Psikotik belirtisi olan ve olmayan bipolar bozuklukhastalarının nörokognisyon ve nörogörüntülemeyönünden karşılaştırılması: şizofreni hastaları ilekontrollü bir çalışma

Amaç: Bu araştırmanın amacı bir süreklilik olarak kabul edilen Sch ve BB'nin nörogelişimsel kökenleri açısından beyindeki nörofizyopatolojilerini anlamak ve İSS'yi dikkate alarak beyindeki gelişimsel farklılıklarını ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırma grubunu DSM-5 ölçütlerine göre remisyonda psikotik bulgulu BB (P-BB) tanısını karşılayan hastalar oluşturmuştur. Kontrol grubu olarak remisyonda Sch ve psikotik bulgulu olmayan BB (NP-BB) hastaları alınmıştır. BB hastalarının duygudurum belirtileri HAM-D-17, YMDÖ; Sch hastalarının psikotik belirtileri Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeğiyle değerlendirilmiştir. Nörobilişsel test bataryası olarak WAIS Sayı Sembol ve Sayı Dizisi Testleri, Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Sürekli Performans Testi (CPT), İz Sürme Testi (İST), Rey İşitsel Sözel Bellek Süreçleri Testi, Yüzde Dışa Vuran Duyguların Tanınması, Ayırt Edilmesi Testleri ve WAİS-R Sözcük Dağarcığı Alt Testi uygulanmıştır. Tüm katılımcıların T1 ağırlıklı volümetrik manyetik rezonans görüntüleri 1.5 Tesla GE Signa HD xt cihazda MCBÜ Radyoloji departmanında çekilmiştir. Yapısal görüntüleme analizleri vol2Brain yazılımıyla yapılmıştır. İstatistiksel analizler R istatistik program paketi Jamovi yazılımı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Gruplar sosyodemografik veriler açısından karşılaştırıldığında yaş dışında aralarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. 'İST A Tamamlama Süresi' Sch grubunda NP-BB grubuna kıyasla anlamlı şekilde daha uzun bulunmuştur. 'İST B Tamamlama Süresi' Sch grubunda P-BB grubuna kıyasla anlamlı şekilde uzun bulunmuştur. 'Rey 1-5 Toplam Çağırma' ve 'Rey 6 Çağırma' puanları açısından Sch grubu, NP-BB grubuna kıyasla anlamlı şekilde daha az kelime sayabilmiştir. CPT 'Doğru Engelleme' ve 'Engelleme İsabet Oranı' puanları açısından P-BB grubu Sch grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksek puan almıştır. 'Comission Hatası' puanları incelendiğinde Sch grubu P-BB'ye kıyasla anlamlı olarak daha fazla hata yapmıştır. Beyin yapılarının hacimlerine bakıldığında; P-BB grubunun anterior insula total, sağ anterior insula, vermis total, cerebellar vermal lobüller I-V ve VIII-X hacimleri ve oksipital pol total hacimleri, Sch grubuna kıyasla anlamlı olarak büyük bulunmuştur. Sağ parietal operculum hacimleri; NP-BB grubunda P-BB grubundan istatistiksel anlamlı olarak daha geniş saptanmıştır. Anlamlı bulunan parametreler, karıştırıcı faktörler olarak kabul edilen hasta yaşı, hastalık süresi, yatış sayısı ve EKT öyküsü açısından multinominal lojistik regresyon analizine sokulmuştur. Analiz sonrasında; İST A, Rey 1-5 Toplam Çağırma, Rey 6 Çağırma testleri ve hacim olarak Vermis Total, Occipital Pol Total Kalınlık, Cerebellar Vermal Lobüller VIII-X, Anterior İnsula Total, Sağ Anterior İnsula ve Sağ Parietal Operculum bölge parametreleri anlamlılıklarını korumaya devam etmişlerdir. Sonuçlar: İSS'nin Sch ve BB arasındaki ayrımı yapmada yeterince etkili olmadığını ve bulgularımızın daha çok bu iki bozukluğun nörobiyolojik farklılıklarını vurguladığını ortaya koymaktadır. Bu durum, Sch ve BB'nin nörogelişimsel süreçlerinin, İSS'den bağımsız olarak, farklı yollar izlediğini göstermektedir. İSS'nin bu iki bozukluk arasındaki ayrımı yapmadaki sınırlı rolü, Sch ve BB'nin daha geniş bir psikotik spektrum içinde yer aldığı hipotezini desteklemektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Sch ve BB arasındaki nörobiyolojik farklılıkları anlamada literatüre önemli katkılar sunmakta ve gelecekteki araştırmalar için sağlam bir temel oluşturmaktadır. Anahtar kelimeler: Bipolar Bozukluk, Şizofreni, Schneiderian İlk Sıra Belirtiler, Nörogörüntüleme, Nörokognisyon