Psikotik bozukluklarda işlev artırıcı ve kendini damgalamayı azaltıcı bir grup müdahale programının ve aile psikoeğitiminin etkililiği

Şizofreni, hastaların ve yakınlarının çok yönlü kayıplar yaşamasıyla sonuçlanan bir ruh sağlığı sorunudur. Psikofarmakolojik tedavilere ek olarak hastalar ve yakınlarının dahil edildiği psikososyal müdahalelerle hastaların ve yakınlarının yaşamlarında iyileştirmeler hedeflenmektedir. Bu yarı deneysel araştırmada şizofreni hastalarına yönelik işlev düzeyini artırma ve kendini damgalamayı azaltma amaçlı 9 oturumluk bilişsel-davranışçı bir grup psikoterapi programı geliştirilmiştir. Aynı zamanda hastaların bakım verenlerine yönelik bakım verme yükünü ve yakınların kendini damgalamasını azaltmayı amaçlayan 10 kitapçıktan oluşan bir psikoeğitim müdahalesi tasarlanmıştır. Araştırma toplam 38 şizofreni hastası ve yakını ile tamamlanmıştır. Araştırmanın bir koşulunda hem hasta yakınları psikoeğitim müdahalesi almış, hem de hastalar grup psikoterapisine katılmıştır (n = 13). Diğer koşulda yalnızca hastalar grup psikoterapisine katılmıştır (n = 11). Kontrol koşulundaki hastalar ve yakınları ise araştırma boyunca standart tedavi uygulamaları dışında bir müdahale almamışlardır (n = 14). Hastaların işlevsellik düzeyleri, Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği ve Kısa işlevsellik Değerlendirmesi Ölçeği ile damgalanma düzeyleri, Kendini Damgalama Ölçeği-Hasta Formu ve Psikolojik Yardım Arama Nedeniyle Sosyal Damgalanma Ölçeği ile yaşam doyumu düzeyleri ise Yaşam Doyumu Ölçeği ile ölçülmüştür. Hasta yakınlarının bakım verme yükü, Algılanan Aile Yükü Ölçeği ile damgalanma düzeyleri, Kendini Damgalama Ölçeği-Aile Formu ile ruhsal hastalıklara yönelik olumsuz inançları, Ruhsal Hastalıklara Yönelik İnançlar Ölçeği ile ve yaşam doyumları Yaşam Doyumu Ölçeği ile ölçülmüştür. Ölçümler hem hastalardan hem de yakınlarından müdahaleden önce, müdahaleden sonraki bir hafta içinde ve son ölçümden üç ay sonra alınmıştır. Araştırma hipotezlerinin test edilmesi için Tekrarlı Ölçümler İçin Varyans Analizi ve Kruskal-Wallis H Testi istatistiksel analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları; hasta ve yakının beraber müdahale aldığı koşulda müdahale almayan koşula kıyasla hastaların işlevsellik düzeylerinde müdahale sonrasında iyileşme olduğunu ve bu iyileşmenin üç aylık izlem sürecinde korunduğunu göstermektedir. Hastaların kendini damgalama ve yaşam doyumu puanları açısından müdahale sonrasında anlamlı değişim görülmemiştir. Hasta yakınları açısından; yakınların psikoeğitime katıldığı koşulda müdahale almayan koşula kıyasla algıladıkları bakım verme yükü ve kendilerini damgalama puanları müdahale sonrasında anlamlı düşüş göstermiş ve bu düşüş izlem sürecinde korunmuştur. Psikoeğitime katılan aile üyelerinin yaşam doyumu puanları diğer iki koşula kıyasla anlamlı olarak yükselme göstermiştir. Bulgular araştırma kapsamında geliştirilmiş olan psikososyal müdahalelerin hastalar için faydalı olduğuna ancak ailelerin de müdahaleye dahil edildiği koşulda hem hasta hem de bakım veren değişkenleri açısından etkinin daha büyük ve kalıcı olduğuna işaret etmektedir. Bulgular alanyazın ile tutarlıdır. İlerleyen çalışmalarda hem ailenin hem de hastanın kendi ihtiyaçlarına özelleşmiş müdahaleler tasarlanmasının şizofreni hastaları ve yakınlarının iyi oluş düzeyleri ve yaşam kalitelerine olumlu etki yapabileceği düşünülmektedir.