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Tanımlama Bilgi Formu, Otomatik Düşünceler Ölçeği ve Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Verilerin analizi SPSS v26 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin normal dağılımına çarpıklık ve basıklık katsayıları ile kontrol edilmiştir. Bağımsız Gruplar t testi ve One Way Anova parametrik testleri, Mann Whitney U ve kruskallis wallis non-parametrik testleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiş ve Linear regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada katılımcıların %34.9'unun 18-27 yaş aralığında, %62.7'sinin erkek, %71'inin bekâr, %45.6'sının lise mezunu olduğu, %41,5'inin günde. 1 paketten az sigara içtiği, %75.9'u alkol kullanmadığı, %94.6'sının madde kullanmadığı, %43.2'sinin olumsuz duygu durum hissettiğinde yemek yeme davranışının azaldığı, %53.1'inin olumlu duygu durum hissettiğinde yemek yeme davranışının arttığı; açlık alt ölçeği (β=0.155, p<0.05) ve otomatik düşünce ölçeğinden (β=0.158, p<0.05) alınan puan arttıkça trigliserit seviyesinin anlamlı düzeyde arttığı, açlık alt boyutundan (β=0.176, p<0.05) alınan puan arttıkça HDL seviyesinin anlamlı olarak arttığı, besin seçiciliği alt boyutundan alınan puan arttıkça (β=0.134, p<0.05) glukoz seviyesinin anlamlı olarak arttığı, tokluk alt boyutundan (β=-0.136, p<0.05) alınan puan arttıkça sistolik kan basıncı (SKB) seviyesinin anlamlı olarak azaldığı, duygusal aşırı yeme alt boyutundan (β=0.177, p<0.05) alınan puan arttıkça SKB seviyesinin anlamlı olarak arttığı, tokluk alt boyutundan (β=-0.172, p<0.05) alınan puan arttıkça bel çevresinin anlamlı olarak azaldığı saptanmıştır. Metabolik sendromun önlenmesi için düzenli risk değerlendirilmesi, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve stres yönetimi gibi eğitim ve uygulama temelli yaklaşımlar önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Metabolik Sendrom, Psikiyatrik Hastalık, Otomatik Düşünce, Yeme Davranışı, Psikiyatri Hemşireliği