Pterjiumda neopterin düzeylerinin ve kinürenin yolağının değerlendirilmesi

Kılıçarslan, B., Pterjiumda Neopterin Düzeylerinin ve Kinürenin Yolağının Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasötik Toksikoloji Programı Doktora Tezi, Ankara, 2018. Pterjium, konjonktiva dokusunun kornea üzerine doğru ilerlediği, inflamatuvar ve dejeneratif bir göz hastalığıdır. Patogenezinde ultraviyole ışınlar, p53 tümör baskılayıcı gen, immünolojik ve inflamatuvar mekanizmalar gibi etmenlerin rol oynadığı bilinmesine rağmen etiyolojisinin belirsizliğini koruması ve çok sık tekrar eden bir klinik seyir göstermesi nedeniyle, bu patolojide neopterin gibi yenilikçi biyogöstergelere gereksinim vardır. Neopterin, hücresel immün aktivasyonu ifade eden konjuge olmayan bir pteridindir ve birçok patolojinin erken tanı ve seyrinde önemli bir biyogösterge olarak kabul edilmektedir. Hücresel immüniteyi yansıtan diğer bir gösterge, bulunduğu dokuda triptofanı tüketerek kinürenin oluşmasında rol oynayan indolamin 2,3-dioksijenaz (İDO) enzimidir. Bu tez çalışmasında, pterjiumda neopterin konsantrasyonları ve İDO aktivitesini ifade eden kinürenin/triptofan oranı belirlenerek immün aktivasyon durumu değerlendirilmiştir. Bu amaçla pterjium hastalarında (n=31) ve sağlıklı kontrol grubunda (n=32) neopterin, triptofan ve kinürenin düzeyleri ölçülmüştür. İmmün aktivasyonun sistemik değerlendirilmesinde serum, lokal değerlendirilmesinde ise gözyaşı örnekleri kullanılmıştır. Pterjium hastalarında serum neopterin konsantrasyonları ve kinürenin/triptofan oranının kontrol grubuna göre yüksek ve birbirleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,05). Bu durum, immün stimülasyonun göstergesi olan İDO aktivitesinin pterjiumda indüklendiğini ve hastalığın patogenezinde immünolojik yolakların, özellikle de T-hücre aracılıklı immünitenin katkısı olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre neopterin gibi biyogöstergelerin pterjium kliniğinde kullanım potansiyeli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: pterjium, neopterin, kinürenin, triptofan, biyogösterge Bu tez, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi'nin THD-2017-16538 numaralı projesi ile desteklenmiştir.