Geçmişin peşinde: Antik bilimlerin Artuklu himayesi

Bu tez Artuklu hanedanının antik bilimler alanındaki himaye faaliyetlerini inceleyen ilk çalışmadır. On ikinci ve on beşinci yüzyıllar arasında Cezire bölgesinde hüküm süren Artuklu hanedanının Mardin, Hisn Kayfa, Amid ve Harput'ta faaliyet gösteren üç kolu bulunmaktadır. Bu araştırma Artuklu hanedanı tarafından himaye edilen bilim insanlarının hayatlarına ek olarak, bilim insanlarının seçkinlerle kurdukları ağları ve Artuklu hükümdarları ile diğer aile üyelerine ithaf edilen bilimsel el yazmalarını analiz etmektedir. Artukluların entelektüel faaliyetleri ve eğitim geçmişlerinin yanı sıra kurdukları özel ve kamusal kütüphaneler, Artukluların antik bilimler konusundaki duruşunu daha iyi anlamak için ayrıntılı olarak incelenmektedir. Artuklu sarayları kültürel ve bilimsel arayışların desteklendiği son derece gelişmiş yerlerdi. Bilim insanlarına, onların araştırmalarına ve kadim bilimler alanındaki öğrenim faaliyetlerine verilen destek Artuklu hükümdarlarının ve hanedan üyelerinin bireysel eylemleri tarafından bilinçli olarak yönlendirilmiştir. Bu tez epigrafiden fotoğrafa, şiirden kroniğe, sikkeden mimariye kadar çeşitli materyalleri bir araya getirerek farklı bir yorum sunmakta ve böylece bilimsel ve birincil kaynaklarda tarihi zaman zaman önyargılarla tasvir edilen Artuklular'a yeni bir ışık tutmaktadır. Anahtar kelimeler: Artuklu, el-Cezire, Orta Çağ, antik bilimler, felsefe, tıp, astronomi, astroloji, simya, gizli bilimler, aritmetik, mühendislik, otomat, el yazmaları, sikke, mimari, köprü, hastane, sur.