Psöriyatik artritli bireylerin diyet enflamatuvar indekslerinin hastalık aktivitesi ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisi

Bu çalışma, CASPAR (Psöriyatik Artrit Sınıflandırma Kriterleri) temel alınarak psöriyatik artrit (PsA) tanısı almış bireylerde Diyet Enflamatuvar İndeksi (DII) ile hastalık aktivitesi ve bazı biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Kasım ve Aralık 2024 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Romatoloji Polikliniğine kontrol amaçlı gelen, daha önce psöriyatik artrit tanısı almış 18-75 yaş arası, çalışmaya gönüllü katılım gösteren 100 bireyle yürütülmüştür. Bireylerin sosyodemografik özellikleri ve hastalıkla ilgili genel bilgileri anket formu ile değerlendirilmiştir. Katılımcılardan antropometrik ölçümler ve üç günlük besin tüketim kaydı alınmış olup bireylerin hastalık aktivitesi Görsel Analog Skala (VAS), Sağlık Değerlendirme Anketi (SDA) ve Psöriyatik Artrit Hastalık Aktivite Skoru (DAPSA) ölçekleri kullanılarak biyokimyasal parametrelerle değerlendirilmiştir. Katılımcılar DAPSA skorlarına göre; DAPSA skoru < 15 olanlar aktif hastalık grubunda, DAPSA skoru ≥ 15 olanlar ise pasif hastalık grubunda olacak şekilde 2 gruba ayrılmıştır. Besin tüketim kayıtlarından diyetle günlük ortalama alınan besin ögesi miktarı belirlenerek DII hesaplanmıştır. Bireylerin DII skorları üç gruba (tertillere) ayrılarak değerlendirilmiştir. Tertillerin sayısal değeri arttıkça diyetin enflamatuvar yükü artmakta olup birinci tertil anti-enflamatuvar diyeti; üçüncü tertil ise pro-enflamatuvar diyeti temsil etmektedir. Aktif grupta birinci tertilde yer alan bireylerin diyet enflamatuvar indeksi ortanca değeri -10.0 [ÇDA: 2.0] olup, alt ve üst değerleri sırasıyla -11.0 ile -9.0 arasında değişmektedir. İkinci tertildeki bireylerde DII ortanca değeri -6.6 [1.3] olarak belirlenmiş ve değerler -7.1 ile -5.8 arasında dağılmıştır. Üçüncü tertilde yer alan bireylerin ortanca DII değeri -2.3 [2.6] olup, en düşük değer -3.7 ve en yüksek değer 1.0 olarak saptanmıştır. Pasif bireylerde ise birinci tertildeki DII ortanca değeri -10.8 [2.7] olup, değer aralığı -12.2 ile -9.5 arasında değişmektedir. İkinci tertilde DII ortanca değeri -6.4 [2.6] olup, alt ve üst sınırlar -7.7 ile -5.1'dir. Üçüncü tertilde yer alan bireylerin ortanca DII değeri -3.4 [2.3] olup, en düşük ve en yüksek değerler sırasıyla -4.8 ve -1.5 olarak belirlenmiştir. Tertillerin sayısal değeri arttıkça diyetin enflamatuvar yükü artmakta olup birinci tertil anti-enflamatuvar diyeti; üçüncü tertil ise pro-enflamatuvar diyeti temsil etmektedir. Çalışmaya katılan bireylerin yaşı, beden kütle indeksi, bel çevresi, bel/kalça oranı, bel/boy oranı, triseps deri kıvrım kalınlığı, üst orta kol çevresi ve sigara tüketim durumları ile DII tertilleri arasında istatistiksel olarak farklılık belirlenmemiştir (p>0.05). Aktif hasta grubunda (n=52), DII ile hiçbir biyokimyasal değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Pasif hasta grubunda ise BUN (r=0.349, p=0.019) ve kreatinin (r=0.383, p=0.009) düzeyleri ile DII arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir (p<0.05). Ayrıca her iki grupta, serum C-reaktif protein (CRP) düzeyleri ve total DII skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmemiştir (p>0.05). Aktif ve pasif hastalık grubunda bireylerin antropometrik ölçümleri ile hastalık aktivitesi (DAPSA skoru) arasında önemli bir ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). DAPSA skorları ile SDA skoru (sağlık değerlendirme anketi) arasında her iki grup için de istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, psöriyatik artritli bireylerde hem hastalık şiddetini hem de yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin yönetimi bütüncül bir bakış açısı gerektirmektedir. Medikal tedaviye ek olarak, anti-enflamatuvar beslenme örüntülerinin yaygınlaştırılması, obezite ve komorbiditelerle mücadele stratejilerinin geliştirilmesi ve hastaların yaşam tarzı farkındalığının artırılması, klinik başarıyı artıracak temel unsurlar arasında yer almaktadır.