Psoriasis hastalarının kontrol grupları ile psikiyatrik değişkenler açısından karşılaştırılması

Amaç: Sağlıklı ve normal bir cilt, kişinin fizik ve ruhsal iyiliği açısından önemlidir. Cilt hastalıkları ise gerek beden imajına etkileri gerek kendilik saygısında azalma ve damgalanmaya yol açma olasılıkları yüzünden yaşam kalitesinde belirgin azalmaya ve birtakım psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkışına yol açabilirler. Ancak cilt ve psişe arasındaki ilişki iki yönlü olup, tersi de söz konusudur. Yani, psikiyatrik rahatsızlıklar, stres ve diğer psikolojik etmenler de birçok cilt hastalığının ortaya çıkmasına ya da alevlenmesine neden olabilir. Fakat psikolojik etki kişinin stresle baş etme biçimi ve kişilik özellikleri gibi birçok faktöre bağlıdır. Psoriasis; stresten en çok etkilenen cilt hastalıklarından biridir. Literatürde psoriasiste psikiyatrik hastalık komorbiditesini ve stres etkisini inceleyen pek çok çalışma bulunmakla birlikte, stresin algılanmasında önemli rol oynayan ego savunma düzenekleri ve bağlanma özelliklerini birlikte inceleyen çalışma bulunmamaktadır. Literatürdeki bu eksiklikten yola çıkan araştırmamızda psoriasis hastalarının, tinea pedis hastaları vesağlıklı kontroller ile sosyodemografik özellikler, psikiyatrik komorbidite, depresyon-anksiyete derecesi, algılanan stres, öfke, savunma mekanizmaları ve bağlanma özellikleri açısından karşılaştırılması ve bu değişkenler ile hastalık şiddeti ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya 32?si hafif, 9?u şiddetli olmak üzere 41 psoriasis hastası, 32 tinea pedis hastası ve 30 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hasta grubunun dermatolojik muayenesi ve psoriasis hastalarının psoriasis alan skorlaması dermatoloji uzmanı tarafından yapıldıktan sonra araştırmacı tarafından tüm örneklemin sosyodemografik verileri toplanmış ve SCID-1 ile psikiyatrik tanıları netleştirilmiştir. Yine tüm örnekleme İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi Ölçeği, Hamilton Anksiyete ve Depresyon Değerlendirme Ölçekleri, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği, ivErişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Savunma Biçimleri Testi, Dermatolojide Yaşam Kalitesi İndeksi ve Visual Analog Skala değerlendirmesi uygulanmıştır. Bulgular: Psoriasis hastalarında yüksek oranda psikiyatrik eş tanı saptanmıştır. Buna rağmen çok az hastada bu tanıların fark edilip tedavi edildiği görülmüştür. Duygusal stresin psoriasis hastalığının hem başlangıcında, hem gidişinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca, hem psoriasis hem tinea pedis hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak yüksek düzeyde anksiyete ve depresyon şiddeti tespit edilmiştir. Depresyon ve anksiyete şiddetinin immatür ve nevrotik savunma mekanizmalarının kullanımı, güvensiz bağlanma, algılanan stres düzeyi, sürekli öfke ve öfke ifadesi ve hastalık şiddeti ile doğru orantılı; öfke kontrolü, işlevsellik ve yaşam kalitesiyle ise ters orantılı olduğu anlaşılmıştır. Psoriasis şiddeti arttıkça ek tıbbi hastalık ve psikiyatrik eş tanı sıklığının, özellikle de anksiyete ve depresif bozukluk oranlarının arttığı, işlevselliğin ise azaldığı saptanmıştır. Ancak, psoriasis şiddetinin başlatan ve alevlendiren stresör, yaşam kalitesi, algılanan stres, öfke düzeyi, öfke kontrolü, bağlanma özellikleri ve/veya savunma mekanizmaları ile ilintili olmadığı görülmüştür. Sonuç:Psoriasis hastalarında çok daha belirgin olmak üzere, psikosomatik olarak kabul edilmeyen tinea pedis hastalarında bile sağlıklı kontrollere oranla daha fazla psikiyatrik komorbidite saptanmış olması; yine her iki grupta depresyon ve anksiyete skorlarının, algılanan stres ve öfke düzeyinin yüksek olması; güvensiz bağlanma ve immatür-nevrotik savunma biçimlerinin depresyon-kaygı düzeyi ile ilişkili olması dermatoloji kliniği ile liyezon çalışmalarının derinleştirilmesi ve tüm cilt hastalarının psikiyatrik açıdan daha ayrıntılı değerlendirilmeleri gerektiğini düşündürmüştür. Bulgularımız stres-cilt hastalığı ilişkisini bir kez daha ortaya koymakla birlikte neden-sonuç ilişkisinin daha net ortaya konulabilmesi için biyolojik yönü de ele alan prospektif çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır. ANAHTAR SÖZCÜKLER; psoriasis, tinea pedis, anksiyete, depresyon, algılanan stres, öfke, savunma mekanizmaları, bağlanma özellikleri, yaşam kalitesİ