R-pet ipliklerin şönil döşemelik kumaşlarda kullanılabilirliği ve üretim maliyetinin optimizasyonu

Bu tez çalışması ile atık PET (Polietilen tereftalat) şişelerden elde edilen geri dönüşüm (r-PET) ipliklerin, şönil iplik ve döşemelik kumaş yapısında kullanılması ve dokunan kumaşların birim üretim maliyetinin optimizasyonu amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında r-PET ve standart poliester iplikler kesikli ve filament formlarda, şönil ipliklerin yapısında bağ ve/veya hav ipliği olarak kullanılmış ve iki farklı hav yüksekliğinde 32 adet şönil iplik üretimi gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, üretilen ipliklerin tümünün atkıda kullanıldığı şönil döşemelik kumaş üretimleri yapılmıştır. Dokunan kumaşların fiziksel ve performans özelliklerinin tayini için standartlara uygun olarak testler uygulanmış ve sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; standart PES ipliklere kıyasla bazı olumsuz özelliklerine rağmen, r-PET ipliklerin şönil iplik yapısında kullanılması durumunda yeterli performans özelliklerini sağladığı görülmüştür. Döşemelik sektöründe yaygın kullanım alanı olan şönil iplik yapılarında geri dönüşüm ipliklerin kullanılması, sektörde daha düşük hammadde maliyetleri ile daha sürdürülebilir üretimlerin yapılmasını sağlayacaktır. Şönil döşemeliklerde üretim maliyetinin ve bazı fiziksel ve performans özelliklerinin üretim öncesi tahminlenebilmesi için matematiksel modelin kurulması, çalışmanın bir diğer amacı olmuştur. Bu kapsamda, modelde amaç fonksiyonu olarak kullanılması için ham şönil döşemelik kumaşın birim maliyetini veren bir eşitlik elde edilmiştir. Performans özelliklerine ait regresyon denklemleri ise modelde kısıtlayıcılar olarak kullanılmıştır. Oluşturulan modelin çözümü Lingo 18.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Modelin çözümünde, kısıtlar dahilinde maliyet minimize edilirken, kumaşların belirli fiziksel ve performans özelliklerinin optimum değerleri elde edilmiştir.