Pulmoner embolide risk faktörleri ve çoklu risk faktörü varlığında pulmoner emboli gelişme riskinin belirlenmesi

Pulmoner emboli (PE) sık karşılaşılan bir kardiyovasküler acil durum olup, dünya çapında milyonlarca insanı etkilemektedir. Akut bir tablo olmasına rağmen sağ kalp yetmezliği yapabilir. Tedavi edilmediği zaman mortal seyreden ve günümüzde görülme sıklığı artan bir hastalık konumundadır. Bu nedenle bilinen risk faktörlerinin varlığında ve klinik şüphe durumunda üzerinde hassasiyetle durulması gerekliliği mevcuttur. Çalışmamızda pulmoner risk faktörlerinin belirlenmesi ve birden fazla risk faktörü varlığında PE geçirme riskinin belirlenmesi amaçlanmıştır. PE risk faktörleri içinde hipertansiyon (HT), dislipidemi, sigara içme, cerrahi operasyon hikayesi, serebrovasküler hastalik (SVO), konjestif kalp yetmezlik (KKY), diabetes mellitus (DM), kronik obstrüktif akcier hastalk (KOAH), kanser (CA), gebelik ve hormon replasman tedavisi (HRT) kullanımı gibi hastalıklar belirlenmiştir. Çalışmamızda acil serviste PE tanısı konmuş 110 hasta ve aynı risk faktörlerini taşıyan fakat PE tanısı konulmayan kontrol grubu olarak 110 hasta incelendi. Hasta grubunun 54'ü kadın, 56'sı erkek hasta, kontrol grubunda is 54'ü kadın ve 56'sı erkek hastalardan oluşmaktaydı. Çalışmamızda DM (p:0.017), HT (p:0.020), SVO(p:0.026) sigara (p:0.014), dislipidemi (p:0.408) varlığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Çalışmamızda Protein C, Protein S, AT3, INR, Fibrinojen, D-dimer, Troponin, kan gazı parametrelerinden sadece Protein S (p:0.0001) ve Troponin düzeyi (p:0.0002) anlamlı bulunmuştur. Ayrıca radyolojik olarak bakılan Doppler ve Elektrokardiyografi (EKO)' den sadece doppler (p:0.001) pozitifliği anlamlı bulunmuştur. Risk faktörlerinin tek değişkenli regresyon analizinde PE için en yüksek riske sahip faktörün hipertansiyon (%50.0) ve sigara(%32.7) olduğu tespit edildi. Diğer risk faktörlerinde görülme sıklığı sırası ile cerrahi müdahale öyküsü, SVH, KKY, KAH, DM, KOAH, CA varlığı ve gebelik/ HRT kullanımı olarak izlendi. Semptomlar arasında en sık göğüs ağrısı (%88.2) olarak izlendi. İkili risk faktörlerinden DM ile sigara içiciliği birlikteliğine ait OR:8.67 olup tek başlarına neden olduklarında riskten çok daha fazlası riski oluşturdukları görüldü. Ayrıca HT ile KKY birlikteliğinde OR:5.48, DM ile KOAH birlikteliğinde OR:5.14, DM ile gebelik OR:3.98, KOAH ve sigara içiciliği OR:3.73 olarak tespit edildi. İncelenen tüm semptomlar içinde, senkop ile terlemenin bir arada olduğunda OR:4.039 ile en yüksek orana sahip olduğu tespit edildi. Sonuç olarak bu çalışmada PE risk faktörlerini ve bu faktörlerin; riski artırma oranlarını, ikili risk faktörü varlığında PE gelişme riskinin tek başına neden olduklarından çok daha fazla artırdıklarını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar; PE geçirme olasığının en yüksek olduğu birlikteliğin, önlenebilir risk faktörlerinden olması nedeni ile erken dönemde saptanması ve tedavilerin erken dönemde planlanmasının önemini göstermiştir.